Duizenden mensen zijn gevlucht voor een nieuwe uitbraak van guerrillageweld in de noordoostelijke regio Catatumbo in Colombia.
Colombia heeft maandag "oorlog" gezworen tegen linkse guerrillastrijders, de noodtoestand uitgeroepen en duizenden soldaten ingezet om het geweld in te dammen dat minstens 100 mensen het leven heeft gekost en het fragiele vredesproces van het land dreigt te verstoren.

In slechts vijf dagen is er bloedvergieten gemeld in drie Colombiaanse departementen - van de afgelegen Amazone-jungle in het zuiden tot de bergachtige noordoostelijke grens met Venezuela, waar bijna 20.000 mensen ontheemd zijn geraakt door gevechten.

Analisten zeggen dat de geweldsgolf werd veroorzaakt door een territoriumoorlog tussen rivaliserende milities, die het haperende vredesproces zien als een bedreiging voor hun eenheid en hun winsten uit de ultra-lucratieve cocaïnehandel.

President Gustavo Petro, die tot nu toe zijn politieke fortuin had ingezet op een strategie van de-escalatie en dialoog, gaf aan dat de crisis een verschuiving in het beleid zou veroorzaken.

Maandag gaf hij een uitdagende waarschuwing aan leiders van het Nationale Bevrijdingsleger (ELN) dat naar verluidt achter aanvallen in de grensregio op rivaliserende linkse groeperingen zat, waarbij 80 mensen omkwamen.

"Het ELN heeft het pad van oorlog gekozen, en oorlog zullen ze krijgen," zei Petro, voordat hij een lokale staat van "interne onrust" en "economische noodtoestand" uitriep.

De verklaringen geven lokale autoriteiten de mogelijkheid om de bewegingsvrijheid van mensen te beperken, naast andere maatregelen.

Ongeveer 5.000 troepen zijn al ingezet in het grensgebied, in de hoop een deel van het ergste geweld in te dammen dat Colombia in jaren heeft gezien.

AFP-verslaggevers in de stad Tibu zagen rijen zwaar bewapende soldaten zich verzamelen in barakken en bevelen ontvangen van superieure officieren.

Ze moeten nog rechtstreeks guerrillastrijders aanvallen of worden ingezet in de meest kritieke zones, waar hoge officieren zeggen dat het geweld nog steeds woedt.

Diepere crisis
Colombia heeft bijna tien jaar relatieve vrede gekend, maar delen van het land worden nog steeds gecontroleerd door diverse linkse guerrillastrijders, rechtse paramilitairen en drugskartels.

Afgelopen weekend droegen doodsbange inwoners rugzakken en bezittingen op overbeladen motoren en boten, of propten zich op de laadbak van open vrachtwagens om de grensregio te ontvluchten.

De Colombiaanse militaire generaal Erik Rodriguez zei dat nu meer dan 19.800 mensen zich hebben verzameld in opvangcentra in Tibu en andere steden.

Anderen staken de grens over naar Venezuela - voor sommigen een terugkeer naar een land waar ze economische en politieke onrust waren ontvlucht.

"Als Colombiaan is het pijnlijk voor mij om mijn land te verlaten," vertelde Geovanny Valero, een 45-jarige boer die naar Venezuela vluchtte, aan AFP. Hij zei dat hij hoopt dat de situatie "opgelost" wordt, zodat hij kan terugkeren.

Meerdere fronten
Maandag meldde het Colombiaanse ministerie van Defensie ook dat er 20 mensen waren gedood bij gevechten tussen rivaliserende linkse groepen in het met jungle bedekte Amazonegebied Guaviare.

De gevechten betroffen rivaliserende FARC-splintergroepen - linkse guerrillastrijders die, in tegenstelling tot de overgebleven Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia, geen vredesakkoorden hebben ondertekend.

De gevechten vormen een serieuze uitdaging voor Petro, die sinds zijn verkiezing in 2022 een beleid van "totale vrede" heeft gesteund.

Tegenover felle tegenstand startte hij onderhandelingen met de verschillende hardline gewapende groepen die nog steeds delen van Colombia controleren.

Critici beweren dat zijn verzoenende aanpak groepen die diep betrokken zijn bij georganiseerde misdaad, heeft aangemoedigd en hen de ruimte heeft gegeven om te groeien in macht en invloed.

Een vredesakkoord met FARC uit 2016 werd geprezen als een keerpunt in het zes decennia durende conflict tussen Colombiaanse veiligheidstroepen, guerrillastrijders, rechtse paramilitairen en drugsbendes, waarbij bijna een half miljoen mensen omkwamen.

Maar dissidente facties blijven grondgebied controleren in verschillende delen van Colombia, 's werelds grootste cocaïneproducent.