Landarbeiders verzorgen theeplanten in het heuvelland van Sri Lanka, waar een droogte, veroorzaakt door het El Niño-weerfenomeen, het eiland in de Indische Oceaan heeft getroffen.(Foto: Reuters)
Vanaf Sri Lanka tot Honduras kampen landen met extreme weersomstandigheden nu een snel versterkende El Niño zich ontwikkelt tot mogelijk een van de zwaarste klimaatgebeurtenissen van deze eeuw. Sri Lanka trok 14 miljoen dollar uit voor waterdistributie, terwijl in Indonesië al meer dan 200.000 hectare bos in vlammen is opgegaan.

Overheden over de hele wereld bereiden zich voor op een verdere toename van droogte, overstromingen, extreme hitte en bosbranden, nu een snel versterkende El Niño zich ontwikkelt tot een mogelijk historisch klimaatfenomeen later dit jaar. Van Azië tot Zuid-Amerika worden nu al ingrijpende noodmaatregelen genomen.

Sri Lanka heeft waterdistributie geregeld voor bijna 72.000 mensen in zeven districten, zo maakte een hoge functionaris donderdag bekend. Het land wordt geteisterd door een zware droogte die direct in verband wordt gebracht met de huidige El Niño.

Het waterpeil in honderden kleine waterreservoirs is gedaald tot ongeveer 10 procent. Gezinnen ontvangen om de twee tot drie dagen 75 liter water via vrachtwagens die vanuit drogere delen van het land worden ingezet. De regering heeft 4,8 miljard roepies (omgerekend 14 miljoen dollar) vrijgemaakt voor de waterdistributie.

Milieuminister Dammika Patabendi liet aan verslaggevers weten dat de regering eerst uitging van een piek van El Niño rond november, maar nu verwacht dat die piek eerder zal aanbreken. "We zullen de responsmaatregelen waar nodig herzien en uitbreiden," zei hij. Na september zullen de jaarlijkse moessons naar verwachting hevige regenval brengen, maar begin volgend jaar zou de droogte volgens Patabendi kunnen terugkeren.

In Indonesië hebben bosbranden sinds het begin van het jaar meer dan 200.000 hectare verwoest – een gebied dat ongeveer drie keer zo groot is als de hoofdstad Jakarta. Alleen al in juli gingen 95.000 hectare land in vlammen op door de aanhoudende droge omstandigheden die worden versterkt door El Niño.

Dikke smog hangt boven steden als Palangkaraya, de hoofdstad van Centraal-Kalimantan op Borneo, waar de luchtkwaliteit sterk is verslechterd. De burgemeester heeft inwoners geadviseerd mondkapjes te dragen en binnen te blijven. Automobilisten die de weg op moesten, baanden zich een weg door een bruine waas die het zicht ernstig beperkte.

Bosbouwminister Raja Juli Antoni verklaarde woensdag in Palangkaraya dat deskundigen klaarstaan voor 'cloud seeding'-operaties – het bezaaien van wolken met zilverjodide om regen op te wekken – om de branden te blussen en nieuwe te voorkomen. "Zodra er ook maar het minste spoor is van een wolk die geschikt is voor bezaaiing, en als het technisch haalbaar is, zullen we een weermodificatieoperatie uitvoeren," aldus de minister.

Ook elders in de wereld worden voorbereidingen getroffen. De Verenigde Staten hebben aangekondigd volgend jaar een militair hospitaal naar de kust van Peru te sturen om het Zuid-Amerikaanse land te helpen bij het opvangen van de gevolgen van El Niño.

In Honduras heeft de regering 80 procent van het grondgebied, inclusief de hoofdstad, onder droogte-alarm geplaatst. Het aanhoudende droge weer, eveneens gelinkt aan El Niño, heeft daar oogsten verwoest en leidde tot sterfte onder vee.

El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel dat wordt veroorzaakt door ongebruikelijk warme zeewatertemperaturen in het centrale en oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan. Het fenomeen hertekent wereldwijd weerspatronen en brengt een verhoogd risico met zich mee op droogte, overstromingen, extreme hitte en natuurbranden. De huidige El Niño wordt door meteorologen voorspeld als een van de zwaarste ooit gemeten.