Laatste twee panda's verlaten Japan nu relaties met China gespannen zijn

Japanse panda-liefhebbers verzamelden zich zondag voor de laatste publieke bezichtiging in de dierentuin van Ueno in Tokio, voordat de tweeling Xiao Xiao en Lei Lei deze week terugkeert naar China. Hun vertrek op dinsdag betekent dat Japan voor het eerst in een halve eeuw geen panda's meer heeft, en de kans op vervanging is klein, gezien de gespannen relatie tussen Tokio en Beijing zich op een dieptepunt in jaren bevinden.

China stuurde in 1972 voor het eerst panda's naar Japan, een geschenk ter gelegenheid van de normalisering van de diplomatieke betrekkingen tussen de twee wantrouwende buurlanden. De schattige zwart-witte beren veroverden direct de harten van de Japanners, en een dozijn opvolgers zijn nationale beroemdheden geworden.

De laatste vertrekkende panda-tweeling trok ondanks de door de dierentuin ingestelde kijktijdlimiet van één minuut per bezoeker in het panda-gedeelte enorme menigten. Bezoekers, van wie velen panda-speelgoed bij zich hadden, riepen de namen van de beren en maakten foto's met hun smartphones terwijl ze aan bamboe knabbelden en rondliepen. Veel mensen die geen kaartje hadden kunnen bemachtigen voor de panda's, kwamen toch naar de dierentuin om de laatste dag mee te maken.

De al jarenlang panda-liefhebber Michiko Seki, gekleed in een zwart-wit shirt met pandaprint, zei dat ze blij was de tweeling gezond te zien en te fotograferen, en dat ze zag dat ze goed aten. Ze gebruikte dezelfde camera die ze had gekocht toen ze twee jaar geleden begon met het fotograferen van hun oudere zus Xian Xian, die Japan verliet.

Seki zegt dat ze niet wil dat de panda's de dupe worden van de diplomatieke ruzie. "Het zijn dieren die enorm veel troost kunnen bieden," zei ze. “Japan heeft panda’s nodig, en ik hoop dat politici er iets op zullen vinden.”

Beijing leent panda’s uit aan andere landen, maar behoudt het eigendom, inclusief dat van eventuele jongen. Xiao Xiao en zijn zus Lei Lei werden in 2021 geboren in de dierentuin van Ueno.

De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Guo Jiakun, zei op de vraag over de nieuwe panda’s die China naar Japan stuurt: “Ik weet dat reuzenpanda’s geliefd zijn bij veel mensen in Japan, en we verwelkomen Japanse vrienden graag om ze in China te komen bezoeken.”

Toegewijde panda-fan maakt miljoenen foto’s
De dagen van webontwikkelaar Takahiro Takauji draaien om panda’s.

Het begon 15 jaar geleden toen hij de dierentuin van Ueno bezocht en verliefd werd op de ouders van de tweelingpanda’s, Shin Shin en Ri Ri, kort na hun aankomst uit China.

"Hun vorm en de manier waarop ze bewegen zijn echt zo schattig en grappig," vertelde hij onlangs aan Associated Press in een interview bij hem thuis in de buurt van Tokio. "Soms gedragen ze zich als baby's, en soms als een oude man."

Een dagelijks bezoek aan de dierentuin is inmiddels een must voor hem geworden. Hij heeft meer dan 10 miljoen foto's van de panda's gemaakt en een aantal fotoboeken over panda's gepubliceerd.

Op een recente middag was Takauji een van de duizenden die zich inschreven voor een online reserveringssysteem om de panda's nog een laatste keer te zien.

Tijdens de sessie van één minuut hield Takauji zijn camera hoog boven de andere fans en maakte maar liefst 5000 foto's om elke beweging van Xiao Xiao en Lei Lei vast te leggen.

Thuis, in een kamer vol met tientallen panda-mascottes en -ornamenten, bekeek Takauji zorgvuldig zijn verse foto's van die dag en plaatste ze op zijn blog, "Every Day Pandas".

