De ACP en EU onderhandelaars hebben donderdag 3 december in Brussel na 2 jaar onderhandelingen een Political Deal bereikt over een nieuwe ACP EU Post Cotonou Overeenkomst voor de komende 20 jaren. Dit als opvolger van de huidige Cotonou Overeenkomst, die formeel eindigde in februari 2020. Omdat de onderhandelingen nog niet afgerond waren, is deze tot twee keer toe verlengd, nu tot november 2021.

Jamaica's minister van Buitenlandse Zaken, Kamina Johnson Smith, gaf aan namens de Caribische Group op de 10e meeting van de Chief Onderhandelaars, waar de politieke deal werd aangekondigd, dat er overeenkomst was bereikt met de EU over de tekst van het Caribbean EU Protocol alsook de ontwikkeling van Caribbean International Business en final services. Wat betreft Migratie en Seabed mineral resources is er een compromis bereikt, waarmee de Caribbean akkoord is gegaan.

Zoals aangegeven door de ACP en EU is er nu een 'politieke deal' bereikt. De tekst moet nog worden vertaald in de 26 talen van de EU landen en worden gestuurd naar de EU lidstaten en ACP landen. In de EU moeten ook nog de volgende procedures worden gevolgd: de Europese Commissie maakt voorstellen betreffende de ondertekening, voorlopige toepassing en ratificatie van de Overeenkomst. Het Europees Parlement zal vervolgens deze voorstellen bespreken ter goedkeuring, waarna de EU Council haar goedkeuring kan verlenen. De Overeenkomst moet worden geratificeerd door de Parlementen in alle EU lidstaten en ACP landen.

Overigens is de naam ACP gewijzigd in OACPS, wat de afkorting is van Organisatie van Afrikaanse, Caribische en Pacific landen. De naamwijziging alsook andere veranderingen staan in de Revised Georgetown Agreement die in werking is getreden op 5 april 2020. Alhoewel de tekst van de Overeenkomst nog niet openbaar is, is al wel duidelijk dat de nieuwe ACP EU Post Cotonou Overeenkomst anders is dan de huidige Cotonou Overeenkomst.

De nieuwe ACP EU Overeenkomst bestaat uit een Foundation Agreement en drie Regional Protocols: een Africa EU Protocol, een Caribbean EU Protocol en een Pacific EU Protocol. De focus komt nu te liggen op de regio's en de Regionale organisaties in Afrika, Caribbean en de Pacific. Verder is er ook nog geen duidelijkheid over de financiële ondersteuning.

In 2000 is de afschaffing van de niet wederkerige handelspreferenties voor de ACP landen vastgelegd in de Cotonou Overeenkomst. Vanaf 2021 komt er ook een andere wijze van financiering via het EU Budget, genaamd het Neighbourhood, Development and International Cooperation Instrument, waaronder het Europees Ontwikkelingsfonds voor de ACP landen en EU Overzeese gebieden komt te vallen.

Polen en Hongarije blokkeren de EU meerjaren begroting, omdat de EU subsidies aan EU landen wil stopzetten als zij besluiten nemen die indruisen tegen de rechtsstaat door onder meer de onafhankelijkheid van rechters en de vrijheid van de pers in te perken. Op de Europese top van staatshoofden en regeringsleiders in Brussel op 10 en 11 december a.s. zal getracht worden een akkoord te bereiken met Polen en Hongarije.

Joyce Anne-Marie Naar, LLM
Ere-Advocaat Orde van Advocaten Brussel
Expert ACP EU EPA WTO Internationale handelsovereenkomsten
Auteur van het boek EEN BESCHRIJVING EN ANALYSE VAN DE ACP-EU PARTNERSCHAPSOVEREENKOMST          SAMENWERKING IN WEDERZIJDS BELANG EN ONDERLINGE AFHANKELIJKHEID, 2002, ISBN  90-74705-07-3