De brand in Almería eerder deze maand was een van de dodelijkste branden in Spanje van de afgelopen tijd. (Foto: Reuters)
Een internationaal team van wetenschappers waarschuwt dat door door de mens veroorzaakte klimaatverandering de droogte in Europa is verergerd. Volgens hun recente onderzoek is het niet zozeer de afname van neerslag, maar vooral de toegenomen extreme hitte die de belangrijkste oorzaak is van uitzonderlijk droge omstandigheden. Een warmere atmosfeer verhoogt daardoor scherp de risico’s op droogte en bosbranden, zo blijkt donderdag uit hun bevindingen.

Europa wordt momenteel geconfronteerd met een ernstige droogte, waarbij landen van Frankrijk tot Roemenië kampen met uitgedroogde rivieren, waterbeperkingen en verwoestende bosbranden na een historische hittegolf afgelopen juni. De nieuwe studie toont aan dat het huidige, warmere klimaat het vochtverlies uit bodems, meren en rivieren aanzienlijk versnelt, waardoor de kans op extreem droge periodes flink toeneemt.

Mariam Zachariah, co-auteur van het onderzoek vanuit Imperial College London, benadrukt het belang van hitte als belangrijkste factor: "Onze resultaten laten zien dat deze droogte niet primair het gevolg is van lage neerslag, maar van een warmere atmosfeer die zorgt voor grotere vochttekorten op het land," zegt ze. "Zelfs in regio’s waar de regenval nauwelijks verandert of zelfs seizoensgebonden toeneemt, blijft het droogterisico stijgen."

Een Dash 8 - Q400MR-vliegtuig laat brandvertragend middel vallen om de verspreiding van een bosbrand in Taradeau, Frankrijk, te vertragen. (Foto:AFP)

De reden hiervoor ligt in het feit dat een warmere atmosfeer meer waterdamp kan vasthouden: voor elke graad Celsius stijging neemt dit vermogen met ongeveer zeven procent toe. Sinds de pre-industriële periode is de aarde met ongeveer 1,4 graad Celsius opgewarmd, grotendeels door menselijke uitstoot van broeikasgassen uit fossiele brandstoffen.

Dominik Schumacher van het Zwitserse ETH Zurich legt uit hoe deze hitte de bodem uitdroogt en zo een vicieuze cirkel creëert: "Warme lucht droogt de bodems uit, wat leidt tot nog hogere temperaturen en nog drogere grond. Deze snelle uitdroging maakt het land bovendien vatbaarder voor bosbranden."

Voor het onderzoek vergeleken de wetenschappers historische weerdata en computermodellen van het huidige klimaat met een wereld die 1,4 graad kouder is. Ze ontdekten dat extreem droge bodems in West-Europa nu vijf keer waarschijnlijker zijn dan zonder klimaatverandering, en zelfs elf keer waarschijnlijker in Oost-Europa. De atmosfeer’s verdampingsvraag – het vermogen om vocht uit bodems en planten te onttrekken – was in West-Europa tijdens de lente en vroege zomer zelfs zo’n tachtig keer waarschijnlijker dan in het koelere klimaat.

Zachariah waarschuwt: "Doordat de atmosfeer nu dorstiger is, kan een neerslagtekort dat vroeger misschien geen droogte veroorzaakte, nu leiden tot veel ernstigere droogte."
De bevindingen onderstrepen volgens de onderzoekers de dringende noodzaak om klimaatverandering tegen te gaan en adaptatiemaatregelen te versterken om de toenemende droogte- en bosbrandrisico’s in Europa en wereldwijd te beperken.