“Ik heb niks bereikt met de landbouw”

“Ik ga mijn zonen niet zeggen om landbouwer te worden, ik raad ze af om aan landbouw te doen”, zegt Ramon Bajnath fel. Zelf heeft hij meer dan veertig jaar aan de landbouw gedaan en heeft onlangs zijn laarzen opgehangen.

Waarom raadt hij zijn zonen af om aan landbouw te doen? “Ik heb het gedaan, ik heb het ervaren, ik heb niks bereikt met de landbouw”, stelt Bajnath tegenover Starnieuws. “Er is geen beleid, je hebt geen zekerheid, je moet zo hard werken en als je ziek wordt, heb je geen ziektekostenverzekering.”

Hij geeft toe dat ook Suriname kampt met vergrijzing van de landbouwers. “Onze jongeren willen geen landbouw uitoefenen.” Volgens hem betaalt ook de export niet. “De export is er alleen op gericht om coke te smokkelen, als dat stopt...”
Ook Umar Taus kaart de vergrijzing onder de boeren aan. Als voorzitter van de Vereniging Exporteurs Agrarische Producten Suriname zegt hij dat de boeren van huis uit pragmatisch is. “Hij moet eerst zien om te geloven. Het is vechten tegen gevestigde tradities.” Hij probeert met de vereniging de boeren zover te krijgen dat zij meegaan met de ontwikkelingen, waaronder moderne bedrijfsvoering, nieuwe plantmethoden, kassenteelt en nieuwe bemestingsprocedures. “Een plant is net als een mens. Als die gezond eet, weert het lichaam ziekten af. Zo heeft een plant met goede bemesting minder chemicaliën nodig.”

Geen grond
Bajnath zegt dat de groentesector met veel problemen kampt. Zo is er geen garantieprijs. “Vandaag kost tomaten vijf dollar en morgen twee gulden. Als we verliezen lijden door teveel regen of droogte, kunnen we nergens terecht om hulp.” Hij wijst erop dat de boer ook geen contracten kan sluiten, omdat er geen continuïteit is in de productie. “Je kunt niet aan groot landbouw doen, omdat alle grote lappen grond door politici zijn ingepikt. Zo krijg je dat generaties op hetzelfde areaal blijven planten, waardoor de grond uitgeput en onvruchtbaar raakt.”

Voorts wordt vruchtbaar land in de kustvlakte verkaveld of overgelaten aan de zee. “Vruchtbare kleigronden neemt de zee weg, zonder dat daar iets aan wordt gedaan.” Hij voorspelt dat Weg naar Zee na drie jaar niet meer bestaat. “Dan is de groenteschuur van Suriname vergaan in de zee.” Bajnath kaart ook de rol van de tussenhandelaren op die “naar willekeur een prijs geven voor het product.”

Bonafide exporteurs
Taus geeft aan dat de groente export in tien jaar tijd met meer dan de helft is afgenomen. Werd vroeger 60 ton groente per week geëxporteerd, nu is dat amper 25 ton. Ook het aantal exporteurs is afgenomen. Van de overgebleven zes hebben drie nog een ‘schoon blad.’ De trend dat er steeds drugs wordt mee verpakt in groenten en fruit ervaren de bonafide exporteurs als een schande.

“Wij krijgen de slechte naam”, zegt Bhiesnoe Gopal van Gopex International. “Het is een grote schande. Wij willen ons niet bezighouden met deze dingen.” Een van de bonafide exporteurs heeft al te kennen gegeven dat hij gaat stoppen. Gopal, van wie het verpakkingsbedrijf HACCP-gecertificeerd is, erkent dat het zwaar werken is.

Jongeren stimuleren
In tegenstelling tot Bajnath en Taus, vindt Gopal dat we jongeren moeten leren duurzaam te ondernemen. “We moeten ze stimuleren om over te nemen door bijvoorbeeld een landbouwschool op te zetten.” Vanuit de overheid zou die ondersteuning ook moeten komen, zeggen Taus en Gopal. “Er wordt zoveel geld gepompt in de bacovensector en nauwelijks in de groentesector, terwijl een veel grotere groep afhankelijk is van deze sector,” merkt Taus op. “Groenteboeren moeten zelfstandig overleven, zonder subsidie. Het wordt tijd dat de productiesector een andere behandeling krijgt.”

Gopal vraagt zich ook af waarom er geen geld voor de groentesector komt. “Als de rijstsector vijf miljoen euro kan krijgen, waarom kan de groenteboer niet 20.000 euro krijgen.” Aan de andere kant vindt hij dat de boeren ook zelf moeten aanpakken. “De samenwerking tussen boeren, tussen exporteurs laat veel te wensen over. Ik weet dat we concurrenten zijn, maar ergens moeten we bundelen, het is ons belang”, pleit Gopal.