Een satellietfoto toont een olieterminal op het eiland Kharg in Iran. (Foto via Reuters)
De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran gewaarschuwd dat het de olie-infrastructuur op het strategisch belangrijke Kharg-eiland zal aanvallen als Teheran niet stopt met het aanvallen van schepen in de Straat van Hormuz. Deze waarschuwing komt te midden van een gespannen situatie die de wereldwijde oliemarkt en de energievoorziening verder onder druk zet.

Kharg-eiland is het belangrijkste exportknooppunt voor ongeveer 90% van Iran’s olie-export naar de wereld en ligt op circa 500 kilometer ten noordwesten van de Straat van Hormuz, de vitale zeestraat waardoor dagelijks ongeveer 20% van de wereldolie wordt vervoerd. Een aanval op Kharg zou daarom grote gevolgen kunnen hebben voor de wereldwijde energiemarkten.

Hoewel Amerikaanse aanvallen op het eiland volgens Trump tot nu toe de olie-infrastructuur hebben ontzien, waarschuwde hij dat dit kan veranderen als Iran of anderen de vrije en veilige doorgang van schepen in de Straat van Hormuz blijven belemmeren. "Ik zal deze beslissing onmiddellijk heroverwegen," schreef Trump op sociale media, waarbij hij ook meldde dat het Amerikaanse leger “militaire doelen op het eiland volledig had vernietigd”.

Iran reageerde met een onverschrokken toon en minimaliseerde de schade op Kharg. Tegelijkertijd dreigde het land met het inzetten van krachtigere wapens, waaronder ballistische raketten, en noemde delen van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) een legitiem doelwit. Een woordvoerder van de Iraanse Revolutionaire Garde verklaarde dat Iran het recht heeft zijn nationale soevereiniteit te verdedigen door Amerikaanse raketaanvallen op scheepshavens en militaire locaties in de VAE te beantwoorden. Een woordvoerder verklaarde krachtig: "Wij beschouwen het als ons recht om de oorsprong van Amerikaanse vijandelijke raketaanvallen aan te vallen, verborgen in steden van de VAE." 

Op zaterdag lanceerde Iran negen ballistische raketten en 33 drones op de VAE, waarmee het totaal aantal aanvallen sinds het begin van de oorlog op 294 ballistische raketten, 15 kruisraketten en 1.600 drones kwam. De Iraanse autoriteiten riepen burgers in de VAE op havens en militaire installaties te verlaten om burgerslachtoffers te vermijden.

Ondertussen blijven de olie-exporten vanaf Kharg-eiland volgens lokale functionarissen ononderbroken doorgaan, ondanks de aanvallen. De Amerikaanse marine kondigde aan binnenkort tankers te gaan escorteren door de Straat van Hormuz - cruciaal voor 20% van de wereldwijde fossiele energievoorziening - om de veiligheid van de energievoorziening te waarborgen.

De Iraanse Opperste Leider Mojtaba Khamenei, die zijn vermoorde vader opvolgde, heeft verklaard dat de Straat van Hormuz gesloten moet blijven als drukmiddel zolang het conflict voortduurt.

De 39 kilometer lange Straat van Hormuz is 's werelds belangrijkste knelpunt voor olietransport en verbindt de Perzische Golf met de Golf van Oman. Het is de enige route naar de open oceaan voor exporteurs uit de Golfregio en verwerkt een vijfde van de wereldwijde olie- en LNG-transporten.

De Iraanse strijdkrachten waarschuwden dat elke aanval op hun olie- en energie-infrastructuur zal leiden tot vergeldingsaanvallen op faciliteiten van oliebedrijven die samenwerken met de VS in de regio.

In de VAE heeft een brand in de haven van Fujairah, een belangrijk bunkerpunt, geleid tot tijdelijke stillegging van sommige olie-laadoperaties. De brand ontstond toen een drone werd onderschept en brokstukken op de haven vielen, maar er vielen geen gewonden.

Ondanks de oorlog heeft Iran de olieproductie opgevoerd en blijft het dagelijks tussen 1,1 en 1,5 miljoen vaten olie exporteren, vooral naar China, de grootste oliemarkt ter wereld.

De olieprijzen zijn sterk schommelend, mede door de wisselende uitspraken van Trump over de duur van de oorlog. De escalatie heeft wereldwijd invloed op energie- en aandelenmarkten.

Naast de militaire spanningen stijgt ook het aantal slachtoffers. Sinds het begin van de oorlog zijn er naar schatting 2.000 doden gevallen, voornamelijk in Iran, maar ook in Libanon en de Golfregio. Miljoenen mensen zijn ontheemd geraakt.

De Amerikaanse ambassade in Bagdad werd zaterdag getroffen door een raketaanval. In andere aanvallen meldden Iraanse media extra raketaanvallen op Israël in samenwerking met Hezbollah in Libanon. Bij een Israëlische aanval op een gezondheidscentrum in Zuid-Libanon vielen minstens 12 doden onder medisch personeel.