De Guatemalteekse president Bernardo Arevalo troost de nabestaande van een politieagent die tijdens zijn dienst om het leven kwam. (Foto: AP)
Tien politieagenten zijn omgekomen bij een golf van gecoördineerde bendeaanvallen in Guatemala. De aanvallen begonnen met gevangenisrellen in drie inrichtingen en verspreidden zich vervolgens over de straten van de hoofdstad met vergeldingsmoorden, wat de regering ertoe bracht de noodtoestand uit te roepen.

Ambtenaren bevestigden maandagavond dat een tiende politieagent was omgekomen bij de aanslagen. Tegelijkertijd keurde het parlement van het land de noodtoestand van 30 dagen goed, die de dag ervoor al van kracht was geworden, met een bijna unanieme stemming. 

Het geweld brak zaterdag uit toen gevangenen van de beruchte Barrio 18-bende tientallen bewakers gijzelden in drie gevangenissen. De volgende dag escaleerde het geweld met aanvallen op de politie in en rond Guatemala-Stad, nadat de veiligheidstroepen de controle hadden heroverd over een gevangenis waar bendeleider Aldo "El Lobo" Duppie vastzat.

De autoriteiten zeiden dat de bende, die naar verluidt samen met de rivaliserende groep Mara Salvatrucha (MS-13) betrokken is bij drugshandel in Centraal-Amerika, privileges eiste voor haar leden en leiders.

Maandag publiceerde de staatskrant de noodtoestand die president Bernardo Arevalo had afgekondigd. Deze noodtoestand beperkt de bewegingsvrijheid en het recht op demonstraties en staat de politie toe mensen zonder gerechtelijk bevel te arresteren als ze verdacht worden van bendelidmaatschap.

De verklaring, waarin de "gecoördineerde acties" van de bendes tegen de staatsmacht worden veroordeeld, waaronder "gewapende aanvallen op burgerlijke autoriteiten", geeft de politie ook de bevoegdheid om het verkeer van voertuigen op bepaalde plaatsen te verbieden of ze te doorzoeken.

'Opoffering' in de uitoefening van hun plicht
Maandag eerde de politie haar gevallen collega's tijdens een ceremonie op het ministerie van Binnenlandse Zaken, terwijl het land gebukt ging onder het geweld en een sfeer van angst en verontwaardiging heerste, met verscherpte beveiliging in de straten van de hoofdstad.

"Het doet me vandaag pijn om elk van de families deze vlag te overhandigen, symbool van de natie die de opoffering en toewijding van haar politieagenten die in de uitoefening van hun plicht zijn gevallen, niet zal vergeten", zei Arevalo maandag.

Sinds medio 2025 hebben bendeleden verschillende opstanden in Guatemalteekse gevangenissen georganiseerd om te eisen dat hun leiders onder minder strenge omstandigheden worden vastgehouden. In oktober ontsnapten 20 leiders van Barrio 18 uit de gevangenis. Slechts zes zijn hergevangen, terwijl een ander werd doodgeschoten.

Bendeleider El Lobo – getrouwd met de nicht van Sandra Torres, de belangrijkste rivaal van Arevalo in de presidentsverkiezingen van 2023 – zit gevangenisstraffen uit van in totaal ongeveer 2000 jaar.