De slogan Wi o kenki a systeem, waarmee de regering bestuurlijke vernieuwing aankondigde, zou ook binnen de  gezondheidszorg zichtbaar moeten zijn. In de praktijk groeit echter de kritiek dat oude structuren, belangen en inefficiënties grotendeels intact blijven, terwijl de kwaliteit van de zorg nauwelijks verbetert. De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) gaat uitgebreid in op deze kwestie in haar periodiek Inzicht. 

Ondanks miljardeninvesteringen in de gezondheidssector tussen 2020 en 2025 blijven de resultaten volgens deskundigen zorgwekkend. De gezondheidszorg kampt nog steeds met personeelstekorten, gebrekkige organisatie, beperkte middelen en toenemende frustratie onder zowel patiënten als zorgverleners. Tegelijkertijd wordt gewezen op het feit dat grote financiële middelen verdwijnen in een systeem dat vooral productie van zorg beloont in plaats van daadwerkelijke gezondheidsverbetering.

Volgens de VES ligt daar precies het fundamentele probleem. Het huidige financieringsmodel stimuleert meer consulten, onderzoeken en medische verrichtingen, omdat deze meer inkomsten genereren. Preventie, langdurige gezondheidsverbetering en efficiënte samenwerking krijgen daardoor onvoldoende aandacht.

Tegen deze achtergrond ziet de VES de huidige crisis rond het Staatsziekenfonds (SZF) niet alleen als een probleem, maar ook als een kans om het zorgsysteem fundamenteel te hervormen. De organisatie pleit voor een model waarbij preventie, kwaliteit en gezondheidsresultaten centraal komen te staan.

In dat debat worden de recente uitspraken van minister André Misiekaba als belangrijk beschouwd. Hij pleit voor een sterker centraal georganiseerd zorgsysteem en een mogelijke beweging richting een zogenoemd “single payer”-model, waarbij één centrale instantie verantwoordelijk wordt voor de financiering van de zorg. Volgens de VES erkent deze visie terecht dat de gezondheidszorg niet langer versnipperd kan blijven functioneren.

Tegelijkertijd waarschuwen deskundigen dat volledige centralisatie risico’s met zich meebrengt. Een dergelijk systeem vereist sterke instituties, stabiele overheidsfinanciën, moderne digitale infrastructuur en hoge bestuurlijke capaciteit — onderdelen waar Suriname momenteel juist kwetsbaarheden kent.

Daarom stelt de VES een hybride hervormingsmodel voor. In deze benadering blijft het SZF de centrale strategische speler, maar niet langer uitsluitend als administratief betaalinstituut. Het fonds zou moeten uitgroeien tot nationale zorgregisseur die kwaliteit bewaakt, financiering koppelt aan gezondheidsresultaten en samenwerking tussen zorginstellingen stimuleert.

De daadwerkelijke zorgverlening zou daarbij in handen blijven van zelfstandige publieke en private instellingen die opereren binnen duidelijke kwaliteits- en financieringsregels. Ziekenhuizen zoals het Academisch Ziekenhuis Paramaribo, ’s Lands Hospitaal, Wanica Ziekenhuis, Mungra Medisch Centrum in Nickerie en het Marwina Ziekenhuis zouden meer bestuurlijke en financiële autonomie moeten krijgen om sneller beslissingen te nemen, efficiënter te werken en zich verder te ontwikkelen tot gespecialiseerde expertisecentra.

Voorwaarde daarvoor is volgens de VES wel dat eerst ingrijpende bestuurlijke hervormingen plaatsvinden. Zonder beter bestuur dreigt verzelfstandiging slechts oude inefficiënties te reproduceren. Er moet daarom ruimte komen voor professioneel en technocratisch management gebaseerd op deskundigheid, transparantie en meetbare prestaties in plaats van politieke belangen.

Daarnaast pleit de VES ervoor om modernisering van de zorg niet uitsluitend afhankelijk te maken van extra overheidsgeld. Externe investeringen, pensioenfondsen en fiscale stimulansen zouden gericht kunnen worden ingezet om de zorgsector financieel te versterken.

Ook de wijze van financiering moet volgens de organisatie fundamenteel veranderen. Het huidige systeem beloont volume, terwijl het nieuwe model gericht moet zijn op medische uitkomsten. Niet méér behandelingen moeten centraal staan, maar betere gezondheid: minder amputaties, minder nierfalen, minder heropnames en meer gezonde levensjaren.

In dat kader stelt de VES zogenaamde bundelbetalingen voor. Daarbij wordt niet iedere afzonderlijke behandeling betaald, maar ontvangt een zorgverlener één geïntegreerde vergoeding voor een volledig zorgtraject. Een diabetespatiënt krijgt bijvoorbeeld een totaalpakket van screening, medicatie, dieetbegeleiding en opvolging. Wanneer complicaties afnemen, profiteren zowel patiënt als zorgverlener en financierder.

Verder zouden gespecialiseerde zorgpaden moeten worden ontwikkeld voor aandoeningen zoals diabetes, hart- en vaatziekten, kanker, geestelijke gezondheidszorg, moeder- en kindzorg en infectieziekten. Binnen zulke trajecten werken huisartsen, specialisten, laboratoria en ziekenhuizen nauwer samen.

De VES benadrukt dat transparantie een veel grotere rol moet krijgen. Zorginstellingen zouden regelmatig cijfers moeten publiceren over wachttijden, complicaties, infecties, sterfte en patiënttevredenheid. Alleen wanneer kwaliteit meetbaar wordt, kan het zorgsysteem effectief worden aangestuurd en verbeterd.

Volgens de organisatie draait de discussie uiteindelijk om één centrale vraag: blijft Suriname geld investeren in een systeem dat vooral zichzelf in stand houdt, of kiest het land eindelijk voor een gezondheidszorgmodel waarin de gezondheid van burgers werkelijk centraal staat? De slogan Wi o kenki a systeem krijgt volgens de VES pas echte betekenis wanneer ook de gezondheidszorg structureel wordt hervormd.

U kunt het gehele artikel hier downloaden. 


Documenten: