Demonstranten komen in botsing met de oproerpolitie tijdens aanhoudende anti-regeringsprotesten in Baghdad, Irak. (Foto's: Reuters)
Demonstranten halen een massieve muur neer tijdens voortdurende anti-regeringsprotesten in Baghdad, Irak.

Irakese veiligheidstroepen hebben donderdag minstens vier demonstranten in centraal Bagdad doodgeschoten, melden politie en medische bronnen. Irak is al weken in de greep van dodelijke onrust en er zijn geen tekenen van afname van de ontwrichting.

Nog eens 35 mensen raakten gewond in de botsingen bij de Shuhada-brug, zeiden ze, terwijl massademonstraties doorgingen voor de 13e opeenvolgende dag waarbij duizenden zich verdrongen in centrale delen van de hoofdstad. In Zuid-Irak hebben tientallen anti-regeringsdemonstranten banden verbrand en de toegang tot de haven van Umm Qasr geblokkeerd, waardoor vrachtwagens geen belangrijke voedselimport konden vervoeren. De haven had slechts enkele uren daarvoor de operaties hervat.

De Iraakse regering is er niet in geslaagd een uitweg te vinden voor de grootste en meest gecompliceerde uitdaging voor haar heerschappij in jaren. De onrust heeft de relatieve rust verbrijzeld die volgde op de nederlaag van de Soennitische islamitische extremistische islamitische staat in 2017.

Een hardhandig optreden van de autoriteiten tegen voornamelijk ongewapende demonstranten heeft meer dan 250 mensen gedood sinds er op 1 oktober onrust uitbrak over gebrek aan banen, diensten en een infrastructuur verwoest door decennia van conflicten, sancties en corruptie. Demonstranten, meestal werkloze jongeren, geven de schuld aan een politieke elite die Irak heeft geregeerd sinds de val van dictator Saddam Hussein in een door de VS geleide invasie in 2003. Ze eisen een volledige hervorming van het politieke systeem.

Het land begint de fiscale gevolgen van weken van onrust te voelen, die begon in Bagdad en zich snel verspreidde naar zuidelijke steden. De nieuwe stopzetting van de activiteiten in de haven van Umm Qasr in het zuiden zal waarschijnlijk financiële verliezen verergeren. De regering zei gisteren nog dat een stopzetting van de activiteiten in de haven een week lang meer dan US$ 6 miljard had gekost.

Umm Qasr hervatte donderdag kort de operaties nadat de meeste demonstranten het gebied hadden ontruimd. Maar enkele tientallen activisten, familieleden van een demonstrant die werd gedood tijdens de weken van geweld, keerden daarna terug om de hoofdpoort te blokkeren, zeiden havenbeambten. Umm Qasr ontvangt het meeste graan, plantaardige oliën en suiker waarvan Irak afhankelijk is.

Olie- en veiligheidsbeambten zeiden dat de operaties donderdag zijn hervat in de nabijgelegen olieraffinaderij in Nassiriya. Demonstranten hadden woensdag brandstoftankwagen belet het complex binnen te gaan of te verlaten. Volgens het ministerie van Olie, zijn de olieproductie en -export niet significant beïnvloed door de onrust.

Maar het beletten van tankwagens die brandstof transporteren van de Nassiriya-raffinaderij naar regionale tankstations veroorzaakte brandstoftekorten in de zuidelijke Iraakse provincie Dhi Qar. De raffinaderij produceerde onlangs ongeveer de helft van haar capaciteit, zeiden oliefunctionarissen.

Internet keerde donderdag kort terug in de meeste delen van Irak, om weer uit te vallen.  Autoriteiten hebben de toegang tot internet tijdens de protesten sterk beperkt. De regering zegt hervormingen door te voeren, maar heeft niets aangeboden dat de meeste demonstranten waarschijnlijk tevreden zal stellen.

Veel Irakezen zeggen dat toelagen voor de armen, meer kansen op werk voor afgestudeerden en beloften om een ​​handvol corrupte ambtenaren te straffen, te laat gekomen voor diegenen die hervorming eisen van staatsinstellingen, een gebrekkig verkiezingsproces en een bestuurssysteem dat endemische corruptie heeft aangewakkerd.