Familieleden van politieke gevangenen houden ballonnen vast tijdens een wake buiten het hoofdkwartier en detentiecentrum van de Bolivariaanse Nationale Inlichtingendienst, beter bekend als 'Helicoide', in Caracas, Venezuela. (Foto: Reuters)
Het Venezolaanse Openbaar Ministerie zal een formeel onderzoek starten naar de Salvadoraanse president Nayib Bukele en twee andere hoge functionarissen wegens vermeend misbruik van meer dan 250 Venezolaanse gedetineerden in El Salvador. Dat maakte procureur-generaal Tarek Saab maandag bekend tijdens een persconferentie.

De Venezolanen werden in maart vanuit de Verenigde Staten overgebracht naar El Salvador, onder toepassing van de controversiële Alien Enemies Act uit 1798. Volgens mensenrechtenorganisaties betrof het vermeende leden van de criminele bende Tren de Aragua, maar familieleden en advocaten ontkennen betrokkenheid bij georganiseerde misdaad.

Mishandeling en medische verwaarlozing
Saab beschuldigt de Salvadoraanse autoriteiten van ernstige mensenrechtenschendingen in de zwaar beveiligde CECOT-gevangenis, waaronder seksueel misbruik, mishandeling, het onthouden van medische zorg en toediening van voedsel en water dat gevangenen ziek maakte.

Naast Bukele worden ook minister van Justitie Gustavo Villatoro en gevangenisbaas Osiris Luna Meza onderzocht. Saab toonde videobeelden van voormalige gedetineerden die verwondingen als gevolg van mishandeling lieten zien, waaronder blauwe plekken, littekens en een uitgevallen kies.

Het kantoor van president Bukele heeft nog niet gereageerd op de beschuldigingen. Onafhankelijke bevestiging van de verklaringen in de video's is op dit moment niet beschikbaar, al zijn ten minste twee sprekers te herkennen als voormalige CECOT-gedetineerden.

Terugkeer naar Venezuela
De 254 voormalige gevangenen keerden vrijdag terug naar Venezuela in het kader van een gevangenenruil met de Verenigde Staten, die ook leidde tot de vrijlating van 10 Amerikaanse staatsburgers en 80 Venezolanen uit Venezolaanse gevangenissen. Volgens mensenrechtenorganisatie Foro Penal zijn tot dusver 48 van deze gevangenen daadwerkelijk vrijgelaten, hoewel er kritiek is op het gebrek aan transparantie over hun identiteit.

De teruggekeerde Venezolanen worden voorlopig medisch onderzocht en ondervraagd. Volgens de regering hebben slechts zeven van hen een ernstig strafblad. De rest zou onterecht vast hebben gezeten.

'Hij houdt van arepas'
In Maracaibo bereidde Yajaira Fuenmayor zondag traditionele arepas en vis voor haar zoon Alirio Guillermo Belloso, die maandenlang gevangen zat in El Salvador. "Ik kan alleen maar aan zijn honger denken," zei ze. "Hij is dol op arepas, dus die liggen al klaar."

Ondanks het onderzoek naar El Salvador ligt ook Venezuela zelf onder vuur vanwege de behandeling van politieke gevangenen. De oppositie sprak van een "draaideurbeleid" en stelde dat nog steeds ongeveer 1.000 mensen vastzitten om politieke redenen, met 12 nieuwe arrestaties in de afgelopen dagen.

De communicatiedienst van de regering heeft nog niet gereageerd op vragen over de status van vrijgelaten of nog vastzittende gevangenen.