We kijken naar de president, naar de vicepresident en naar de ministers. Zij staan in het licht. Zij verwoorden het beleid, tekenen stukken en leggen verantwoording af. Maar wie wil begrijpen hoe macht werkelijk werkt, moet verder kijken dan de gezichten die we elke dag zien. Achter elke bewindspersoon staat een netwerk. En daar gebeurt het — op de kabinetten van de president, vicepresident en ministers.
Bij elke regeringswisseling herhaalt zich hetzelfde patroon. Honderden mensen komen in beweging. Partijloyalisten die tijdens de campagne hand- en spandiensten hebben verricht, moeten na de verkiezingswinst worden beloond. Functies worden verdeeld, posities gecreëerd en invloed veiliggesteld.

Dat is het systeem waarvan werd gezegd dat het anders zou worden. Tra fas’ de en de nyun pasi zou helder verlicht en transparant zijn. Maar het zijn vaak niet de bewindslieden die bepalen hoe dat netwerk wordt ingevuld. Het zijn de adviseurs. De vertrouwelingen. Mensen met of zonder formele titel, maar met zichtbare invloed. Zij beheersen het schaakbord en bepalen wie op sleutelposities terechtkomen — of ze nou deugen of niet. Daarom is het niet verwonderlijk dat situaties blijven doorsudderen, zoals in Nickerie, waar twee districtscommissarissen op de betaalrol staan, maar eentje niet kan worden ingezet.

Wie denkt dat beleid alleen in vergaderzalen ontstaat, mist de helft van het verhaal. De meest invloedrijke personen op het Kabinet van de President zijn ongetwijfeld Faisel Abdoelgafoer en Sergio Akiemboto. Daarnaast zijn er heel veel formele en informele lijnen waarlangs besluiten worden genomen. Bij raden van commissarissen worden vaak ook personen geplaatst die niet berekend zijn voor hun taak. Daarom de vele blunders in korte tijd die hier niet herhaald hoeven te worden. De jongste uitglijpartij was die van minister Harish Monorath met Saya. En hij is gemakkelijk weggekomen ermee, zonder enige consequentie. Hij heeft immers de sterke voorzitter, coalitieleider Ronnie Brunswijk achter zich staan. De ABOP-topman is niet de alleenheerser in de partij maar houdt ook de coalitie in een wurggreep, waardoor bij Grassalco en EBS niet kan worden opgetreden. 

Besluiten worden voorbereid, bijgestuurd en soms al vastgelegd voordat ze officieel worden besproken. Zoals banken verplicht zijn om niet alleen hun klant te kennen, maar ook de netwerken eromheen, zo zouden wij ook moeten kijken naar de mensen rond de macht. Want daar zitten de belangen. Daar worden afspraken gemaakt. En daar wordt de richting bepaald. Bij elke regering zijn er mensen in adviesrollen en sleutelposities die vooral bezig zijn met hun eigen belangen. Mensen worden geplaatst op posities waar ze niet zijn bedoeld om tegenspraak te bieden, maar om uit te voeren. Zo ontstaat een systeem waarin verantwoordelijkheid zichtbaar is, maar invloed diffuus blijft. Er is nog steeds geen duidelijk beleidsplan door de regering gepresenteerd, want de belangenstrijd in de coalitie is ook een hoofdstuk apart, onder andere over woningbouw. En het drama rond het Viskeuringsinstituut is ook nog in volle gang, terwijl Canawaima in stille wateren is terechtgekomen. 

We moeten dus ophouden met alleen naar de etalage te kijken, terwijl de blunders zich opstapelen. De echte beweging zit daarachter. In kamers waar geen camera komt. In telefoontjes die niet worden genotuleerd. In afspraken die nergens op papier staan, maar wel worden uitgevoerd. Zolang we doen alsof alleen de bewindvoerders het beleid bepalen, blijven we onszelf voor de gek houden. Want macht zit niet alleen in functies. Macht zit in toegang, in invloed, in wie je kunt bellen en wie jou terugbelt. De vraag is niet wie regeert. De vraag is wie er echt aan de knoppen zit.

Nita Ramcharan