De Amerikaanse president Donald Trump heeft een bilaterale ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte op het Wereld Economisch Forum (WEF) in Davos, Zwitserland. (Foto: Reuters)
De Deense minister van Defensie, Troels Lund Poulsen, heeft op sociale media verklaard dat NAVO-secretaris-generaal Marc Rutte "niet kan onderhandelen namens Denemarken of Groenland" over het eiland. Wel prees hij Rutte voor zijn inzet om de eenheid binnen de alliantie te bewaren en noemde hij het "zeer positief" dat NAVO meer wil doen om de veiligheid in het Noordpoolgebied te versterken. Lund Poulsen maakte duidelijk dat Denemarken een "duidelijke rode lijn" trekt: "We zullen geen soevereiniteit over delen van het koninkrijk afstaan."

De Poolse president Karol Nawrocki sprak in Davos zijn hoop uit dat er een diplomatieke oplossing komt voor de kwestie Groenland. Hij verwees naar de recente uitspraken van president Donald Trump en zei dat het probleem opgelost kan worden in gesprekken tussen de Deense premier, de Amerikaanse president en de autoriteiten van Groenland zelf.

Groenlandse vicepremier Mute Egede noemde elke poging om het gebied over te dragen "onacceptabel" en benadrukte dat Groenlanders zelf hun toekomst bepalen: "Het is onze grond, wij bepalen de toekomst."

De Amerikaanse generaal Alexus Grynkewich, hoogste bevelhebber van NAVO in Europa, uitte intussen zijn bezorgdheid over de toenemende samenwerking tussen Rusland en China in het Noordpoolgebied, met gezamenlijke patrouilles op zee en in de lucht. Hij gaf aan dat NAVO voortdurend zoekt naar manieren om haar positie in de Arctische regio te versterken.

Duitse vicekanselier Lars Klingbeil gaf aan dat Duitsland een strategisch dialoog wil aangaan met Frankrijk over diens kernwapenparaplu om de Europese veiligheid te versterken. Hij benadrukte dat dit geen twijfel betekent aan de NAVO-kernafschrikking, maar een passende stap is in de huidige geopolitieke situatie.

Heronderhandelen defensieakkoord over Groenland
Volgens een ingewijde bron zullen de Verenigde Staten en Denemarken het defensieakkoord uit 1951 over Groenland herzien. Europese bondgenoten zullen ook de veiligheid in het Noordpoolgebied versterken. Er is echter geen sprake van dat Amerikaanse bases op Groenland onder Amerikaanse soevereiniteit komen te vallen. De VS beschikt momenteel over één basis op Groenland, de Pituffik Space Base, die een cruciale rol speelt in het Amerikaanse raketafweersysteem.

De verdedigingsovereenkomst, die in 2004 werd geactualiseerd, staat Washington al toe om troepenverplaatsingen op Groenland op te voeren mits de autoriteiten van Denemarken en Groenland vooraf geïnformeerd worden.

Rusland en China reageren op ontwikkelingen
De Russische president Vladimir Putin verklaarde dat wie Groenland bezit hem niet interesseert en dat de VS en Denemarken dit onderling moeten oplossen. Hij bekritiseerde Denemarken voor het koloniale verleden op Groenland, maar zei dat dit nu nauwelijks nog van belang is.

De Chinese minister van Buitenlandse Zaken, Guo Jiakun, noemde de "zogenaamde dreiging van China" onterecht en veroordeelde het gebruik van China als excuus voor eigenbelang.

Voorts meldde de Wall Street Journal dat in de besproken afspraken tussen NAVO-secretaris-generaal en Trump ook de mogelijkheid is opgenomen dat de VS een voorkeursrecht krijgt op investeringen in de mineraalrijkdommen van Groenland, ter voorkoming van Russische en Chinese invloed.

Terugtrekking Trump 'positief teken'
De Franse minister van Financiën Roland Lescure verwelkomde Trumps beslissing om de dreiging van tarieven tegen Europese landen te laten vallen. Hij noemde dit “een eerste positief teken” en benadrukte dat de-escalatie nu centraal staat, al blijft hij waakzaam.

Respect voor territoriale integriteit
Premier Mette Frederiksen van Denemarken riep op tot constructieve onderhandelingen over Groenland, waarbij de territoriale integriteit van Denemarken en de EU gerespecteerd moet worden. “We kunnen over vrijwel alles praten: veiligheid, investeringen, economie. Maar onze soevereiniteit is niet onderhandelbaar,” aldus Frederiksen. De oproep kwam kort na Trumps onverwachte aankondiging dat hij de tarieven tegen Europa zal intrekken en afziet van militaire acties om Groenland over te nemen.