China versterkt banden met Amerikaanse bondgenoten

China zet zich steeds nadrukkelijker neer als een solide zaken- en handelspartner voor landen die traditioneel bondgenoten zijn van de Verenigde Staten, maar zich onder het beleid van president Donald Trump vervreemd voelen. Sinds het begin van 2026 ontving de Chinese president Xi Jinping onder meer de Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung, de Canadese premier Mark Carney, de Finse premier Petteri Orpo en de Ierse premier Micheal Martin. Deze week brengt de Britse premier Keir Starmer een driedaags bezoek aan Beijing, terwijl de Duitse bondskanselier Friedrich Merz eind februari voor het eerst China bezoekt.

Vijf van deze bezoekers zijn verdragsbondgenoten van de VS, maar zij werden het afgelopen jaar geconfronteerd met wederzijdse handelsheffingen van de Trump-regering, waaronder extra importtarieven op belangrijke exportproducten zoals staal, aluminium, auto’s en auto-onderdelen. Canada, Finland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk kwamen recent in een NAVO-spanning met Trump vanwege zijn plannen om Groenland te annexeren en zijn dreigementen met extra tarieven tegen acht Europese landen, waaronder het VK en Finland. Trump heeft deze dreigementen later ingetrokken.

Hernieuwde Chinese handelsboodschap
China zet al langer in op een rol als alternatief voor de door de VS geleide internationale orde sinds de Tweede Wereldoorlog. Die boodschap kreeg extra kracht tijdens het jaarlijkse World Economic Forum in Davos, waar Trump uitpakte met het beeld van de VS als “het heetste land ter wereld” dankzij groeiende investeringen en tariefinkomsten, en Europa aanspoorde het Amerikaanse voorbeeld te volgen. Tegelijkertijd benadrukte de Chinese vicepremier Li Hefeng in zijn toespraak juist China’s steun aan multilateralisme en vrije handel.

“Economische globalisering is niet perfect en kan problemen veroorzaken, maar we kunnen het niet volledig afwijzen en ons isoleren,” zei Li. Hij bekritiseerde ook “unilaterale handelsmaatregelen van bepaalde landen” – een verwijzing naar Trumps handelsoorlog – die volgens hem fundamentele WTO-principes schenden en de wereldeconomie verstoren. Li stelde dat “elk land het recht heeft zijn legitieme belangen te verdedigen,” een uitspraak die zowel op China’s territoriale claims als op die van andere landen kan slaan.

Bjorn Cappelin van het Zweedse National China Centre duidt China’s strategie als die van een “stabiele en verantwoordelijke wereldspeler,” vooral gewaardeerd door landen in het globale Zuiden.

Het Westen luistert
Volgens John Gong, econoom aan de Universiteit voor Internationale Handel en Economie in Beijing, tonen recente bezoeken van Europese leiders aan China dat ook het globale Noorden aandachtig luistert. Positieve signalen zijn onder meer het Britse akkoord op een Chinese “mega-ambassade” in Londen en vorderingen in een handelsconflict over Chinese elektrische voertuigen naar Europa. Premier Starmer zal deze week naar verwachting verdere handels- en investeringsakkoorden met China nastreven.

Gong ziet in Europa een voorzichtig wijzigende China-politiek, mede ingegeven door spanningen met Washington. Ook Canada toont hernieuwde interesse in economische banden, zo bleek uit premier Carney’s bezoek aan Beijing – het eerste sinds Justin Trudeau in 2017. Hij sloot een akkoord waarbij China de tarieven op Canadese landbouwexport vermindert en Canada de tarieven op Chinese elektrische auto’s verlaagt. Trump reageerde met dreigementen van 100 procent tarieven op Canada.

Het bezoek van Carney betekende ook een doorbraak in de bekoelde betrekkingen sinds de arrestatie van Huawei-topvrouw Meng Wanzhou in 2018, gevolgd door de arrestatie van twee Canadezen in China, die in 2021 werden vrijgelaten.

Carney sprak in Davos over een “scheuring in de wereldorde,” een verwijzing naar de onvoorspelbaarheid van de VS onder Trump. Hij pleitte voor het diversifiëren van handelsrelaties buiten de VS, al zijn er nog geen plannen voor een vrijhandelsovereenkomst met China.

Leegte opvullen
Hanscom Smith, voormalig Amerikaans diplomaat, waarschuwt dat China’s aantrekkingskracht beperkt kan zijn. “Als de VS meer transactioneel wordt, ontstaat er een vacuüm, maar het is niet zeker of China, Rusland of een andere macht dat kan opvullen. Veel landen willen goede relaties met zowel de VS als China en willen geen keuze maken.”

Een belangrijk punt van zorg is China’s enorme handelsoverschot, dat vorig jaar opliep tot 1,2 biljoen dollar. Dit overschot groeide mede door het effect van Trumps handelsoorlog, waarbij Chinese fabrikanten hun productie verplaatsten naar Zuidoost-Azië en nieuwe markten vonden buiten de VS.

Sommige Europese leiders, waaronder president Macron, maken zich zorgen over China’s “massale overcapaciteiten en verstorende handelspraktijken” zoals exportdumping. Li probeerde dit tijdens zijn toespraak in Davos te nuanceren: “We streven nooit naar een handelsoverschot; naast de fabriek van de wereld hopen we ook de markt van de wereld te zijn. Vaak wil China kopen, maar willen anderen niet verkopen. Handelskwesties worden daardoor soms veiligheidsproblemen.”