Gijzelingscrisis in Israël is ergste nachtmerrie van elke regering

Terwijl honderdduizenden Israëlische troepen, zowel reguliere als reservisten, zich verzamelen aan de grenzen van Gaza, wordt de Israëlische regering geconfronteerd met een vrijwel onmogelijke situatie. Minstens 150 gijzelaars die afgelopen zaterdag door Hamas-schutters uit het zuiden van Israël zijn opgepakt, worden nu vastgehouden op geheime locaties in Gaza. Onder hen zijn vrouwen, kinderen en ouderen.

Als Israël besluit een grootschalige grondinvasie in Gaza te lanceren, zoals sommigen verwachten, wat zijn dan de kansen dat deze gijzelaars zullen overleven?

Geen zin in compromissen
Achter de schermen wordt aangenomen dat Qatar, Egypte en mogelijk andere landen proberen te onderhandelen over een gedeeltelijke vrijlating van deze gijzelaars. Eén idee dat wordt geopperd is dat Hamas zijn vrouwelijke en kindgevangenen zou vrijlaten in ruil voor 36 Palestijnse vrouwen en adolescente gevangenen die in Israëlische gevangenissen worden vastgehouden.

Maar Michael Milstein, senior analist bij het Instituut voor Beleid en Strategie van de Israëlische Reichman Universiteit, vertelde dat terwijl in normale tijden de eerste prioriteit voor Israël de terugkeer van die gijzelaars zou zijn, dit vandaag de dag de eliminatie van Hamas als militaire dreiging is.

Nu de spanningen en woede aan beide kanten torenhoog zijn, zijn noch Israël noch Hamas in de stemming voor compromissen of concessies. De Israëli's zijn geschokt en verontwaardigd dat gewapende mannen zo gemakkelijk hun zuidelijke grens konden doorbreken en vervolgens minstens 1.200 mensen konden vermoorden, de meesten in koelen bloede.

De Palestijnen, en niet alleen Hamas, duizelen door de aanval van meer dan 2.000 Israëlische luchtaanvallen op Gaza, waarbij sinds zaterdag meer dan 1.000 mensen omkwamen. Gaza is afgesneden van brandstof, elektriciteit, water en medicijnen.

Hamas heeft gedreigd één gijzelaar te 'executeren' voor elke keer dat een Israëlische luchtaanval zonder waarschuwing burgers doodt. Er is nog geen bewijs dat ze dat hebben gedaan. Tegelijkertijd is er weinig teken van terughoudendheid vanuit Israël. Grote delen van Gaza worden opzettelijk in puin gelegd.

Milstein is echter van mening dat Hamas misschien niet graag zijn vrouwen, kinderen en ouderen vasthoudt. Ze zijn internationaal gezien slecht voor de groep en velen zullen een hoge mate van zorg nodig hebben, wat niet gemakkelijk is te midden van voortdurende luchtaanvallen en wanneer Hamas hun locatie geheim probeert te houden voor eventuele geheime informanten die Israël in Gaza heeft.

Daarentegen zal Hamas maximaal voordeel willen halen uit al het dienende militaire personeel dat het in zijn bezit heeft, en de hoogste prijs eisen voor hun vrijlating als er onderhandelingen plaatsvinden.

Geen gemakkelijke optie
Dit plaatst de Israëlische regering voor een dilemma als het gaat om de gijzelaars. Probeert het een gewapende reddingsmissie, iets vol risico's? Of wacht het langer, totdat Hamas zo verzwakt is door luchtaanvallen, dat het misschien eerder bereid is een deal te sluiten?

Die optie brengt zijn eigen risico's met zich mee. Hoewel wordt aangenomen dat de gijzelaars ondergronds worden vastgehouden in tunnels en bunkers, zijn ze mogelijk niet immuun voor deze luchtaanvallen. Er bestaat altijd het risico dat hun ontvoerders hen zouden kunnen doden, hetzij in een vlaag van woede, hetzij als ze vreesden dat ze op het punt stonden gered te worden. Dit gebeurde in Nigeria in 2012 tijdens een mislukte missie van de Brits-Nigeriaanse Special Forces om twee gijzelaars te redden die door jihadisten werden vastgehouden.

Israël heeft snel een Hostage Situation Room opgezet, waarin alles wordt verzameld wat het weet over de identiteit en status van elk van de gijzelaars die zaterdag onder schot over de grens naar Gaza zijn gesleept.

Degenen die nog steeds op Israëlisch grondgebied werden vastgehouden, werden gered door de speciale troepen van het Israëlische leger en de politie, waarbij al hun Hamas-ontvoerders werden gedood. Maar Michael Milstein, die twintig jaar bij de Israëlische militaire inlichtingendienst heeft gewerkt, waarschuwt dat "we niet over alle gegevens van elk huis en elke straat in Gaza beschikken". Dit is waar Hamas zich op eigen terrein bevindt en zowel zichzelf als hun gijzelaars kan verbergen in een netwerk van ondergrondse kelders en tunnels.

Israël beschikt over een bewezen expertise op het gebied van het redden van gijzelaars, waarvoor het intensief traint. De geheime Sayeret Matkal-eenheid, opgericht in 1957, lijkt in grote lijnen op de Britse SAS of de Amerikaanse Delta Force. Het werd beroemd in 1976 met zijn aanval op Entebbe, waarbij zijn commando's gijzelaars redden uit een gekaapt vliegtuig op een Oegandese luchthaven.

De commandant van die eenheid was Yonatan Netanyahu, het enige dodelijke slachtoffer onder de Israëlische commando's. Tegenwoordig is zijn broer Benjamin de premier van Israël en het is aan hem dat de beslissing ligt over de vraag of we moeten wachten in de hoop op een onderhandelde vrijlating van de gijzelaars, of hard moeten ingrijpen in de hoop hen met geweld te redden.

'De moeilijkste gijzeling ooit'
Er duiken berichten op dat de VS hulp biedt met inlichtingengegevens en mogelijk zelfs steun van hun eigen Special Forces. Een grote vliegdekschipgroep van de Amerikaanse marine positioneert zich offshore in het oostelijke Middellandse Zeegebied.

Maar Hamas heeft laten zien dat zij in staat zijn tot asymmetrische oorlogsvoering, en dat zij in staat zijn de enorme voorsprong van Israël op het gebied van technologie en vuurkracht aan te kunnen.

Door te vermijden een digitaal spoor in hun communicatie achter te laten en die communicatie tot een minimum te beperken, konden ze Israël op 7 oktober verrassen. Hun schutters die momenteel meer dan 150 gijzelaars vasthouden, zullen zoveel mogelijk offline en buiten de ether blijven en zullen vrijwel zeker elk digitaal apparaat van hun gevangenen hebben verwijderd.

"Dit is zonder twijfel", zegt Michael Milstein, "de moeilijkste gijzelingsituatie waarmee Israël ooit in zijn geschiedenis te maken heeft gehad."