Een map van de Amerikaanse militaire faciliteiten in het Midden-Oosten. (Bron: American Security Project)
De Verenigde Staten (VS) is begonnen met het terugtrekken van een deel van zijn personeel van militaire bases in het Midden-Oosten, zo heeft een Amerikaanse functionaris woensdag bevestigd. Deze voorzorgsmaatregel volgt op een waarschuwing van hoge Iraanse functionarissen dat Teheran zijn buren heeft geïnformeerd over mogelijke aanvallen op Amerikaanse bases, mocht Washington overgaan tot militaire acties tegen Iran.

Teheran probeert onder zware binnenlandse druk, veroorzaakt door de grootste onrust sinds de islamitische Revolutie van 1979, te voorkomen dat de Amerikaanse president Donald Trump zijn dreigende interventies in steun aan anti-regeringsprotesten daadwerkelijk uitvoert. Volgens ingewijden is het terugtrekken van personeel gericht op belangrijke bases in de regio, waaronder de Amerikaanse hoofdkwartieren in Qatar en Bahrein.

Europese en Israëlische bronnen melden dat een Amerikaanse militaire interventie als waarschijnlijk wordt gezien, mogelijk binnen 24 uur. Qatar bevestigde dat de terugtrekking van personeel van hun Al Udeid luchtmachtbasis, de grootste Amerikaanse basis in de regio, wordt uitgevoerd in reactie op de verhoogde spanningen.

Hoewel enkele medewerkers instructies hebben gekregen de basis te verlaten, zijn er geen aanwijzingen voor grootschalige evacuaties zoals die voorafgingen aan eerdere aanvallen, bijvoorbeeld vorig jaar bij een Iraanse raketaanval.

Iran meldde officieel een dodental van meer dan 2.000 mensen sinds het uitbreken van de protesten. Mensenrechtenorganisaties spreken van meer dan 2.600 doden en ruim 18.000 arrestaties, waarmee deze onrust de meest bloedige is sinds decennia. De Iraanse strijdkrachten wijten de onrust aan buitenlandse vijanden, terwijl de Franse minister van Buitenlandse Zaken de repressie omschreef als “de meest gewelddadige in de hedendaagse Iraanse geschiedenis”.

Mensen wonen de begrafenis bij van de leden van de veiligheidsdiensten die omkwamen tijdens de protesten die uitbraken naar aanleiding van de waardedaling van de munt in Teheran, Iran. (Foto via Reuters)

Teheran heeft de VS en Israël beschuldigd van het aanwakkeren van de protesten en noemt de demonstranten “gewapende terroristen”. Tegelijkertijd heeft Iran zijn regionale bondgenoten gewaarschuwd dat Amerikaanse bases in landen als Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Turkije doelwitten zullen zijn als de VS Iran aanvallen.

De communicatie tussen de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi en de Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff is opgeschort. Iran benadrukt dat het ondanks de onrust de controle behoudt en probeert met publieke ceremonieën het beeld van steun aan het regime te versterken.

Een westerse bron stelt dat ondanks de ongekende onrust het Iraanse regime niet direct op instorten staat en haar veiligheidsapparaat stevig in handen houdt. President Masoud Pezeshkian benadrukte dat zolang er volkssteun is, pogingen van vijanden “niets zullen uithalen”.

Ondertussen heeft de Iraanse rechterlijke macht aangekondigd dat zij snel zal oordelen over verdachten van ernstige geweldsmisdrijven tijdens de protesten. Lokale mensenrechtenorganisaties melden dat executies dreigen, waaronder die van een jonge man die betrokken zou zijn bij de demonstraties.

De situatie in Iran blijft uiterst gespannen en de internationale gemeenschap volgt de ontwikkelingen met grote bezorgdheid. De komende dagen zullen cruciaal zijn voor de stabiliteit in de regio en de mogelijke escalatie van het conflict tussen de VS en Iran.