Ivan Fernald
In een serie van vijf artikelen geeft Ivan Fernald een reflectie op de huidige vernieuwingen in het onderwijs.
          
Innovatie is niet verschoond van kinderziekten. Niet iedereen is overtuigd van een goede afloop van het vernieuwingsproces. De onzekerheid zorgt voor een vlucht naar particuliere opleidingen. Ouders die het kunnen betalen schrijven hun kinderen massaal in op particuliere scholen. Die zijn sterk gericht op kwaliteit en hebben hun eigen curriculum behouden. De perceptie is dat deze scholen eersterangs voorzieningen hebben en het beste onderwijs kunnen geven. Daarvoor moet flink betaald worden en mama en papa tasten diep in hun geldbuidel om de kosten te betalen. 

Veel ouders lonken naar verdere studiemogelijkheden voor hun kroost in het buitenland. De particuliere scholen zeggen dit perspectief te bieden. Deze scholen hebben over het algemeen een instroom van cognitief sterke kinderen. Ouders schrijven enerzijds slechts kinderen in die, vanwege hun kwaliteiten, een goede kans maken om de school binnen de vastgestelde termijn met succes te doorlopen. Een klas overdoen kost namelijk heel veel geld. Anderzijds is het gebruikelijk dat kinderen die niet uit eigen particuliere kweek zijn voortgekomen, een schooltoets moeten maken alvorens ingeschreven te worden.

Vertrouwen
Particuliere scholen worden niet geconfronteerd met zoveel leerlingen van uiteenlopende kennisniveaus. Zij beschikken over meer mogelijkheden om infrastructurele, didactische en technologische voorzieningen te plegen. Deze scholen kunnen daarom beter investeren in het leveren van kwaliteitsonderwijs. Het is overigens niet ongebruikelijk dat succesvolle leerkrachten incentives ontvangen in de vorm van een waarderingsbonus.

Openbare scholen kunnen nauwelijks wedijveren met particuliere scholen. Het gebrek aan resources, de vele kinderziekten, en de heterogeniteit (uiteenlopende ontwikkelingsniveaus in een klas) trekken een enorme wissel op de leerkracht.
De grote toeloop naar particuliere scholen is een indicatie dat de transformatie die het MinOWC  beoogt, nog niet het vertrouwen van de samenleving geniet en soms zelfs met argwaan wordt gevolgd. Dit moet een aansporing zijn om meer dan ooit de focus te leggen op de kwaliteit van het onderwijs.

Haves and have-nots
Door alle tijden heen hebben wij uitstekende openbare scholen gehad die toponderwijs verzorgd hebben. Ook het Bijzonder Onderwijs (scholen met een religieuze signatuur) heeft zich kunnen beroemen op hoogstaand onderwijs. Er zijn scholen met klinkende namen die een begrip zijn geworden in de samenleving. Er dreigt thans een situatie te ontstaan van een tweedeling. De betere scholen zijn particulier en die zijn alleen toegankelijk voor de welgestelde en hoogopgeleide ouders (de haves). De overige scholen zijn dan voor de have-nots (exclusiviteit i.p.v. de gewenste inclusiviteit). 

De vrees is gerechtvaardigd omdat dergelijke ontwikkelingen zich hebben voorgedaan in het Caraïbisch gebied en delen van Midden-Amerika, waarbij het verschil in kwaliteit tussen public (openbare) en private schools (particuliere scholen) schrikbarende vormen had aangenomen. Slechts welgestelde ouders waren in staat om hun kinderen op de beter presterende particuliere scholen te plaatsen. Dit is een ongewenste ontwikkeling.

Condities stellen aan doorstroming
Er zijn twee primaire aspecten waarom automatische doorstroming (‘gratis over’) voor Suriname vooralsnog niet werkt:
a. De randvoorwaarden voor succesvolle implementatie ontbreken. Het gaat in het bijzonder om de uitvoeringscapaciteit, gerichte bijscholing van leerkrachten, het leermateriaal, praktijklokalen, specifiek curriculum, en de inzet van hulpinstanties, remedial teachers en zorgcoӧrdinatoren.

b. Motivatie van leerlingen.
‘Gratis over’ kweekt luie leerlingen. De meeste scholieren hebben een stok achter de deur nodig (toets) om, met inzet naar een doel te werken. Deze extra stimulus is weggevallen in het nieuwe systeem, zonder dat er een andersoortige pressie of uitdaging is gecreëerd voor een optimale inzet van leerlingen.

Overigens is er geen eenduidigheid in het Caraïbisch gebied m.b.t. de doorstroming. Het blijft een controversiële issue. Stemmen gaan op om af te stappen van drempelloze doorstroming. Het concept van ‘full automatic promotion’ heeft ertoe heeft geleid dat er ook leerlingen uitstroomden die bij lange na niet voldeden aan de kwaliteit (gemeten naar kennis en vaardigheden).

De uitdaging voor Suriname is om de teloorgang te stoppen en de focus te verleggen van doorstroming naar kwaliteit. Wij willen de efficiëntie vergroten en de kwaliteit verbeteren. Geen doorstroming ten koste van de kwaliteit.

Ivan Fernald 

Hij is auteur van de boeken:
1. Het roer moet om. Actieplannen voor beter onderwijs 
2. Moeizame opbouw en snelle afbraak. Politieke beschouwingen 2010-2020

deel 1: Verstandig investeren in het onderwijs
deel 2: Hervorming basisonderwijs in een nutshell