Cynthia Mc Leod krijgt de hoogste Franse onderscheiding ‘Légion d’Honneur’ van de Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste. (Foto’s: Ranu Abhelakh)
“Het is vanwege uw literaire werk, dat inmiddels wereldwijd bekend is. Het is voor uw toewijding aan de geschiedenis en het doorgeven van herinneringen van generatie op generatie, zelfs wanneer die herinneringen donker en pijnlijk zijn.” Met deze lovende woorden van de Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste werd de Surinaamse schrijfster Cynthia Mc Leod-Ferrier onderscheiden met de hoogste Franse nationale decoratie: de Légion d’Honneur.

Mc Leod ontving de onderscheiding namens de Franse president Emmanuel Macron. Zij aanvaardde deze met grote dankbaarheid en historisch besef. “Niet alleen als schrijver, maar als Surinamer die gelooft in de kracht van herinnering, dialoog en gedeelde geschiedenis.”
De ambassadeur, die Mc Leod de versierselen opspeldde voor haar uitzonderlijke literaire en historische bijdragen, prees haar eveneens voor haar onvermoeibare speurwerk in oude archieven.

De schrijfster, dochter van de eerste president van Suriname, Johan Ferrier, wijdde haar leven aan het ontsluiten van de Surinaamse geschiedenis. Voor Mc Leod is het essentieel dat de boodschap van haar werk wordt begrepen. “Wij moeten onze geschiedenis kennen, niet om erin te blijven steken, maar om haar te begrijpen – en waar nodig het anders te doen.”

Tijdens de ceremonie maandagavond op de Franse residentie, die werd bijgewoond door familie en vrienden, werden het leven en werk van Mc Leod uitvoerig geroemd. “Het is voor uw inzet voor uw land, zijn identiteit, zijn oude cultuur, zijn verleden en zijn toekomst dat ik u de versierselen van Ridder in het Legioen van Eer overhandig,” lichtte de ambassadeur toe.

Mc Leod en Frankrijks ambassadeur Nicolas de Lacoste brengen een toast uit. 

Geschiedenis is nooit dood
“Wanneer een Surinamer een Franse onderscheiding ontvangt, dan is dat niet alleen een persoonlijke eer, maar ook een grote eer voor Suriname,” zei Mc Leod. Die eer droeg zij in het bijzonder op aan de Surinaamse gemeenschap en haar studenten. Het waren jongeren die haar aanmoedigden om de verhalen van het verleden vast te leggen. “Dat ik hier vanavond mag staan, is dankzij hun aanmoediging.” Volgens de auteur is “geschiedenis nooit dood. Zij leeft in ons straatbeeld, in onze taal, in onze namen.”

De Lacoste wees erop dat Mc Leod ook een persoonlijke band met Frankrijk heeft. Haar achternaam, Ferrier, voert terug op de Franse hugenoten die sinds 1685 hun toevlucht zochten in Suriname. Haar debuutroman en bestseller Hoe duur was de suiker? (1987) sloeg in als een bom en is tot op de dag van vandaag haar bestverkochte boek, zowel in Suriname als daarbuiten. In 2013 werd het werk verfilmd.

In de afgelopen veertig jaar heeft Mc Leod talrijke boeken gepubliceerd, variërend van historische romans tot kinderboeken. Over haar onderzoek naar Elisabeth Samson – de eerste vrije zwarte vrouw die in de achttiende eeuw met een witte man trouwde – zei De Lacoste: “Niemand had vóór u dit onderzoek in de archieven van de voormalige koloniale machten ondernomen. Het kostte talloze uren spitwerk, met enkele verbazingwekkende ontdekkingen tot gevolg. U heeft een nauwe band gesmeed met deze figuren uit het verleden.”

Investeren in historisch erfgoed
Ook haar maatschappelijke betrokkenheid droeg bij aan de toekenning van de Légion d’Honneur. Mc Leod investeerde opbrengsten uit haar boeken in de boot Sweet Merodia, waarmee zij jongeren rondvaarten aanbiedt om hen kennis te laten maken met de Surinaamse geschiedenis. Door de jaren heen ontvingen tal van kinderen schoolmaaltijden en bood zij ondersteuning aan kankerpatiënten en hun families.

“Het welzijn van anderen ligt u duidelijk na aan het hart, evenals het doorgeven van het historische erfgoed van Suriname aan jongere generaties,” aldus de ambassadeur.

Volgens Mc Leod gaat de Franse invloed in Suriname terug tot de koloniale tijd, toen Fransen een van de grootste gemeenschappen in de kolonie vormden. In het begin was zelfs meer dan de helft van de plantages in handen van Franse hugenoten. De namen die zij hun plantages gaven, vormen samen bijna een poëtische zin, merkte zij op: “Mijn land, ga zoals ik je voortduw, op goed geluk. Je bent mijn broodverdiener en we hebben dikwijls geldtekort en een lege fles. Maar ik heb er vertrouwen in dat jij altijd zult zijn: mijn rust, mijn ontspanning, mijn plezier, mijn schat, mijn juweel.”

Historische parallel met heden
Mc Leod trok ook een parallel met het heden, nu het Franse oliebedrijf TotalEnergies als eerste offshore olie zal produceren voor de Surinaamse kust. “De geschiedenis herhaalt zich niet, maar er is wel een historische parallel,” stelde zij. Zij sprak de hoop uit dat deze nieuwe economische activiteit dit keer de gehele Surinaamse gemeenschap ten goede zal komen. “Dat vooruitgang nu rechtvaardiger wordt verdeeld dan in de eeuwen waarin plantages onze economie bepaalden.”

Het Legioen van Eer is de hoogste Franse nationale onderscheiding en behoort tot de bekendste decoraties ter wereld. De orde werd in 1802 ingesteld door Napoleon Bonaparte en wordt namens het Franse staatshoofd toegekend aan personen die zich op uitzonderlijke wijze hebben onderscheiden. Met deze onderscheiding voegt Mc Leod zich bij een selecte groep Surinamers die deze prestigieuze orde hebben ontvangen.