Een drone-opname toont rook die opstijgt uit brandende vegetatie in het Amazone-regenwoud, in Apui, in de deelstaat Amazonas, Brazilië. (Foto: Reuters)
Brandweerkorpsen in het Braziliaanse Amazonegebied bestrijden branden die hun ergste start in 20 jaar hebben bereikt voor het regenwoud, volgens satellietgegevens van de overheid, na een recordbrekende droogte die werd verergerd door de opwarming van de aarde.

Rook bedekte de horizon langs de Transamazonische snelweg buiten de stad Apui op vrijdag, in het zuiden van de Braziliaanse deelstaat Amazonas, waar brandweerlieden zich van wel 600 km verderop verzamelden om de ongewoon vroege en intense branden dit jaar te bestrijden.

Brandweerlieden in felgele beschermende kleding werkten de hele nacht door om de vlammen te doven met behulp van op de rug gemonteerde watersproeiers of bladblazers terwijl enorme branden over bossen en weilanden raasden en een enorme verkoolde vlakte achterlieten.

De branden die het regenwoud bedreigen, vormen mogelijk een zware test voor president Luiz Inacio Lula da Silva, die zijn wereldwijde reputatie heeft gebaseerd op het milieubeheer van Brazilië, voorafgaand aan het organiseren van de VN-klimaattop COP30 volgend jaar.

Branden die Apui en andere steden in de Amazone omringen, beginnen vaak op veeboerderijen waar de lokale bevolking de jungle omvormt tot weiland. Extreem droge omstandigheden in het afgelopen jaar hebben het voor branden gemakkelijker gemaakt om door te dringen tot het regenwoud, dat onder normale omstandigheden zelden brandt.

"De manier waarop het klimaat verandert, droger en heter wordt, jaar na jaar zien we het vuur dieper het oerwoud intrekken," zei Domingos da Silva Araujo, lokaal hoofd van de Prevfogo-brigade van de overheid die bosbranden bestrijdt rond Apui. Het gebied is een kruitvat na meer dan een maand zonder een druppel regen, zei hij.

Het gebied dat in het Braziliaanse Amazonegebied afbrandde, is in de eerste zeven maanden van 2024 bijna verdubbeld ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar tot het grootste gebied sinds 2004, volgens satellietgegevens van het overheidsagentschap voor ruimteonderzoek INPE. De branden verwoestten in die periode een gebied van 26.246 vierkante kilometer - groter dan de Amerikaanse deelstaat Maryland, of ongeveer zo groot als Rwanda.

De omstandigheden zullen naar verwachting alleen maar verslechteren, aangezien branden in de Amazone doorgaans in augustus en september hun hoogtepunt bereiken voordat de seizoensregens komen.

De regenval van vorig jaar kwam laat en was zwakker dan normaal vanwege een El Niño-weerpatroon dat werd aangewakkerd door klimaatverandering, zeggen wetenschappers, waardoor het regenwoud dit jaar extra kwetsbaar is voor de branden.

Dezelfde factoren zorgden ervoor dat branden in de Braziliaanse Pantanal-wetlands in juni een recordhoogte bereikten, zo bleek uit gegevens van INPE, wat Lula ertoe bracht een noodtaakgroep van de overheid bijeen te roepen om de schade aan dat bioom te beperken.

Hoewel Lula een opvallende belofte heeft gedaan om een ​​einde te maken aan illegale ontbossing in de Amazone, gaf een deze week gepubliceerde studie aan dat branden meer koolstofdioxide uit de regio kunnen vrijmaken, wat bijdraagt ​​aan de opwarming van de aarde.

Na eerdere overwinningen in de strijd tegen illegale houtkap van het regenwoud, staat Lula nu voor een zwaardere taak om een ​​einde te maken aan de ontbossing.

In juli steeg de ontbossing in de Braziliaanse Amazone voor het eerst in 15 maanden ten opzichte van een jaar eerder, volgens voorlopige INPE-gegevens die deze week zijn gepubliceerd. De regering benadrukte dat de ontbossing dit jaar tot nu toe nog steeds met 27% is afgenomen, vergeleken met de eerste zeven maanden van 2023.