Het nieuwsbericht over de hoorzitting in Latour was voor mij een pijnlijk moment van herkenning. Burgers die vragen om bermonderhoud, gaten in de weg en recreatie voor jongeren. Hetzelfde ritueel, jaar in, jaar uit.

Als voormalig directeur van het ministerie van Regionale Ontwikkeling (2015–2020) heb ik aan het roer gestaan van dit decentralisatieproces. Ik zag dagelijks de goede bedoelingen van bestuurders, maar ik zag ook hoe het systeem vastliep. Plannen werden gemaakt, maar de uitvoering bleef vaak achter.

Die frustratie voelde ik niet alleen als directeur, maar vooral als Surinamer. Ik voelde mij daarom in die periode verplicht om niet alleen te besturen, maar ook diepgaand wetenschappelijk onderzoek (MPA) te doen naar de vraag waarom onze burgerparticipatie niet het gewenste rendement oplevert. Ik wilde niet gissen, ik wilde het bewijzen.

De harde conclusie: het ‘vinkje’ regeert
De cijfers logen niet. In mijn onderzoek in Wanica zag ik de participatie in sommige ressorten kelderen. Burgers haakten af omdat zij de hoorzitting zagen als een ‘vinkje’: een wettelijke verplichting zonder zichtbaar resultaat. Omdat de ressortraden (RR) vaak de capaciteit en middelen misten om échte ontwikkelingsplannen te schrijven, vervielen we in ‘copy-paste’-gedrag en acute klachtenbestrijding.

Waarom ik nu aan de bel trek
Toen ik directeur was, was het veelgehoorde knelpunt: “Er zijn geen middelen.” Maar Suriname staat nu op een historisch kruispunt. De miljarden uit de offshore olie- en gassector komen eraan.

Mijn waarschuwing, gebaseerd op bestuurservaring én wetenschappelijk bewijs, is helder: ons huidige ‘absorptievermogen’ is te laag. Als we straks miljarden dollars door dit verouderde, lekke hoorzittingssysteem pompen, bouwen we niets op. Het geld zal verdampen in ad-hocprojecten, versnipperd door politieke willekeur, zonder dat er een duurzame fundering wordt gelegd in de wijken.

De oplossing: de Gebiedsontwikkelingsagenda
We moeten stoppen met de hoorzitting als ‘klaagmuur’. We moeten het systeem upgraden naar Hoorzitting 2.0. Mijn voorstel aan beleidsmakers:

1. Van wensenlijst naar strategie
We introduceren de Gebiedsontwikkelingsagenda. Dit is geen vrijblijvende lijst met klachten, maar een bindend strategisch contract voor de lange termijn (vier tot vijf jaar). Hierin leggen we de visie van het ressort vast, die politieke cycli overstijgt.

2. Van vrijblijvendheid naar de ‘jaarlijkse meetlat’ (PDCA)
Een agenda is niets zonder uitvoering. Daarom koppelen we hier een strikte jaarlijkse cyclus aan: Plan – Do – Check – Act (PDCA).
● De hoorzitting begint voortaan met de Check: wat hebben we vorig jaar afgesproken en is dat gelukt?
● Daarna volgt de Act: waarom is iets wel of niet gelukt?
● Vervolgens het Plan: welk deel van de vijfjarenagenda voeren we dit jaar uit?
Zo transformeren we de hoorzitting van een klaagmuur naar een jaarlijks controlemoment. Dit dwingt tot uitvoering en herstelt vertrouwen.

3. Harde koppeling
Gebruik deze Gebiedsontwikkelingsagenda als harde voorwaarde voor de allocatie van olie- en gasfinanciering (local content). Geen agenda = geen geld.

Laten we de fouten uit het verleden niet herhalen met het geld van de toekomst. Als oud-directeur en onderzoeker reik ik de hand: het model voor de oplossing ligt klaar. Laten we van proces naar inhoud gaan.

Wilco Finisie
Voormalig directeur ministerie van Regionale Ontwikkeling (2015–2020)
Bestuurskundige
wfinisie@gmail.com