De recente dodelijke aanrijding in de vroege ochtenduren van zaterdag 17 januari jl., waarbij vier inzittenden van een stadsbusje om het leven kwamen, heeft Suriname diep geraakt. Achter elk slachtoffer schuilen ouders, kinderen, partners en families die van het ene moment op het andere worden achtergelaten met leegte, verdriet en onbeantwoorde vragen. In het publieke debat over verkeersveiligheid dreigen deze nabestaanden te vaak te verdwijnen achter statistieken en beleidsnota’s. Dat mag niet. Verkeersveiligheid begint bij erkenning van menselijk leed. Elke dode op de weg is er één te veel. En zolang het verkeer in Paramaribo vrijwel dagelijks levens eist, kan niemand volhouden dat deze situatie “nu eenmaal zo is”.

Een stad die nooit is meegegroeid
De verkeerschaos in Suriname heeft diepe wortels. De wegen, vooral in de binnenstad, zijn smal en dateren grotendeels uit de koloniale tijd. Zij zijn nooit ontworpen voor het huidige aantal voertuigen. Toch is deze historische realiteit decennialang genegeerd, terwijl het wagenpark explosief is gegroeid. Sterker nog: ook in buitenwijken zijn, bij gebrek aan visie en regie, woongebieden ontwikkeld waarbij dezelfde historische, smalle wegprofielen als maatvoering zijn toegepast, vaak zonder noemenswaardige trottoirs. Het gevolg is een stedelijk landschap waarin auto’s, busjes, voetgangers en bromfietsers elkaar letterlijk verdringen.

Van burgers wordt verwacht dat zij zich aanpassen, maar de infrastructuur biedt daar nauwelijks ruimte voor. Stoepen zijn veranderd in parkeerplaatsen en verkoopmarkten, waardoor voetgangers noodgedwongen op de rijbaan lopen. Dat is niet alleen onveilig, het is onmenselijk.

Begin bij het grote ongelijk
De overheid moet durven erkennen dat zij eerst zelf tekort is geschoten. Het is onredelijk om verkeersdiscipline te eisen zonder duidelijke verkeersborden, zonder zichtbare wegmarkeringen en zonder consequente handhaving. Het “grote ongelijk” ligt bij het ontbreken van structuur, regie en een samenhangende langetermijnvisie. Het aantal werkende verkeerslichten is bij wijze van spreken op één hand te tellen, en veel daarvan stammen uit vervlogen tijden. Pas wanneer deze basis op orde is, kan er met gezag een beroep worden gedaan op het verantwoordelijkheidsgevoel van burgers.

Rechtshandhaving en voorbeeldwerking
In dat kader rust er ook een zware verantwoordelijkheid op het Openbaar Ministerie. Wanneer verkeersongevallen het gevolg zijn van grove nalatigheid, roekeloos rijgedrag of het negeren van elementaire verkeersregels, moet strafrechtelijke vervolging nadrukkelijk worden overwogen. Dit vanuit het besef dat rechtshandhaving een duidelijke voorbeeldfunctie heeft. Het signaal aan de samenleving moet helder zijn: wie door onverantwoord rijgedrag mensenlevens in gevaar brengt of vernietigt, kan niet rekenen op vrijblijvendheid. Zonder zichtbare consequenties verliest elke oproep tot verkeersdiscipline haar geloofwaardigheid. Dood door schuld in het verkeer vereist zwaardere en meer afschrikwekkende sancties dan momenteel het geval is.

Tijd voor ingrijpende maar haalbare maatregelen
De ernst van de situatie vraagt niet om kleine aanpassingen, maar om duidelijke en moedige keuzes:
● Autobeperking via nummerplaten
Overweeg een systeem waarbij voertuigen om beurten worden toegelaten: de ene dag auto’s met even nummerplaten, de andere dag oneven. Dit vermindert direct de verkeersdruk, zonder mobiliteit volledig stil te leggen.

● Autovrije binnenstad
Sluit de historische binnenstad grotendeels af voor gemotoriseerd verkeer en creëer ruimte voor voetgangers, fietsers en hulpdiensten. Dit verhoogt niet alleen de veiligheid, maar ook de leefbaarheid en de economische en toeristische aantrekkelijkheid.

● Parkeergarages op strategische locaties
Bouw, in samenwerking met particulier initiatief, grote parkeervoorzieningen aan de randen van het centrum. Parkeren op stoepen moet streng worden verboden en consequent worden gehandhaafd, met extra controle bij zebrapaden.

● Veilige stoepen voor voetgangers
Stoepen zijn geen luxe, maar een basisvoorziening. Zij moeten vrij blijven van voertuigen, zodat kinderen, ouderen en mensen met een beperking zich veilig kunnen verplaatsen, ook met rolstoelen. Daarnaast zijn aparte fietspaden voor fietsers noodzakelijk.

● Hogere en onontkoombare sancties
Zwaardere boetes voor snelheidsovertredingen, alcoholgebruik en gevaarlijk rijgedrag zijn noodzakelijk, maar alleen effectief wanneer handhaving structureel, zichtbaar en rechtvaardig is.

● Openbaar vervoer en verantwoordelijkheid
Ook het openbaar vervoer vraagt om grondige hervorming. Overvolle busjes, chauffeurs onder tijdsdruk en voertuigen in slechte technische staat vormen een structureel risico. Strengere keuringen, heldere routes, betere arbeidsvoorwaarden en consistent toezicht zijn essentieel om roekeloos rijgedrag terug te dringen.

Geen beleid zonder compassie
Elke verkeersmaatregel moet worden genomen met oog voor de slachtoffers en hun nabestaanden. Hun verlies is blijvend. Een overheid die werkelijk geeft om verkeersveiligheid, toont dat niet alleen met plannen en sancties, maar ook met erkenning, ondersteuning en empathie. Suriname staat op een kruispunt. Blijven we accepteren dat verkeersdoden onderdeel zijn van het dagelijks leven, of kiezen we eindelijk voor een fundamenteel andere aanpak?

De tragedie van afgelopen zaterdagmorgen mag geen voetnoot worden in het nieuws. Zij moet het moment zijn waarop Suriname besluit dat menselijk leven zwaarder weegt dan gemak op de weg. Laat de dood van de slachtoffers niet tevergeefs zijn.

Dr. Headly R. Binderhagel