De Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) heeft schriftelijk gereageerd op het initiatiefvoorstel tot wijziging van de preambule van de Grondwet, waarin Inheemse volken worden erkend als oorspronkelijke bewoners van Suriname. Hoewel VIDS deze stap ziet als een eerste symbolische erkenning van de historische aanwezigheid en bijdrage van Inheemse volken, benadrukt de organisatie dat de voorgestelde wijziging geen concrete rechten creëert en geen oplossing biedt voor de structurele rechtsproblemen waarmee Inheemse gemeenschappen al decennialang worden geconfronteerd.

De VIDS merkt in de reactie aan De Nationale Assemblee op dat de preambule van de Grondwet een verklarend en symbolisch karakter heeft en leidt zij niet tot afdwingbare rechten. De wijziging voorziet dan ook niet in erkenning van collectieve rechten op land, territorium en natuurlijke hulpbronnen, noch in het recht op zelfbeschikking of het principe van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming (Free, Prior and Informed Consent – FPIC).

De organisatie spreekt daarnaast haar ernstige bezorgdheid uit over het feit dat het initiatiefvoorstel is opgesteld zonder voorafgaande consultatie of inspraak van Inheemse volken en hun representatieve organisaties. Dit, zo stelt VIDS, is in strijd met internationale mensenrechtenstandaarden waaraan Suriname zich heeft verbonden, waaronder uitspraken van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens.

VIDS onderstreept dat symbolische erkenning niet mag worden gepresenteerd als vervanging voor daadwerkelijke rechtszekerheid. “Inheemse volken hebben geen behoefte aan louter symbolische gebaren, maar aan concrete, tijdgebonden constitutionele en wettelijke hervormingen die onze collectieve rechten daadwerkelijk erkennen en beschermen,” stelt de organisatie in een schrijven ondertekend door Cylene France, directeur van het Bureau VIDS.

In haar reactie roept VIDS De Nationale Assemblee op om het initiatiefvoorstel niet te beschouwen als een eindpunt, maar hooguit als een zeer beperkte eerste stap. Daarnaast pleit de organisatie voor een structureel en inclusief consultatieproces met Inheemse volken via hun traditionele gezagsstructuren, en niet via door derden geselecteerde vertegenwoordigers. Ook vraagt VIDS om een duidelijk tijdpad met concrete doelen voor grondwettelijke en wettelijke erkenning van Inheemse rechten, in overeenstemming met internationale normen en rechterlijke uitspraken. Tot slot waarschuwt de organisatie ervoor dat symbolische wijzigingen niet als afdoende oplossing mogen worden gepresenteerd voor diepgewortelde rechtsvraagstukken.

VIDS geeft aan bereid te blijven om constructief bij te dragen aan een transparant en rechtvaardig proces dat leidt tot volwaardige erkenning van de rechten van Inheemse volken in Suriname, op internationaal aanvaarde standaarden. “Niet alleen in woorden, maar ook in juridische en praktische zin,” meent VIDS. De behandeling van deze initiatiefwet staat voor vandaag op de agenda van het parlement.