Nieuw hoofdstuk in bilaterale relatie China en Canada

Op de eerste reis van een Canadese premier naar China in acht jaar heeft Mark Carney donderdag verklaard dat beide landen een nieuw tijdperk van samenwerking ingaan. Carney, die tien maanden geleden het premierschap op zich nam, streeft ernaar de relaties met China te herstellen na jaren van spanningen die onder meer werden veroorzaakt door de arrestatie van een Chinese topvrouw uit de technologiesector in 2018 en het opleggen van 100% Canadese invoertarieven op in China geproduceerde elektrische voertuigen.

Tijdens zijn bezoek, dat onder meer gesprekken omvatte met de Chinese premier Li Qiang en een gepland onderhoud met president Xi Jinping, benadrukte Carney de wens van Canada om nieuwe partnerschappen te smeden en de economische afhankelijkheid van de Verenigde Staten te verminderen. Momenteel gaat meer dan 75% van de Canadese export naar de VS, en Carney heeft als doelstelling om binnen tien jaar de export naar andere landen te verdubbelen.

Het bezoek vindt plaats tegen de achtergrond van verhoogde importtarieven door de Amerikaanse regering onder Donald Trump. Canada heeft, in navolging van de VS, in 2024 tarieven van 100% op Chinese elektrische voertuigen en 25% op staal en aluminium ingevoerd. China reageerde met invoerheffingen van 100% op Canadese koolzaadolie en -meel, 25% op varkensvlees en zeevruchten, en een tarief van 75,8% op koolzaad, waarmee de Chinese markt vrijwel gesloten is voor Canadese koolzaadexporteurs.

China ziet in Trump’s economische druk en militaire acties een kans om traditionele Amerikaanse bondgenoten, zoals Canada, aan te moedigen een onafhankelijker buitenlands beleid te voeren, los van Washington. Staatsmedia in China spreken zelfs van een “strategische autonomie” die Ottawa zou moeten nastreven.

Hoewel Carney zich vooral op handel richt, blijft de relatie complex en beladen. De arrestatie van Huawei-topvrouw Meng Wanzhou in 2018 op verzoek van de VS leidde tot een langdurige bekoeling, mede veroorzaakt door de daaropvolgende detentie van twee Canadezen in China op spionagebeschuldigingen.

De Canadese minister van Buitenlandse Zaken, Anita Anand, die Carney vergezelt, gaf aan dat men hoopt de dialoog in diverse sectoren te herstarten en een nieuwe koers in de bilaterale betrekkingen te zetten. Haar Chinese ambtgenoot Wang Yi noemde het bezoek een keerpunt dat nieuwe perspectieven kan openen.

Analisten wijzen op mogelijke raakvlakken, zoals de Amerikaanse militaire interventie in Venezuela en uitspraken over Groenland, die spanningen tussen Canada en de VS kunnen versterken en ruimte bieden voor een nauwere samenwerking tussen Canada en China. Tegelijkertijd blijft China realistisch over de grenzen van zo’n koerswijziging, gezien de diepe historische, culturele en economische banden van Canada met de VS, en de grote verschillen over kwesties als mensenrechten en Taiwan.

Carneys bezoek markeert een belangrijke poging tot diplomatieke herstelwerkzaamheden en economische diversificatie, maar zowel Ottawa als Beijing zullen voorzichtig moeten balanceren tussen pragmatische samenwerking en strategische belangen binnen een complexe geopolitieke context.