President Nicolas Maduro neemt deel aan een bijeenkomst ter herdenking van de Slag bij Santa Ines, die plaatsvond tijdens de Federale Oorlog van Venezuela in de 19e eeuw, in Caracas, Venezuela. (Foto's: AP)
Nicolás Maduro, de man die van vakbondsbuschauffeur uitgroeide tot president van Venezuela en het land zag afglijden in democratische achteruitgang en economische crisis, werd zaterdag gevangen genomen tijdens een Amerikaanse militaire operatie in de hoofdstad Caracas.

De arrestatie werd vroeg in de ochtend aangekondigd door de Amerikaanse president Donald Trump via sociale media. Venezuela’s vicepresident Delcy Rodríguez meldde later dat de verblijfplaats van Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, onbekend was. Volgens de Amerikaanse procureur-generaal Pam Bondi zullen zij binnenkort op Amerikaanse bodem terechtstaan, waar zij geconfronteerd worden met zware aanklachten.

Maduro’s val is het resultaat van maandenlange toenemende druk van de Verenigde Staten op verschillende fronten. Hij bracht de laatste maanden van zijn presidentschap door onder speculaties over een militaire inval door de VS, die erop gericht zou zijn de zogenoemde socialistische revolutie, gestart door zijn voorganger en mentor Hugo Chávez in 1999, te beëindigen. Net als Chávez portretteerde Maduro de VS als de grootste bedreiging voor Venezuela en bestookte hij elke Amerikaanse regering, van zowel Democraten als Republikeinen, die pogingen deden om de democratische normen te herstellen.

Een lange weg naar de macht
Maduro’s politieke carrière begon ruim veertig jaar geleden. In 1986 reisde hij naar Cuba voor een jaar ideologische opleiding — zijn enige formele studie na de middelbare school. Terug in Caracas werkte hij als buschauffeur voor het metrosysteem en werd hij al snel vakbondsleider. In de jaren negentig werd hij door de Venezolaanse geheime diensten als een linkse radicale met nauwe banden met Cuba gezien.

Hij verliet zijn baan als chauffeur en sloot zich aan bij de politieke beweging van Chávez, die na een presidentieel pardon in 1994 uit een mislukte militaire coup was teruggekeerd. Maduro klom op in de partij en bekleedde eerst zes jaar een zetel in het parlement, waarna hij voorzitter van de Nationale Assemblee werd. Hij was ook zes jaar minister van Buitenlandse Zaken en enkele maanden vicepresident.

Aangesteld als politiek erfgenaam van Chávez
In zijn laatste toespraak voor zijn dood in 2013 benoemde Chávez Maduro als zijn opvolger en vroeg zijn aanhangers hem te steunen. De keuze verraste velen, maar het enorme electorale kapitaal van Chávez bezorgde Maduro een nipte overwinning en zijn eerste termijn. Toch genoot hij nooit dezelfde populariteit als zijn voorganger.

Kort na zijn aantreden trouwde Maduro met Cilia Flores, die hij aanduidde als zijn "eerste strijder" en een belangrijke adviseur.

President Nicolas Maduro spreekt aanhangers toe tijdens een bijeenkomst ter herdenking van de Slag bij Santa Ines, die plaatsvond tijdens de Federale Oorlog van Venezuela in de 19e eeuw, in Caracas, Venezuela.

Crisis en onderdrukking
Tijdens Maduro’s presidentschap raakte Venezuela verwikkeld in een diepgaande sociaal-politieke en economische crisis. Miljoenen mensen werden in armoede geduwd, meer dan 7,7 miljoen Venezolanen vluchtten het land uit en duizenden tegenstanders van de regering werden opgesloten en vaak gemarteld, soms op aanwijzing van Maduro zelf. Kritische stemmen werden systematisch uit staatsinstellingen verwijderd.

De crisis escaleerde al in zijn eerste jaar met protesten die eindigden in 43 doden en talloze arrestaties. In 2015 verloor Maduro’s partij na zestien jaar de controle over het parlement, waarna Maduro in 2017 een pro-regerings grondwetgevende vergadering instelde om de oppositie buitenspel te zetten. Dit leidde tot maandenlange protesten met meer dan honderd doden en duizenden gewonden. 

In 2018 overleefde Maduro een aanslag met explosieven die ontploften tijdens een militaire parade.

Recente ontwikkelingen en arrestatie
De arrestatie van Maduro door Amerikaanse troepen markeert het dieptepunt van zijn bewind. De operatie maakte deel uit van een bredere strategie van de VS om de socialistische regering in Venezuela te beëindigen en het land weer onder invloed te brengen. Maduro en zijn vrouw zullen volgens Amerikaanse aanklagers terechtstaan op Amerikaanse bodem voor onder meer drugshandel en corruptie.

De arrestatie heeft wereldwijd sterke reacties uitgelokt. Terwijl bondgenoten van de VS de actie toejuichen, waarschuwen andere landen voor escalatie en benadrukken ze het belang van een vreedzame en rechtmatige overgang. Regionale landen houden de situatie nauwlettend in de gaten, mede vanwege de humanitaire crisis en de vluchtelingenstromen.

De politieke en economische situatie blijft uiterst fragiel. Herstel zal naar verwachting jaren duren, waarbij stabiliteit en veiligheid grote uitdagingen vormen. De internationale gemeenschap staat voor de taak om te helpen bij het begeleiden van Venezuela naar een democratisch en economisch herstel, met respect voor mensenrechten en soevereiniteit.