Na jaren waarin het publieke debat vooral werd beheerst door economische uitdagingen, hervormingen en onzekerheid, breekt een periode aan waarin de offshore olie- en gassector ongekende mogelijkheden biedt. De verwachtingen zijn hoog en de beloftes groot. Er wordt gesproken over economische groei, buitenlandse investeringen, productie en een nieuwe fase van nationale ontwikkeling. De ervaringen van landen wereldwijd, maar ook in onze regio, laten zien dat natuurlijke rijkdom alleen geen garantie biedt voor brede welvaart. Juist wanneer de kansen groot zijn, moeten we de vraag durven stellen die minder comfortabel is: zijn wij als land voldoende voorbereid om deze rijkdom om te zetten in duurzame vooruitgang?

Dat vraagt om investeringen die misschien minder zichtbaar zijn dan nieuwe wegen, bruggen of havens, maar minstens zo belangrijk zijn voor economische ontwikkeling. Professionele publieke dienstverlening, degelijk projectmanagement, digitale processen, betrouwbare data en duidelijke verantwoordelijkheden vormen de institutionele infrastructuur waarop economische ontwikkeling rust. Zonder deze fundamenten zijn de fysieke investeringen waardeloos.

Dergelijke investeringen leveren misschien niet altijd direct zichtbare resultaten op. Er is geen openingsceremonie met een rood lint of een persconferentie met alle media wanneer er een beter proces of een sterker systeem is gebouwd. Toch zijn het deze fundamenten die bepalen of grote economische kansen uiteindelijk leiden tot maatschappelijke vooruitgang.

Ook de private sector kan zich niet buiten deze discussie plaatsen. Internationale opdrachtgevers verwachten professionele governance, transparante bedrijfsvoering, aantoonbare kwaliteit, risicobeheersing en naleving van regels. Local content krijgt pas werkelijke betekenis wanneer lokale ondernemingen kunnen concurreren op internationale standaarden.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kijkt niet alleen naar begrotingstekorten, inflatie of overheidsschuld, maar ook naar de instituties waarmee publieke middelen worden beheerd. In zijn meest recente beoordeling benadrukte het IMF dat Suriname vóór de verwachte olieproductie sterke kaders nodig heeft voor begrotingsbeheer, publieke investeringen, aanbestedingen, toezicht op staatsbedrijven, corruptiebestrijding en dataverzameling. De boodschap is duidelijk: olie-inkomsten kunnen pas duurzaam worden benut wanneer de systemen die het geld beheren sterk genoeg zijn. 

Ook compliance is geen abstract begrip meer. Via de FATF (Financial Action Task Force) en de regionale CFATF (Caribbean Financial Action Task Force) wordt gekeken naar de manier waarop landen witwassen, terrorismefinanciering en andere vormen van financiële criminaliteit bestrijden. De internationale financiële wereld kijkt vooral naar hoe de toezicht van cliëntenonderzoek, registratie van uiteindelijk belanghebbenden en meldingen van ongebruikelijke transacties in de praktijk plaats vindt. Zwakke compliance kan relaties met buitenlandse banken bemoeilijken, transacties vertragen en de kosten van zakendoen verhogen. 

Een derde voorbeeld is EITI (Extractive Industries Transparency Initiative), het internationale transparantie-initiatief voor de extractieve sector. Daar gaat het om vragen die straks steeds belangrijker worden: wie ontvangt welke vergunning, welke inkomsten ontvangt de staat, wie zijn de uiteindelijke belanghebbenden en hoe worden de opbrengsten verantwoord? Suriname werd in maart 2025 tijdelijk geschorst omdat de EITI-rapportage over 2021 en 2022 niet tijdig was gepubliceerd. Transparantie is niet alleen een internationale verplichting, maar ook een nationale voorwaarde voor beter bestuur. 

Dit zijn slechts drie voorbeelden die samen één verhaal vertellen. Een nieuwe wet, een beleidsdocument of een institutionele hervorming heeft pas betekenis wanneer die zichtbaar wordt in de dagelijkse praktijk. De echte vraag is dus niet of wij regels kunnen aannemen, maar of wij ze ook consequent kunnen toepassen. De internationale gemeenschap beoordeelt Suriname niet op intenties, maar op aantoonbare resultaten. Daarom is meten, weten.

Jarenlang konden vertragingen worden verklaard door beperkte financiële middelen of moeilijke economische omstandigheden. Dat argument zal steeds minder overtuigen naarmate de olie-economie zich ontwikkelt. Wanneer de middelen beschikbaar zijn en resultaten nog steeds uitblijven, verschuift de discussie onvermijdelijk naar leiderschap, besluitvaardigheid en verantwoordelijkheid.

Rijkdom ontstaat niet in 2028 met de komst van de Granmorgu in Suriname of het moment dat de eerste olie wordt geproduceerd, maar wanneer een samenleving in staat is deze inkomsten om te zetten in beter onderwijs, sterke bedrijven, moderne infrastructuur en kansen voor toekomstige generaties. De oliesector zal blootleggen hoe sterk onze instituties werkelijk zijn.

Suriname hoeft geen ander land te worden, omdat elk land zijn eigen geschiedenis, cultuur en ontwikkelingspad heeft. Geen Dubai, geen Singapore, geen Noorwegen. Maar we kunnen wel leren van landen die erin zijn geslaagd om natuurlijke rijkdom om te zetten in duurzame ontwikkeling. De komende jaren zullen daarom niet alleen een economische, maar ook een institutionele uitdaging zijn. Dat vraagt om keuzes die verder kijken dan de volgende begroting of de volgende verkiezingsperiode.

De kinderen van Suriname zullen ons niet beoordelen op hoeveel FPSO’s en barrels olie er zijn opgeleverd, maar op wat wij duurzaam ermee hebben opgebouwd. 

Shannon Wip