Franse noodkreet om grensverdrag met Suriname

Aan de vooravond van de Franse nationale feestdag, Le Quatorze Juillet, trekt Frankrijk voor de zoveelste keer aan de bel. Het land vraagt Suriname dringend om het grensprotocol tussen beide landen te ratificeren. De parlementaire goedkeuring "zou de weg vrijmaken voor onderhandelingen over een bredere samenwerkingsovereenkomst", benadrukte ambassadeur Nicolas de Lacoste donderdag tijdens een persconferentie.

De behandeling van de ontwerpwet stond in 2023 op de agenda van het parlement en werd in november 2025 opgepakt, maar daar bleef het bij. De ambassadeur prees de hechte gemeenschapsbanden langs de grensrivier, maar is ontevreden over het uitblijven van de ratificatie. "Ik zou zeggen: als er één ding is dat u van deze persconferentie moet onthouden, is het dat we de grensovereenkomst een kans moeten geven. We hebben deze overeenkomst vijf jaar geleden al ondertekend."

De Lacoste, die nog een maand in Suriname verblijft, blikte terug op zijn afgelopen vier dienstjaren. "Gedurende mijn vier jaar hier heb ik geprobeerd de parlementsleden te overtuigen, maar tot nu toe zonder succes. Wij denken dat deze grensovereenkomst essentieel is om samenwerkingsverbanden op andere gebieden op te starten."

Hij ziet geen reden waarom de samenwerking tussen Suriname en Frans-Guyana niet hetzelfde niveau kan bereiken als die tussen Frankrijk/Frans-Guyana en Brazilië. Als voorbeeld noemde hij de grensovergang bij Oiapoque, tussen Brazilië en Frans-Guyana. "Daar heb je een brug, een hele mooie brug. Je hebt een grenspas. Alles is ordelijk georganiseerd. Kinderen gaan aan de ene kant naar school en komen aan de andere kant weer terug." Ook op veiligheidsgebied werken die twee buurlanden nauw samen.

De Lacoste begrijpt niet waarom de wetsbehandeling in het parlement is blijven steken. De eerste sessie heeft in het parlement plaatsgevonden, "maar het is heel moeilijk om het weer op de agenda te krijgen". Op de vraag waarom het parlement het verdrag niet ratificeert, antwoordde de diplomaat kortaf: "Vraag het hen maar." Hij hoopt op een spoedige goedkeuring, zodat verdieping van de samenwerking mogelijk wordt.

Met gefronste wenkbrauwen betoogde de diplomaat dat Suriname op dit moment de grens met Frankrijk formeel niet erkent. "We horen over de bouw van een brug over de Marowijne, maar die gaat over een rivier waarvan we de grens niet eens erkennen", stelde hij. "We zijn bereid tot overleg en het voeren van een politieke dialoog." Hij verwees hierbij naar de ontmoetingen tussen de ministers van Buitenlandse Zaken, Melvin Bouva en zijn Franse collega Jean-Noël Barrot, in Fort-de-France, Martinique. "Maar als dit probleem niet snel wordt opgelost", denkt hij dat zijn opvolger, Benoît Denis, voor hetzelfde samenwerkingsdilemma zal staan.

Opschorting 'river council'
Ook de 'river council' is inmiddels geschorst. De geplande bijeenkomst van 12 december 2025 in Saint-Laurent is uitgesteld in afwachting van de ratificatie, om van daaruit pas over nieuwe samenwerkingsvormen te praten. De Lacoste: "We blijven dus uiteraard buren en de dialoog zal doorgaan. Maar ik moet wel zeggen dat dit soort symbolische overeenkomsten, als er geen oplossing wordt gevonden, niet altijd even gemakkelijk zijn."

In 2023 pleitte Michèle Ramis, directeur Amerika en Caraïben op het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, tijdens haar bezoek aan Suriname al voor de aanname. Het grensprotocol is een aanvulling op het Verdrag van Parijs uit 1915 en regelt de oostelijke grens van Suriname met buurland Frans-Guyana, een Frans overzees gebied. De nieuwe grenslijn is digitaal vastgesteld met 2.300 GPS-punten en loopt vanaf de monding van de Marowijnerivier tot aan de samenvloeiing van de Lawa, de Litani en de Marowini.

Het protocol maakt het mogelijk dat elke burger op zijn smartphone de GPS-coördinaten van de grenslijn in de Marowijnerivier kan aflezen via bijvoorbeeld Google Maps. Elk eiland dat dichter bij de Surinaamse oever ligt, is Surinaams, en omgekeerd. Er zijn uitzonderingen, zoals het eiland 'Jamaica', dat voorheen Frans was maar met de nieuwe bepalingen Surinaams grondgebied wordt.

Jarenlange grensonderhandelingen
De toenmalige Franse ambassadeur Antoine Joly hervatte de grensonderhandelingen in 2017. Vier jaar later werden deze langdurige onderhandelingen bezegeld met een akkoord over de verdeling van de eilanden en de grenslijn. Zo zetten de Surinaamse ambassadeur Harold Kolader (voorzitter van de Nationale Grenscommissie) en Joly in februari 2021 hun handtekening onder het grensprotocol. Een maand later, in maart 2021, tekenden minister Albert Ramdin van Buitenlandse Zaken, International Business en Internationale Samenwerking (BIBIS) en zijn Franse collega Jean-Yves Le Drian namens hun respectieve regeringen het protocol.

De aanleiding om vaart te zetten achter de onderhandelingen waren drie incidenten waarbij de Franse gendarmerie overging tot de vernietiging van bezittingen van burgers, voornamelijk Surinaamse gouddelvers in het grensgebied.