De Japanse premier Sanae Takaichi, leider van de regerende Liberaal-Democratische Partij spreekt met de media op het LDP-hoofdkantoor op de dag van de algemene verkiezingen in Tokio, Japan. (Foto: Reuters)
De coalitie van de Japanse premier Sanae Takaichi heeft vandaag, zondag, een historische verkiezingsoverwinning geboekt, waarmee de weg wordt vrijgemaakt voor beloofde belastingverlagingen die de financiële markten onrustig maken, en voor militaire uitgaven gericht op het tegengaan van China.

De conservatieve Takaichi, de eerste vrouwelijke leider van Japan die zich laat inspireren door de Britse ‘Iron Lady’ Margaret Thatcher, zou volgens prognoses tot wel 328 van de 465 zetels in het Lagerhuis voor haar Liberale Democratische Partij (LDP) kunnen binnenhalen.

De LDP alleen passeerde al binnen twee uur na sluiting van de stembureaus de benodigde 233 zetels voor een meerderheid, en lijkt op weg naar een van haar beste verkiezingsresultaten ooit. Samen met haar coalitiepartner, de Japan Innovation Party (Ishin), beschikt Takaichi nu over een supermeerderheid van twee derde van de zetels, waardoor ze haar wetgevende agenda kan doorvoeren ondanks het door de oppositie gecontroleerde Hogerhuis.

Winterverkiezingen en een lawine aan stemmen
“Deze verkiezing bracht grote beleidsverschuivingen met zich mee — vooral op economisch en fiscaal gebied, maar ook een versterking van het veiligheidsbeleid,” zei Takaichi in een televisie-interview terwijl de resultaten binnenkwamen. “Dit zijn beleidsmaatregelen die op veel verzet stuiten... Als we het vertrouwen van het publiek hebben gekregen, moeten we deze kwesties met alle kracht aanpakken.”

De 64-jarige Takaichi riep de zeldzame winterverkiezingen uit om te profiteren van haar hoge populariteit sinds ze eind vorig jaar LDP-leider werd. Kiezers voelen zich aangetrokken tot haar recht-door-zee stijl en harde werkmentaliteit, maar haar nationalistische inslag en nadruk op veiligheid hebben de relaties met het machtige buurland China onder druk gezet. Haar beloftes om belastingen te verlagen zorgden voor onrust op de financiële markten.

Bewoners trotseerden de sneeuwval om te stemmen, ondanks dat recordhoeveelheden sneeuw in delen van het land het verkeer lamlegden en sommige stembureaus vroege sluiting moesten hanteren. Het was pas de derde verkiezing in de naoorlogse periode die in februari plaatsvond; doorgaans worden verkiezingen in mildere maanden gehouden.

Bij een stembureau in het bergachtige Uonuma, prefectuur Niigata, trotseerde leraar Kazushige Cho (54) de vrieskou en diepe sneeuw om te stemmen op de LDP. “Het voelt alsof ze een richting aangeeft — alsof het hele land zich verenigt en vooruitgaat,” zei hij.

Belastingverlagingen en financiële zorgen
Takaichi’s verkiezingsbelofte om de 8% btw op voedsel voor twee jaar te schorsen om huishoudens te helpen met stijgende prijzen, baart investeerders zorgen over hoe het land met de hoogste staatsschuld onder ontwikkelde economieën dit wil bekostigen. Takaichi gaf zondag aan de behandeling van de btw-verlaging te willen versnellen, met aandacht voor fiscale duurzaamheid.

“Er blijven grote vraagtekens over de financiering en de rekensom van haar plannen voor de consumptiebelasting,” aldus Chris Scicluna, hoofd research bij Daiwa Capital Markets Europe.

Steun van Trump, kritiek uit China
De voorzitter van de belangrijkste Japanse werkgeversorganisatie Keidanren, Yoshinobu Tsutsui, noemde de overwinning van Takaichi een herstel van politieke stabiliteit. “De Japanse economie staat nu op een cruciaal kruispunt voor duurzame en sterke groei,” zei hij.

De LDP, die bijna de hele naoorlogse geschiedenis van Japan heeft geregeerd, verloor de afgelopen 15 maanden onder voorganger Shigeru Ishiba de controle over beide kamers van het parlement. Takaichi wist met haar populariteit onder jongere kiezers de partij weer op het rechte spoor te krijgen.

Ze ontketende zelfs een ‘sanakatsu’-rage, ook wel ‘Sanae-mania’ genoemd. Haar handtas en de roze pen waarmee ze aantekeningen maakt in het parlement zijn zeer gewild.

Vorige week gaf de Amerikaanse president Donald Trump haar zijn “volledige steun” en kondigde aan haar volgende maand in het Witte Huis te ontvangen.

China zal de uitslag nauwkeurig analyseren. Kort na haar aantreden veroorzaakte Takaichi de grootste diplomatieke rel met Beijing in tien jaar door publiekelijk te bespreken hoe Tokio zou kunnen reageren op een Chinese aanval op Taiwan, het democratische eiland dat China claimt. China reageerde met meerdere tegenmaatregelen, waaronder een reisverbod voor haar burgers naar Japan.

De Taiwanese president Lai Ching-te was een van de eerste buitenlandse leiders die Takaichi feliciteerde en hoopte dat haar overwinning “een welvarender en veiliger toekomst voor Japan en zijn partners in de regio” zou brengen.

Versterking defensie en spanningen
Takaichi’s sterke mandaat kan haar plannen om de Japanse defensie te versterken versnellen, tot ongenoegen van Beijing, dat haar afschildert als een poging om het militaristische verleden van Japan te doen herleven.

Japanse minister van Defensie Shinjiro Koizumi zei zondagavond op tv dat hij beleid wil doorzetten om de verdediging te versterken, terwijl hij tegelijk de dialoog met China wil voortzetten.

“Beijing zal Takaichi’s overwinning niet verwelkomen,” zei David Boling van Asia Group, een adviesbureau gespecialiseerd in geopolitieke risico’s. “China staat nu voor de realiteit dat zij stevig aan de macht is — en dat hun pogingen om haar volledig te isoleren zijn mislukt.”