Voetgangers rennen weg nadat er zaterdagochtend vroeg explosies en geluiden van laagvliegende vliegtuigen te horen waren in de Venezolaanse hoofdstad Caracas. (Foto: AP)
De Verenigde Staten (VS) heeft in de vroege zaterdagochtend een grootschalige militaire aanval uitgevoerd in Venezuela, waarbij president Nicolás Maduro en zijn vrouw volgens president Donald Trump zijn gevangen genomen en het land zijn uitgezet. Trump maakte de operatie bekend via zijn sociale mediaplatform Truth Social en zei dat de actie werd uitgevoerd in samenwerking met Amerikaanse wetshandhavingsinstanties.

De aanval leidde tot meerdere explosies en laagvliegende vliegtuigen boven Caracas. Maduro’s regering bestempelde de actie als een “extreem ernstige militaire agressie” en riep de internationale gemeenschap op haar te veroordelen. Het is nog onduidelijk wie momenteel aan de macht is in Venezuela en waar Maduro zich precies bevindt; de Venezolaanse vicepresident Delcy Rodríguez vroeg om “bewijs van leven” van de president.

Internationale reacties
De aanval heeft wereldwijd sterke reacties opgeroepen:

President Luiz Inacio Lula da Silva van Brazilië veroordeelt de Amerikaanse militaire aanval op buurland Venezuela en de gevangenneming van president Nicolás Maduro als een “onaanvaardbare grensoverschrijding”. Hij noemt de acties een ernstige aantasting van de soevereiniteit van Venezuela en een gevaarlijk precedent voor de hele internationale gemeenschap. Lula roept op tot een krachtige reactie van de Verenigde Naties en benadrukt dat Brazilië openstaat voor het bevorderen van dialoog en samenwerking om tot een vreedzame oplossing te komen.

Brazilië houdt een spoedberaad om de situatie te bespreken. Ondertussen is de grens met Venezuela kort gesloten geweest, maar inmiddels weer geopend. De grensregio ontvangt het merendeel van de Venezolaanse vluchtelingen die naar Brazilië komen, maar er zijn nog geen officiële meldingen van een grotere toestroom als gevolg van de escalatie.

De president van Guyana - dat al lange tijd een territoriaal conflict heeft met buurland Venezuela - Irfaan Ali zegt dat het land "de situatie in de gaten houdt" en dat "de veiligheidstroepen volledig gemobiliseerd zijn in overeenstemming met onze veiligheidsplannen".

Colombia: President Gustavo Petro uitte zijn bezorgdheid en riep op tot vrede en respect voor het internationale recht. "De Republiek Colombia herhaalt haar overtuiging dat vrede, respect voor het internationale recht en de bescherming van leven en menselijke waardigheid moeten prevaleren boven elke vorm van gewapend conflict," schreef hij op het sociale mediaplatform X (voorheen Twitter).

Cuba: President Miguel Díaz-Canel veroordeelde de aanval scherp en noemde de Amerikaanse actie een “criminele aanval” en "staats-terrorisme" gericht tegen Venezuela en heel Latijns-Amerika. Hij riep op tot een dringende internationale reactie en sloot af met de revolutionaire slogan: "Patria o Muerte, Venceremos" (Vaderland of Dood, Wij Zullen Overwinnen). Ook de Cubaanse ambassades wereldwijd veroordeelden de actie en eisten internationale actie.

Iran: Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een "krachtige veroordeling" van de Amerikaanse militaire aanval en noemde het een flagrante schending van de nationale soevereiniteit en territoriale integriteit van Venezuela.

China veroordeelt het gebruik van geweld door de VS als een schending van het internationaal recht en roept op tot respect voor de soevereiniteit van Venezuela. Ook Frankrijk benadrukt dat geen enkele politieke oplossing van buitenaf kan worden opgelegd en dat het gebruik van geweld in strijd is met internationale afspraken.

Zuid-Afrika vraagt de VN-Veiligheidsraad dringend bijeen te komen en ziet de Amerikaanse actie als een flagrante schending van het VN-Handvest. Rusland noemt de aanval een onacceptabele agressie en pleit voor dialoog en het voorkomen van escalatie. Ook steunt het de oproep van Venezuela en Latijns-Amerikaanse leiders om de Veiligheidsraad bijeen te roepen.

In Latijns-Amerika reageert Argentinië met steun voor de Amerikaanse druk op Maduro, terwijl Mexico de militaire actie veroordeelt en pleit voor dialoog. Chili en Colombia veroordelen de aanval en benadrukken het belang van soevereiniteit en vreedzame oplossingen. Ecuador spreekt de hoop uit dat de Venezolanen hun land kunnen terugwinnen.

Uruguay beklemtoont het belang van naleving van het internationaal recht en verzet zich tegen militaire interventie. De Europese Unie, vertegenwoordigd door Kaja Kallas en Ursula von der Leyen, volgt de situatie nauwgezet en roept op tot terughoudendheid en respect voor het VN-Handvest.

In Azië benadrukt Indonesië het belang van vrede, dialoog en bescherming van burgers.

Iran en Wit-Rusland spreken harde taal tegen de VS en beloven weerstand. De Libanese groepering Hezbollah verklaart volledige solidariteit met Venezuela en veroordeelt de Amerikaanse agressie.

Vanuit Europa uiten ook politieke leiders zoals de Britse premier Keir Starmer, de Britse politicus Nigel Farage en de voormalige Italiaanse premier Giuseppe Conte hun bezorgdheid of kritiek over de aanval en de schending van internationaal recht.

Tot slot roept de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken op tot respect voor democratie en mensenrechten in Venezuela, terwijl de premier van Trinidad en Tobago benadrukt geen deel te nemen aan de militaire acties en vreedzame betrekkingen met Venezuela te handhaven.

Situatie in Venezuela
De aanval komt na maanden van toenemende druk van Washington op het regime van Maduro, dat al jaren worstelt met een diepe economische crisis, politieke onrust en internationale sancties. De VS ziet Maduro als een dictator die het land onderdrukt en steunt oppositiekrachten die zijn vertrek eisen.

De gevolgen van de aanval en de gevangenneming van Maduro zijn nog niet volledig duidelijk. Er is nog geen bevestiging van onafhankelijke bronnen over de status van Maduro en zijn vrouw, en ook de machtsstructuren binnen Venezuela zijn onzeker. De oproep van Maduro’s regering aan de bevolking om de straat op te gaan kan leiden tot verdere onrust.

De internationale gemeenschap volgt de ontwikkelingen nauwlettend, waarbij veel landen oproepen tot kalmte en dialoog. De situatie brengt de spanningen in Latijns-Amerika en de bredere geopolitieke verhoudingen verder onder druk.