De Vereniging van Economisten in Suriname (VES) roept op tot een onmiddellijke, onafhankelijke en diepgaande financiële doorlichting van de gehele gezondheidszorg. Volgens de economen is transparantie in de zorg geen administratieve kwestie, maar een macro-economische noodzaak die direct raakt aan de staatsfinanciën en het vertrouwen in het financieel beheer.

Deze oproep voor een integraal onderzoek doet de VES na de recente ontwikkelingen bij het Staatsziekenfonds (SZF). Het onderzoek dient zich niet uitsluitend te richten op het SZF als grootste zorgfinancier, maar ook op de ziekenhuizen (waaronder RZW en AZP), de Bedrijf Geneesmiddelen Voorziening Suriname (BGVS), de medicatievoorziening en apothekers als belangrijke schakels binnen het zorgstelsel.

Waarom dit onderzoek noodzakelijk is
De gezondheidszorg is geen geïsoleerde sector. Zij vormt een essentieel onderdeel van het sociaal-economisch fundament van Suriname. Ten minste driekwart van de zorguitgaven wordt gefinancierd via de overheidsbegroting en dus indirect door de belastingbetaler. Onverantwoord of inefficiënt gebruik van middelen leidt niet alleen tot tekorten in de zorg, maar vergroot ook de druk op de staatsfinanciën, verhoogt het begrotingstekort en beperkt de ruimte voor investeringen in onder meer onderwijs, infrastructuur en armoedebestrijding. Een financiële doorlichting is daarom geen administratieve formaliteit, maar een macro-economische noodzaak.

Onderzoeksperiode en reikwijdte
De VES stelt dat de onderzoeksperiode niet beperkt mag blijven tot de afgelopen maanden. Zij pleit voor een analyse over de periode 2015–2026, omdat in deze jaren herhaaldelijk signalen zijn verschenen over mogelijke oneigenlijke aanwending van middelen. Alleen een meerjarige analyse kan structurele patronen, inefficiënties en mogelijke misstanden blootleggen.

Wat moet worden onderzocht?
Bij het SZF:
● Premie-inkomsten en overheidsbijdragen
● Contractuele verplichtingen
● Uitgaven per zorgcategorie
● Betalingsachterstanden
● Reservevorming
● Liquiditeits- en kasbeheer
● Prijs- en contractafspraken met zorgaanbieders

Bij zorgaanbieders (RZW, AZP, BGVS, apothekers):
● Uitgavenstructuur en kostenopbouw
● Betalingen aan artsen en specialisten
● Medicatiekosten en inkoopstructuren
● Verbruiksmaterialen
● Overheadkosten (bestuur, personeel, gebouwen)
● Investeringen en afschrijvingen
● Externe contracten en consultancy-uitgaven
Volgens de VES blijft elke hervorming oppervlakkig zolang er geen volledig inzicht bestaat in zowel financiering als besteding.

Economische risico’s bij gebrek aan transparantie
In eerdere publicaties in het blad INZICHT (oktober 2024 – januari 2026) heeft de VES gewezen op structurele onevenwichtigheden binnen de zorgsector. Wanneer een beperkt aantal actoren disproportionele invloed heeft op contractering en honorariumstructuren, ontstaat het risico van kostenescalatie zonder aantoonbare verbetering van de zorgkwaliteit.
Dit ondermijnt:
● Doelmatigheid (efficiency)
● Rechtvaardigheid (equity)
● Publieke verantwoording (accountability)
In economische termen leidt dit tot allocatieve inefficiëntie en moral hazard binnen een systeem waarin de overheid als dominante financier optreedt.

Onafhankelijkheid van het onderzoek
De VES benadrukt dat de doorlichting moet worden uitgevoerd door een onafhankelijke commissie van deskundigen zonder direct financieel of bestuurlijk belang in de sector. Alleen dan kunnen belangenconflicten worden vermeden en kan het publiek vertrouwen hebben in de uitkomsten.

Naar structurele hervorming
Transparantie is volgens de VES geen doel op zich, maar het startpunt voor structurele hervorming. De uitkomsten van het onderzoek moeten leiden tot maatregelen zoals:
● Zorgconcentratie op basis van efficiëntie en kwaliteit
● Bundelbekostiging in plaats van versnipperde declaratiestructuren
● Outcome-gerichte financiering
● Transparante contractering
● Kostenbenchmarking per instelling
● Versterking van governance en toezicht
De gezondheidszorg moet voor burgers bereikbaar én betaalbaar blijven. Zonder structurele correctie dreigt een vicieuze cirkel van tekorten, betalingsachterstanden en verslechterende dienstverlening.

Slotbeschouwing
De discussie rond het SZF raakt volgens de VES aan de kern van financieel bestuur en publieke verantwoordelijkheid. In een periode waarin Suriname werkt aan macro-economische stabilisatie en duurzaam herstel van vertrouwen in het financieel beheer, kan de zorgsector niet buiten beschouwing blijven.

Een transparant, doelmatig en duurzaam zorgstelsel is niet alleen een sociale noodzaak, maar ook een economische randvoorwaarde voor nationale ontwikkeling.