De wereld verandert sneller dan veel beleidsmakers beseffen. Terwijl de internationale aandacht vaak uitgaat naar geopolitieke conflicten en handelsoorlogen, voltrekt zich op de achtergrond een minder zichtbare maar potentieel ingrijpende ontwikkeling: de geleidelijke afname van de dominantie van de Amerikaanse dollar in het mondiale financiële systeem.

Dat betekent niet dat de dollar morgen haar positie als belangrijkste wereldmunt verliest. Integendeel. De dollar blijft veruit de meest gebruikte reservemunt en speelt nog steeds een centrale rol in de internationale handel. Toch is de trend duidelijk zichtbaar. Steeds meer landen diversifiëren hun valutareserves, vergroten hun goudvoorraden en zoeken naar alternatieve betalingssystemen. Vooral nieuwe grootmachten zoals China, India en Brazilië proberen hun afhankelijkheid van de Amerikaanse munt geleidelijk te verminderen.

Voor veel grote economieën is dat vooral een geopolitieke keuze. Voor Suriname is het een economische uitdaging. De Surinaamse economie bevindt zich namelijk in een bijzondere positie. Terwijl delen van de wereld proberen minder afhankelijk te worden van de dollar, is de Surinaamse samenleving juist diep informeel gedollariseerd. Voor veel burgers en ondernemers geldt de dollar als de ultieme maatstaf voor zekerheid en waardebehoud.

Dat vertrouwen in de dollar is begrijpelijk. Suriname heeft in het verleden meerdere periodes van grote economische turbulentie gekend. Maar tegelijkertijd creëert deze afhankelijkheid ook een structurele kwetsbaarheid. Een economie die weinig vertrouwen heeft in haar eigen munt, maakt zichzelf afhankelijk van ontwikkelingen waarop zij nauwelijks invloed kan uitoefenen.

Juist daarom verdient het recente werkbezoek van president Jennifer Simons aan Brazilië aandacht. Het bezoek past binnen een bredere strategie om Suriname sterker te verankeren in Zuid-Amerikaanse economische netwerken.

Dat is een verstandige ontwikkeling. Suriname kan het zich niet veroorloven om uitsluitend naar traditionele handelspartners buiten de regio te blijven kijken. De economische toekomst van het land ligt niet alleen aan de overkant van de Atlantische Oceaan, maar ook binnen het Zuid-Amerikaanse continent.

Toch is enige voorzichtigheid op zijn plaats. Diplomatieke bezoeken worden in Suriname vaak snel gepresenteerd als succesverhalen. Foto's van handenschuddende presidenten en gezamenlijke persverklaringen domineren vervolgens dagenlang het nieuws. Maar een buitenlandse missie is geen economisch resultaat. Het is hooguit een eerste stap.

De relevante vraag is niet hoeveel gesprekken er zijn gevoerd, maar wat deze gesprekken uiteindelijk opleveren voor Surinaamse ondernemers. En profiteren Surinaamse kleine en middelgrote ondernemingen (KMO's) daadwerkelijk van de nieuwe economische kansen die worden gecreëerd?

Juist voor KMO's is deze discussie van groot belang. Zij vormen immers de ruggengraat van de Surinaamse economie. Tegelijkertijd zijn zij vaak het meest kwetsbaar voor veranderingen in het internationale financiële systeem. Wanneer buitenlandse banken strengere eisen stellen, internationale transacties duurder worden of correspondentbankrelaties verdwijnen, zijn het niet de grote multinationals die als eerste worden geraakt. Het zijn de lokale importeur, producent en winkelier.

Tegenover deze risico's staan echter ook kansen. De stijgende goudprijs levert Suriname extra inkomsten op via export, belastingen en royalty's. Regionale samenwerking biedt mogelijkheden voor nieuwe markten en betere handelsverbindingen. De groeiende aandacht voor voedselzekerheid en landbouwontwikkeling kan bovendien nieuwe perspectieven openen voor Surinaamse producenten.

Maar kansen zijn geen resultaten. De geschiedenis leert dat Suriname vaker heeft geprofiteerd van gunstige internationale omstandigheden zonder deze om te zetten in duurzame ontwikkeling. Hogere inkomsten uit natuurlijke hulpbronnen hebben in het verleden niet automatisch geleid tot een sterkere economie of meer economische diversificatie.

Daarom moet de discussie over de-dollarisering uiteindelijk niet gaan over de dollar zelf. De kernvraag is hoe Suriname zijn economische weerbaarheid kan vergroten. Dat begint met het herstellen van vertrouwen in de Surinaamse dollar. Niet door mensen te dwingen de SRD te gebruiken, maar door de voorwaarden te creëren waaronder burgers en ondernemers vrijwillig vertrouwen krijgen in hun eigen munt.

Dat vraagt om een onafhankelijke centrale bank, consistente begrotingsdiscipline en transparante economische instituties. Daarnaast moeten extra inkomsten uit goud en toekomstige olieopbrengsten niet verdwijnen in consumptieve uitgaven of kortetermijnpolitiek. Ze moeten worden geïnvesteerd in infrastructuur, onderwijs en de versterking van KMO's.

De wereldwijde de-dollarisering zal de Surinaamse economie niet van vandaag op morgen veranderen. Maar zij legt wel een fundamentele keuze bloot. Blijft Suriname afhankelijk van een economische structuur die grotendeels draait op een buitenlandse munt, of gebruikt het deze internationale verschuiving als aanleiding om zijn eigen economische fundamenten te versterken?

Het werkbezoek aan Brazilië laat zien dat Simons de noodzaak van economische diversificatie begrijpt. Nu komt het aan op de uitvoering. Want uiteindelijk zullen niet de afgelegde reizen, maar de behaalde resultaten bepalen of Suriname sterker uit deze mondiale transitie tevoorschijn komt.

De vraag is niet of de wereld verandert. De vraag is of Suriname eindelijk bereid is mee te veranderen.

Vincent Roep