Een schip genaamd Ithaca Patience, afkomstig uit Panama, ligt aangemeerd op het Maracaibomeer in Venezuela. (Foto: AP)
De Verenigde Staten (VS) heeft recent twee olietankers in beslag genomen die onder sancties staan en gelinkt zijn aan Venezuela. Deze acties benadrukken de groeiende Amerikaanse ambitie om controle te krijgen over de omvangrijke Venezolaanse olie-industrie, die sinds de militaire actie om president Nicolás Maduro te arresteren volop in de schijnwerpers staat.

President Donald Trump stelde na de inval dat de VS Venezuela zullen besturen en de olievoorraden zullen benutten. Hij verwees daarbij naar het verleden, toen voormalig president Hugo Chávez tientallen jaren geleden buitenlandse oliemaatschappijen, waaronder Amerikaanse, nationaliseerde en daarmee de olievoorziening voor de VS aantastte. Trump kondigde een plan aan waarbij Amerikaanse oliemaatschappijen terugkeren om de zwaar getroffen olie-industrie van Venezuela te herbouwen. Daarnaast zei hij dat Venezuela 30 tot 50 miljoen vaten olie aan de VS zou leveren. De Venezolaanse staatsoliemaatschappij PDVSA bevestigde onderhandelingen met de Amerikaanse regering over de verkoop van ruwe olie.

Het Amerikaanse ministerie van Energie lichtte toe dat de VS bepaalde sancties “selectief” heeft opgeheven om het transport en de verkoop van Venezolaanse olie internationaal mogelijk te maken. De opbrengsten hiervan zouden op Amerikaanse rekeningen worden gestort en ten goede komen aan zowel de Amerikaanse als Venezolaanse bevolking.

Waarom is Venezuela zo belangrijk?
Venezuela beschikt over een van de grootste olievoorraden ter wereld, met naar schatting 303 miljard vaten ruwe olie in de grond — ongeveer 17% van de wereldvoorraad volgens de Amerikaanse Energy Information Administration. In tegenstelling tot andere regio’s, waar oliereserves nog moeten worden ontdekt, zijn de reserves in Venezuela grotendeels in kaart gebracht. Toch produceert het land door verouderde infrastructuur slechts circa 1% van de wereldolie.

Volgens Claudio Galimberti, hoofd marktanalyse bij Rystad Energy, is het toekomstperspectief zorgwekkend: “Veel oliebedrijven weten niet waar de olie vandaan moet komen in de jaren 2030 en 2040.” Hoewel er momenteel een overschot aan olie is, voorspelt het Internationaal Energieagentschap dat tegen 2035 dagelijks ongeveer 25 miljoen vaten nieuwe olieproductie nodig zal zijn om aan de wereldwijde vraag te voldoen.

Voordelen voor Amerikaanse raffinaderijen en consumenten
De olie uit Venezuela is zware, zure ruwe olie, precies het soort dat raffinaderijen aan de Amerikaanse Golfkust verwerken. Het merendeel van de Amerikaanse olie is lichter en zoeter. Vrije toevoer van Venezolaanse olie kan de olie- en benzineprijzen verlagen en de beschikbaarheid van diesel en kerosine verhogen, aldus Kevin Book van ClearView Energy Partners.

Dit zou vooral eindgebruikers ten goede komen doordat lagere prijzen transport- en energiekosten drukken. Amerikaanse oliemaatschappijen zouden echter minder profiteren, omdat hogere productie de olieprijs kan verlagen en daarmee de winstgevendheid onder druk zet.

Investeringsmogelijkheden en uitdagingen voor Amerikaanse bedrijven
Na de nationalisatie van buitenlandse oliebedrijven door Chávez in 2007, waaronder ExxonMobil en ConocoPhillips, werd Venezuela door internationale arbitrage veroordeeld tot het terugbetalen van miljarden dollars, hoewel die schulden nog niet zijn voldaan.

Landen met de grootste ruwe olieproductie
Ondanks de grootste reserves staat Venezuela wereldwijd op de 15e plaats qua olieproductie.

Als de sancties worden opgeheven en er een nieuwe regering aan het roer komt, zouden grote oliemaatschappijen kunnen investeren in de heropbouw van de infrastructuur en profiteren van de olieverkoop. Trump denkt dat met Amerikaanse steun de olie-industrie binnen 18 maanden kan worden hersteld.

Experts benadrukken echter dat politieke instabiliteit en jarenlange achteruitgang het minder aantrekkelijk maken voor investeerders. Daniel Sternoff van Columbia University wijst erop dat bedrijven eerst zekerheid over politieke stabiliteit nodig hebben om te durven investeren.

Productieproblemen en herstel
De olie-infrastructuur in Venezuela is zwaar beschadigd door chaos en plunderingen, zegt Amy Myers Jaffe van New York University. Er zijn lekkages, stroomuitval en brandstoftekorten, terwijl de technische vakbekwame medewerkers massaal het land ontvluchtten.

Rystad Energy schat dat een investering van 54 miljard dollar nodig is om de huidige productie van circa 1,1 miljoen vaten per dag te handhaven, en dat extra investeringen van 8 tot 9 miljard per jaar nodig zijn om verder te groeien.

Landen met de grootste aardoliereserves
Venezuela heeft meer bewezen aardoliereserves dan welk ander land ter wereld ook

Historisch gezien heeft regimewissel in olieproducerende landen zelden geleid tot snelle stijgingen in productie. Voorbeelden als Irak, Iran en Libië laten zien dat het vaak jaren duurt voordat het productievolume weer op peil komt.

De Amerikaanse interesse in Venezuela’s olie is een strategische zet gericht op het veiligstellen van toekomstige energievoorzieningen, terwijl het land worstelt met politieke chaos en economische schade. De combinatie van enorme oliereserves en de huidige crisis maakt Venezuela zowel een kans als een uitdaging voor Amerikaanse bedrijven en beleidsmakers. Of de beloofde heropleving van de olie-industrie werkelijkheid wordt, hangt sterk af van politieke stabiliteit, investeringsklimaat en het vermogen om de zwaar beschadigde infrastructuur te herstellen.