Druggebruikstoornissen behoren tot de tien belangrijkste risicofactoren voor sterfte en invaliditeit in de Amerika’s en treffen ongeveer 17,7 miljoen mensen, zo bevestigt een nieuwe studie van de Pan American Health Organization (PAHO) gepubliceerd in het Pan American Journal of Public Health.

In 2021 stierven bijna 78.000 mensen in de regio direct aan de gevolgen van druggebruikstoornissen, een sterftecijfer dat vier keer hoger ligt dan het wereldwijde gemiddelde. De analyse, gebaseerd op data uit de Global Burden of Disease 2021, toont aan dat opioïdegebruikstoornissen verantwoordelijk zijn voor meer dan 75 procent van deze sterfgevallen en dat vooral jonge mannen disproportioneel worden getroffen. Het aantal jaren geleefd met beperkingen (DALYs) door druggebruikstoornissen is sinds 2000 bijna verdrievoudigd met een jaarlijkse groei van bijna 5 procent.

"Druggebruikstoornissen zijn te voorkomen en te behandelen, maar ze leggen een groeiende last op families en gemeenschappen," zegt PAHO-directeur Jarbas Barbosa. Hij roept landen op om dringend in te zetten op evidence-based preventie, behandeling en schadebeperking, met speciale aandacht voor jongeren en risicogroepen.

Regionale verschillen en Covid-19-impact
De aard van druggebruikstoornissen verschilt sterk binnen de regio. In Noord-Amerika is er een scherpe toename van opioïde- en amfetaminegebruikstoornissen, vooral door krachtige synthetische opioïden zoals fentanyl. In het Caribisch gebied, Centraal- en Zuid-Amerika zijn cannabis en cocaïne de belangrijkste middelen die bijdragen aan deze stoornissen.

In 2021 zijn naar schatting 145.515 sterfgevallen in de Amerika’s te wijten aan aandoeningen zoals opioïde-overdosis, leverkanker, cirrose en zelfdoding gerelateerd aan drugsgebruik. Dit plaatst druggebruik naast andere grote risicofactoren zoals hoge bloeddruk, overgewicht, ongezonde voeding en tabaksgebruik.

De Covid-19-pandemie versnelde de toename van opioïde- en amfetaminegebruikstoornissen, mede door stress, verstoringen in de gezondheidszorg en sociale isolatie.

Oproep tot geïntegreerde aanpak
PAHO benadrukt dringende noodzaak tot verbetering van preventie, behandeling en schadebeperking. Aanbevelingen zijn onder meer: Versterking van preventieprogramma’s gericht op jongeren en risicogroepen, uitbreiding van toegang tot behandeling en medicamenteuze therapie voor opioïdegebruikstoornissen, integratie van verslavingszorg in de eerstelijnszorg en gemeenschapsdiensten, verbetering van surveillance en dataverzameling om trends, vooral rond synthetische opioïden, vroegtijdig te signaleren en gendergerichte aanpak vanwege de toenemende impact onder vrouwen

Effectieve instrumenten zoals de AUDIT- en ASSIST-screeningstests van de WHO worden aanbevolen als kosteneffectieve middelen om schade te beperken en behandeltekorten te dichten.

"We moeten geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg centraal stellen binnen onze gezondheidssystemen," aldus Renato Oliveira E Souza, hoofd van PAHO’s unit voor geestelijke gezondheid en middelengebruik. "Gemeenschapsgerichte en mensgerichte diensten, ondersteund door sterke publieke gezondheidsleiderschap en epidemiologisch onderbouwde nationale strategieën, kunnen deze zorgwekkende trend keren en duizenden levens redden in de Amerika’s."