Een moskee, verwoest tijdens de twee jaar durende Israëlische offensieven, is omringd door tenten voor ontheemde Palestijnen in Gaza-stad, (Foto: Reuters)
Terwijl de vastenmaand Ramadan woensdag in Gaza van start ging, zochten Palestijnen hun toevlucht tot de verwoeste resten van moskeeën of tot geïmproviseerde gebedsruimtes gemaakt van zeilen en hout. Ze rouwen om hun doden en om hun verloren plaatsen van aanbidding.

In Gaza-stad ligt de koepel van de verwoeste Al Hassaina-moskee bovenop een hoop puin. De voormalige binnenplaats, waar vroeger gelovigen samenkwamen en waar nu families tussen de ruïnes slapen en koken, is bezaaid met waslijnen.

“Ik kan er niet naar kijken,” zegt Sami Al Hissi (61), vrijwilliger bij de moskee, terwijl hij staat op het puin waar vroeger rijen gelovigen schouder aan schouder baden. “We baden hier altijd comfortabel, zagen onze vrienden en geliefden. Nu zijn er geen geliefden, geen vrienden en geen moskee meer.”

Kinderen klauteren over de gebarsten koepels en vrouwen verzamelen wasgoed dat tussen gebroken zuilen hangt. De moskee trok tijdens Ramadan vroeger ook gelovigen uit andere wijken zoals Shejaia en Daraj. “Het was altijd tot de nok toe gevuld, soms met duizenden mensen,” vertelt Al Hissi. “Maar waar moeten ze nu bidden? Alles is puin en vernieling. Er is nauwelijks ruimte voor honderd mensen.”

Na de kruisbestuurlijke aanval van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij volgens Israëlische cijfers 1.200 mensen omkwamen, startte Israël een luchtoorlog en grondoffensief in Gaza. Palestijnse gezondheidsautoriteiten melden al 72.000 doden aan Palestijnse zijde. Volgens het mediakantoor van de door Hamas bestuurde Gazaanse regering zijn 835 moskeeën volledig vernietigd en 180 gedeeltelijk beschadigd. Ook zouden 40 van de 60 begraafplaatsen in Gaza zijn verwoest. Israël stelt dat het zich richt op militaire infrastructuur en beschuldigt Palestijnse gewapende groepen ervan zich te verschuilen in burgergebieden, waaronder moskeeën, een aantijging die Hamas ontkent.

Bidden in tenten
Voor veel bewoners is het verlies zowel spiritueel als maatschappelijk ingrijpend. Khitam Jabr, die ontheemd is en nu in een moskee verblijft, zegt: “We hadden gehoopt Ramadan in een andere sfeer te kunnen vieren.” Ze vertelt aan Fox News dat de president probeert een oplossing te vinden, onder meer vanwege zorgen over een Iraans kernwapen.

“We hebben niet genoeg moskeeën. Alle moskeeën zijn verwoest en er is nergens te bidden. Nu bidden we in tenten en zijn de moskeeën opvangcentra geworden voor ontheemden,” aldus Jabr.

Ondanks de verwoesting en het grote tekort aan bouwmaterialen proberen mensen kleine delen van moskeeën te herstellen en maken zij geïmproviseerde gebedsruimtes met hergebruikte plastic zeilen en hout, zegt Amir Abu Al-Amrain, directeur van het ministerie van religieuze zaken in Gaza-stad. “Er zijn al 430 gebedsruimtes herbouwd, sommige met plastic van kassen, andere van hout of tentzeilen,” vertelt hij.

De start van Ramadan in Gaza laat zien hoe diepgeworteld het geloof is, zelfs te midden van conflict en vernieling, en hoe de gemeenschap veerkracht toont ondanks de ontberingen. De situatie onderstreept de dringende noodzaak voor humanitaire hulp en een duurzame oplossing voor het lijden van de Palestijnen in de regio.