Brazilië: Besluit rechter klap voor inheemsen

Een rechter van het Braziliaanse Hooggerechtshof heeft om meer tijd gevraagd om een zaak te bestuderen waarin de inheemse bevolking van het land het opneemt tegen de machtige landbouwsector. Het besluit zal wetgevers waarschijnlijk meer tijd geven om de maatregel ten gunste van de groot landbouw erdoor heen te krijgen.

Het besluit van rechter Andre Mendonca, een evangelische predikant die in 2021 werd aangesteld door de voormalige president Jair Bolsonaro, betekent een tegenslag voor de rechten van de ongeveer een miljoen inheemse bevolking van Brazilië.

Het voorstel zou een sluitingsdatum opleggen voor aanspraken op voorouderlijk land. Het is al goedgekeurd in het lagerhuis en wacht op een stemming in een nieuwe conservatieve senaat. Als het door het Congres komt, zullen alle ogen gericht zijn op president Luiz Inacio Lula da Silva, die het vetorecht heeft.

Lula heeft zijn wereldwijde reputatie op het spel gezet voor de bescherming van inheemse rechten en het behoud van het milieu, maar hij is ook steeds meer afhankelijk van de landbouwsector om de binnenlandse groei te stimuleren.

De baanbrekende zaak voor het Hooggerechtshof betreft een claim van de Xokleng-bevolking in de zuidelijke staat Santa Catarina, wiens land tientallen jaren geleden werd gekocht door boeren van Europese afkomst. De Xokleng zeggen dat ze een voorouderlijk recht op het land hebben, terwijl de boeren beweren dat ze de rechtmatige eigenaren zijn.

Elke uitspraak zou juridische jurisprudentie vormen voor honderden andere landgeschillen.

Inheemse groepen, waaronder leden van de Xokleng-gemeenschap, protesteerden woensdag buiten het Hooggerechtshof in Brasilia. Andere inheemse demonstranten blokkeerden een belangrijke snelweg buiten Sao Paulo.

De Braziliaanse landbouwsector steunt ook een wetsvoorstel in het Congres dat een einddatum voor landclaims in 1988, het jaar waarin de huidige Braziliaanse grondwet van kracht werd, in wet zou zetten. Volgens de voorgestelde wetgeving zou elke inheemse gemeenschap die hun land op die datum niet had bezet, ze niet mogen opeisen.

Inheemse leiders zeggen dat dit in strijd is met de grondwet die hun volk het recht garandeert om voorouderlijk land op te eisen. Ze beweren dat inheemse groepen in veel gevallen door kolonisten van hun land waren verdreven en ze in 1988 niet langer bezetten.

De hoorzitting volgt op een tegenslag voor inheemse volkeren vorige week in het Congres toen de lagere kamer het wetsvoorstel goedkeurde dat de erkenning van nieuwe inheemse reservaten beperkte.