Mensen verzamelen zich rond een watertankwagen om emmers en andere containers te vullen, omdat ernstige brandstoftekorten het pompen en de distributie van water hebben verstoord, in Havana, Cuba. (Foto: Reuters)
Een Russische olietanker met een lading van 730.000 vaten ruwe olie is maandag aangekomen in Cuba, ondanks een feitelijke Amerikaanse brandstofblokkade tegen het Caribische eiland. De tanker Anatoly Kolodkin, die volgens het Russische ministerie van Transport een "humanitaire zending" vervoert, is in de haven van Matanzas verwacht om de olie af te leveren. Het is de eerste olietoevoer naar Cuba sinds januari, wat tijdelijk verlichting kan bieden aan het land van 9,6 miljoen inwoners dat kampt met een diepe energie- en economische crisis.

De aankomst van de tanker werd door het Kremlin verwelkomd. Woordvoerder Dmitry Peskov verklaarde dat Rusland blijft werken aan de olieleveranties aan Cuba, een onderwerp dat ook tijdens gesprekken met de VS aan de orde kwam.

Ondanks de blokkade heeft de Amerikaanse president Donald Trump zondag aangegeven dat hij geen bezwaar heeft tegen het toestaan van de Russische olietanker om Cuba te bevoorraden. "Of het nu Rusland is of niet, ik heb daar geen probleem mee," zei Trump, die tegelijkertijd de Cubaanse regering scherp bekritiseerde. "Cuba is ten einde, ze hebben een slecht regime, corrupte leiders. Of ze nu een boot vol olie krijgen of niet, het zal niets veranderen."

Trump herhaalde zijn dreigementen tegen de regering en voorspelde dat het regime "binnen korte tijd" zal falen. Hij benadrukte dat de VS klaarstaan om Cubaanse ex-patriotten te steunen en noemde het regime van Fidel Castro verantwoordelijk voor onderdrukking en geweld.

Cuba verloor zijn belangrijkste regionale bondgenoot en olieleverancier in januari, toen de VS de Venezolaanse leider Nicolás Maduro op 3 januari effectief uitschakelden. Sindsdien heeft Washington een de facto blokkade ingesteld tegen olieverkopen aan Cuba, wat leidt tot ernstige brandstoftekorten.

President Miguel Diaz-Canel heeft noodmaatregelen ingevoerd, waaronder strikte benzinerantsoenering, om het brandstoftekort het hoofd te bieden. De energiecrisis veroorzaakte zeven landelijke stroomuitvalmomenten sinds het begin van 2024, met twee recente incidenten die zeldzame protesten uitlokten. De brandstofprijzen zijn sterk gestegen, het openbaar vervoer is afgenomen en luchtvaartmaatschappijen hebben vluchten naar Cuba opgeschort, wat de fragiele economie verder onder druk zet.

Een humanitaire hulpzending met onder andere medicijnen, voedsel en zonnepanelen werd recentelijk per lucht en zee naar Cuba gebracht.

De Russische tanker, die onder Amerikaanse sancties valt, vertrok op 8 maart uit de haven van Primorsk en werd begeleid door een Russisch marineschip tot voorbij het Engelse Kanaal. Volgens de Britse marine gingen de schepen daarna elk hun eigen weg. Volgens een niet nader genoemde Amerikaanse functionaris laat de Amerikaanse kustwacht de tanker toe om Cuba te bereiken.

Een andere Russische brandstoftanker, de Hongkong-vlagged Sea Horse, die diesel naar Cuba zou brengen, wijzigde deze week haar koers naar Venezuela.

Volgens Jorge Pinon, Cuba-expert en voormalig olie-executive aan de Universiteit van Texas in Austin, zal het ongeveer 15 tot 20 dagen duren om de ruwe olie te raffineren en nog eens 5 tot 10 dagen om de geraffineerde producten te verspreiden. Het grootste tekort in Cuba is momenteel aan diesel. De Russische zending kan worden omgezet in ongeveer 250.000 vaten diesel, genoeg voor ongeveer 12,5 dagen van de vraag.

Pinon benadrukt dat de Cubaanse regering een lastige keuze moet maken over de inzet van de diesel: "Moet het gebruikt worden voor stroomgeneratoren om de stroomuitval te verminderen, of voor het vervoer om de economie draaiende te houden?"