Vogels vliegen in de buurt van een boot in de Straat van Hormuz te midden van het conflict tussen de VS en Israël met Iran, gezien vanuit Musandam, Oman. (Foto: Reuters)
Iran heeft zaterdag aangekondigd dat het de controle over de Straat van Hormuz heeft aangescherpt en waarschuwt dat de belangrijke energie-transportader opnieuw is afgesloten. Scheepsbronnen melden dat ten minste twee vaartuigen onder vuur zijn genomen bij pogingen de zeestraat te passeren. Deze escalatie verhoogt de onzekerheid over de veiligheid van olietransporten in een regio die al weken in conflict verkeert.

Teheran stelt dat het reageert op een voortdurende Amerikaanse blokkade van Iraanse havens, die het ziet als een schending van het staakt-het-vuren. Opperste leider Mojtaba Khamenei zei dat de Iraanse marine klaarstaat om “nieuwe bittere nederlagen” toe te brengen aan haar vijanden.

Eerder op de dag leek het erop dat het scheepvaartverkeer gedeeltelijk zou worden hervat, nadat een konvooi van acht olietankers de smalle doorgang was gepasseerd. Later ontvingen sommige schepen echter radioberichten van de Iraanse marine dat geen enkel schip mocht passeren, waarmee het militaire toezicht werd verscherpt.

De huidige situatie komt op een kritiek moment, nu het twee weken durende staakt-het-vuren tussen de VS en Iran woensdag afloopt. President Donald Trump sprak vrijdag van “redelijk goed nieuws” over Iran, maar waarschuwde ook dat het gevecht zou kunnen hervatten zonder een vredesakkoord. Tegelijkertijd gaf hij aan dat de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens zal worden voortgezet.

Iran heeft de tijdelijke heropening van de Straat van Hormuz aangekondigd na een tien dagen durend staakt-het-vuren tussen Israël en Libanon, dat tot stand kwam dankzij bemiddeling van de VS. Het conflict escaleerde nadat de door Iran gesteunde Hezbollah-militie zich begin maart bij de gevechten aansloot.

Deskundigen benadrukken dat de strategische ligging van de Straat van Hormuz, waar dagelijks ongeveer 20 procent van ’s werelds olie doorheen stroomt, het centrum vormt van spanningen die olieprijzen opjagen en wereldwijde markten beïnvloeden. Ondanks de eerdere bewegingen van schepen blijven honderden vaartuigen en tienduizenden bemanningsleden vastzitten in de Golfregio, wachtend op doorgang.

Onderhandelingen over een duurzame wapenstilstand blijven moeizaam. Iraanse functionarissen melden dat er nog geen datum is vastgesteld voor nieuwe gesprekken, en benadrukken dat eerst een kaderovereenkomst moet worden bereikt. De VS en Iran verschillen vooral over het nucleaire programma van Iran, waarvoor Teheran het recht op vreedzame ontwikkeling blijft opeisen, terwijl de VS aandringt op het verwijderen van verrijkt uranium.

Pakistaanse bemiddelaars hebben recent gesprekken gevoerd in Teheran en andere regio’s, waarbij een voorlopig memorandum van overeenstemming kan worden verwacht, gevolgd door een volledige vredesovereenkomst binnen 60 dagen, aldus bronnen.