De regering heeft Surinames democratie ernstig in gevaar gebracht. Ja zowel de democratie als de rechtsstaat (rule of law) zijn in gevaar, maar over het laatste volgt er op een ander moment ook een artikel. Een verregaande uitspraak, die wel nader beargumenteerd kan worden. 

Indachtig de betekenis die professor Taekema en anderen hebben gegeven aan democratie, het volgende:
Democratie kent inhoudelijke en procedurele eisen. Inhoudelijke eisen kennen wij als de erkenning van het:
1. actief kiesrecht; wat wij kennen als naar de stembus gaan en
2. passief kiesrecht; wat wij kennen als zichzelf verkiesbaar stellen. Deze twee eisen samengevoegd met ‘de meerderheidseis’ zorgt ervoor dat besluiten die door de meerderheid genomen worden, als bindend worden verklaard; geldend voor iedereen.

Procedureel geldt:
1. de erkenning dat er politieke grondrechten bestaan; dat wil zeggen dat iedereen het recht heeft om naar politieke machtsuitoefening te streven.
2. daarnaast wordt verondersteld dat de ‘rechten van minderheden’ gegarandeerd worden en;
3. de controle van de besluitvorming. Dit laatste betekent dat De Nationale Assemblee instrumenten in handen heeft om de regering te controleren.

Naast het bestaan van deze eisen zijn er ook ander zuilen, noem het maar kolommen om het gehele gedachtegoed in balans te houden. Die zaken zijn:
1. het recht op een vrije meningsuiting;
2. de vrijheid om zich te verenigen;
3. de vrijheid om te vergaderen en besluiten te nemen;
4. de vrijheid om zich in beeld en geluid uit te spreken (de vrije pers/social media)

En nu komt het!
De argumentatie dat de democratie ‘under attack is’ wordt als volgt gepresenteerd:
De keerzijde van democratie is ‘verantwoording’ 1
Dat betekent dat democratisch gekozen vertegenwoordigers over het gebruik van hun bevoegdheden, verantwoording moeten afleggen. Een simpele geest zou gelijk willen beargumenteren dat die verantwoording toch al geschiedt in de Surinaamse context in het hoogste college van Staat, De Nationale Assemblee. Ja dat is inderdaad zo, maar wat te doen wanneer ‘velen’ of ‘enkelingen’ vinden dat die verantwoording niet voldoende is, of dat die verantwoording zo wollig is en onvoldoende is gebleken. Dat ons gezond verstand ons zegt dat we in de maling worden genomen.

Zoals eerder aangehaald hebben ook minderheden en daarmee burgers met een minderheidsopvatting het recht zich uit te laten over de democratie en de werkingssfeer van de democratie. Dat kunnen zij doen door te rekenen op ‘het recht dat zij ontlenen aan het gedachtegoed’ van de afspraken inherent aan de democratie.
En dat is nou precies wat ‘597 Organic Movement Suriname’ heeft geëxerceerd in het jaar 2022. Dat is haar fundamenteel recht, onvervalsbaar, eenieder verbindend recht, het recht om te protesteren tegen wanbeleid en de eis om daadwerkelijk verantwoording af te leggen. Het jammerlijke is dat ‘verantwoording’ geëist in de vorm van een wet ‘Openbaarheid van bestuur’ werd afgedaan als aansturen op een coup d’etat.

Schaamteloos en zonder gewetensbezwaren, treffen dezelfde vertegenwoordigers -de huidige president, de vicepresident, hun adviseurs en prominenten in de huidige regeercoalitie- in gemeen overleg met elkaar rancuneuze handelingen tegen burgers, die een andere opvatting huldigen. Het waren toentertijd diezelfde lui die het oneens waren over het beleid van de vorige regering en gebruik hebben gemaakt van datzelfde recht, zonder dat zij in hun recht zijn beknot. Vergetend dat zij vertrouwden op hetzelfde recht, de straten van Paramaribo zijn opgegaan om te protesteren tegen de ook democratisch gekozen President D.D.B.

En als klap op de vuurpijl worden er van overheidswege maatregelen getroffen tegen ambtenaren om de samenleving vrees in te boezemen. Dat zijn tendensen die in de geschiedenis bekend zijn van dictators, mensen met antisociale-persoonlijkheidsstoornissen (psychopaten en sociopaten) als Adolf Hitler. Mensen die een diepgaand patroon van gebrek aan respect voor schending van mensenrechten hebben getoond. En wat doet onze DNA? Alsof er totaal niets gebeurd is! Dat zijn mensen, die wij hebben gekozen om ons belang te beschermen, om ons te beschermen tegen willekeur en onrechtmatig overheidshandelen. Wat doen ze? Mijn nichtje zou zeggen: “Oompie, hememaal niez”..

En het volk. Tja, het volk kijkt lijdzaam toe, verzuipt door allerlei maatregelen onder het mom van herstel, zit te wachten op een Messias of op 25 mei 2025. Een redi musu zei ooit eens: ‘Dit Surinaamse volk heeft bewezen door harde tijden te kunnen gaan’. Of ze het nu zullen redden tot 2025 is een vraag. Dat zal nog moeten blijken, want zoals mijn goede vriend Raoul Hellings vaker meent te zeggen: “Succesverhalen uit het verleden, geven nog geen garanties voor de toekomst”. Me oma zou zeggen: “Pramis’ kaw, n’e fatu….”

Un’ tek’ mi in Lobi….

Sergio J. Gentle
Passie voor Suriname

“ Si Vis Pacem Para Iustitiam “


1. Recht in context, Inleiding tot de rechtswetenschappen, 7e druk 2023, …