Trump roept Iraniërs op tot aanhoudende protesten: 'Hulp is onderweg'

Te midden van de grootste protesten in Iran in jaren, heeft de Amerikaanse president Donald Trump de Iraniërs dinsdag opgeroepen om door te blijven gaan met demonstreren en de namen te onthouden van degenen die hen onderdrukken. "Hulp is onderweg," schreef Trump op zijn sociale mediaplatform Truth Social, zonder daarbij concreet te maken wat voor hulp hij bedoelt.

Trump kondigde aan dat hij alle gesprekken met Iraanse functionarissen heeft geannuleerd zolang het "zinloze doden" van demonstranten voortduurt. In een toespraak riep hij Iraniërs op om "de namen te bewaren van de moordenaars en daders, want zij zullen een hoge prijs betalen." Een Iraanse functionaris meldde dinsdag dat ongeveer 2.000 mensen zijn omgekomen sinds het uitbreken van de protesten, de eerste officiële schatting van het totale dodental. Mensenrechtenorganisaties spreken zelfs van ruim 1.800 demonstranten die zijn omgekomen en meer dan 16.700 arrestaties, een sterke stijging ten opzichte van eerdere cijfers. Onafhankelijke verificatie is lastig door een internetstoring in Iran.

Op de vraag wat hij bedoelde met "hulp is onderweg", zei Trump tegen journalisten dat zij dat zelf maar moeten uitzoeken. Vorige week kondigde hij bovendien invoerheffingen van 25 procent aan op producten uit landen die handel drijven met Iran, een belangrijke olie-exporteur. Daarnaast overweegt hij militaire acties als straf voor de harde aanpak van de protesten.

De Amerikaanse overheid riep dinsdag haar burgers op Iran onmiddellijk te verlaten, ook via landroutes naar Turkije of Armenië.

In een interview met CBS News waarschuwde Trump voor "zeer krachtige maatregelen" als Iran zou overgaan tot het executeren van demonstranten, zonder verdere details te geven. Mensenrechtenorganisaties melden dat executies regelmatig voorkomen in Iraanse gevangenissen. Een Koerdische organisatie meldde dat een 26-jarige protestant in de stad Karaj woensdag geëxecuteerd zou worden, maar dit kon niet onafhankelijk worden bevestigd.

Terug in Washington noemde Trump de situatie in Iran "echt heel slecht" en zei hij dat het Iraanse leiderschap "menselijkheid moet tonen". De communicatie in Iran wordt bemoeilijkt door een internetblokkade, hoewel de telefoonverbinding deels is hersteld. De satelliet-internetdienst Starlink van Elon Musk is inmiddels gratis beschikbaar gesteld voor Iran om informatie-uitwisseling te verbeteren.

De protesten begonnen eind december vanwege de economische crisis en hebben zich ontwikkeld tot bredere eisen voor verandering van het regime. Iran wijst de VS en Israël aan als de aanstichters van de onrust. Iraanse leiders noemen Trump en de Israëlische premier Netanyahu "de hoofdmoordenaars" van het Iraanse volk. China, een belangrijke afnemer van Iraanse olie, veroordeelde de Amerikaanse invoerheffingen scherp, net als andere handelspartners als Turkije, Irak, de Verenigde Arabische Emiraten en India.

Ondanks de zware repressie lijken er nog geen scheuren te ontstaan binnen de Iraanse machtselite die het regime al sinds de Islamitische Revolutie van 1979 aan de macht houdt. Wel hebben Europese landen – waaronder het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Italië – hun ambassadeurs opgeroepen om te protesteren tegen het geweld.

Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen noemde het toenemende dodental "verschrikkelijk". De Duitse bondskanselier Friedrich Merz voorspelde zelfs dat het regime op zijn einde loopt als het alleen met geweld aan de macht kan blijven.

De komende dagen en weken zullen cruciaal zijn voor de toekomst van Iran, terwijl de internationale aandacht en druk op het land toenemen.