Hij heeft de tweeling al sinds hun geboorte gezien beschouwt ze "net als mijn eigen kinderen".

"Ik had me nooit kunnen voorstellen dat er een dag zou komen dat panda's uit Japan zouden verdwijnen," zegt hij.

Relatie tussen Tokio en Beijing gespannen
Japan wordt geconfronteerd met toenemende politieke, handels- en veiligheidsspanningen met China, dat woedend was over de recente opmerkingen van premier Sanae Takaichi dat mogelijke Chinese actie tegen Taiwan, het zelfbesturende democratische eiland dat Beijing als zijn eigen beschouwt, een Japanse interventie zou kunnen uitlokken.

De relatie tussen Japan en China is gespannen sinds de Japanse agressie in de 19e eeuw. Er zijn nog steeds territoriale geschillen in de Oost-Chinese Zee, aangezien de opkomst van China gepaard gaat met veiligheidsdreigingen en een toenemende economische invloed in de regio.

De belangrijkste regeringswoordvoerder van Japan, Minoru Kihara, erkende donderdag dat het Japanse consulaat in Chongqing al een maand zonder consul zit omdat China de goedkeuring van een vervanger heeft vertraagd.

Panda's maken al lange tijd deel uit van de Chinese diplomatie
Reuzenpanda's, afkomstig uit het zuidwesten van China, dienen als een onofficieel mascotte. Beijng leent ze uit aan andere landen als teken van goede wil en als onderdeel van onderzoeks- en natuurbeschermingsprogramma's.

Het eerste pandapaar, Kang Kang en Lan Lan, dat China aan Japan schonk, arriveerde op 28 oktober 1972 in Ueno. Dit was een maand nadat de toenmalige Japanse premier Kakuei Tanaka en de Chinese premier Zhou Enlai een gezamenlijke verklaring hadden ondertekend waarin de betrekkingen tussen beide landen werden genormaliseerd. Japan verklaarde dat het de Chinese claim op Taiwan als "een onvervreemdbaar deel" van zijn grondgebied "volledig begrijpt en respecteert".

Rond die tijd schonk China ook de eerste reuzenpanda's aan andere westerse landen, waaronder de Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland.

In de jaren 80 stapte China over op leaseprogramma's, waarbij deelnemende dierentuinen in het buitenland jaarlijkse kosten betaalden voor het behoud van hun leefgebied of wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van de diersoort.

In Japan heeft de pandadiplomatie een politieke wending genomen. Een plan om na de aardbeving en tsunami van 2011 een panda naar de noordelijke Japanse stad Sendai te brengen, werd in de nasleep van een territoriaal conflict in 2012 opgeschort.

Panda's geliefd in Japan
Afbeeldingen van panda's verschijnen in en rond de dierentuin van Ueno op koekjes en snoep, knuffels, briefpapier en fotoboeken. Panda-beelden staan ​​buiten een treinstation. Een warenhuis heeft een afdeling gewijd aan panda-artikelen.

"Panda's zijn een symbool van Ueno, een ster," zegt Asao Ezure, manager van een souvenirwinkel. "We maken ons zorgen over de gevolgen van de afwezigheid van de panda's voor ons."

Ezure wijst naar een cartoon van Xiao Xiao en Lei Lei op een uithangbord en zegt dat hij gelooft dat de panda's terug zullen komen. "Dus we gaan het uithangbord niet veranderen."

De afwezigheid van panda's in de dierentuin zou volgens Katsuhiro Miyamoto, hoogleraar economie aan de Kansai Universiteit, een jaarlijks verlies van ongeveer 20 miljard yen (128 miljoen dollar) veroorzaken.

"Als deze situatie zich enkele jaren voortzet, zal de negatieve economische impact van het ontbreken van panda's naar verwachting oplopen tot tientallen miljarden yen," aldus Miyamoto in een verklaring. "Namens alle pandaliefhebbende Japanners, waaronder ikzelf, hoop ik dat ze zo snel mogelijk terugkeren."