De coalitiepartners in De Nationale Assemblee hebben een ingrijpend initiatiefwetsvoorstel ingediend, voor het bestrijden van corruptie, witwassen en georganiseerde criminaliteit. De Wet Ontneming Wederrechtelijk Verkregen Voordeel (OWVV) moet de justitie in staat stellen om criminelen hun onrechtmatig verkregen vermogen af te pakken; ook wanneer dat is weggesluisd, verhuld of verstopt in ingewikkelde financiële constructies. 

Deze nieuwe wet komt als aanvulling op het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering. Het moet een van de grootste hiaten in de Surinaamse rechtshandhaving oplossen, zoals de versnipperde en gedateerde regels voor beslaglegging en ontneming. Volgens de memorie van toelichting van deze wet vormt de georganiseerde criminaliteit, waaronder corruptie, drugshandel, witwassen en mensenhandel een structurele bedreiging voor de stabiliteit en integriteit van de republiek. Zolang daders hun opbrengsten kunnen behouden, blijft misdaad lonen, aldus de indieners van deze initiatiefwet.

De indieners menen dat dit wetsvoorstel een breed juridisch kader biedt waarin het Openbaar Ministerie, onder toezicht van de rechter-commissaris, diepgaand financieel onderzoek kan verrichten. Dat onderzoek strekt zich uit tot bankrekeningen, cryptowallets, onroerend goed, voertuigen, aandelen en zelfs goederen waarvan wordt vermoed dat de betrokkene er de feitelijke beschikkingsmacht over heeft, ook als die formeel op naam van een ander staan.


Opvallend is de introductie van het principe van vermogensdiscrepantie. Als uit financieel onderzoek blijkt dat een verdachte een aanzienlijk groter vermogen heeft dan zijn legale inkomsten kunnen verklaren, mag de rechter eisen dat hij overtuigend uitlegt waar dat vermogen vandaan komt. Blijft die verklaring uit, dan mag worden aangenomen dat het gaat om wederrechtelijk verkregen voordeel. Dus niet eerlijk of legaal verkregen vermogen. 

Daarnaast wordt het mogelijk om waarde vervangend beslag te leggen. Wanneer crimineel vermogen bijvoorbeeld is overgeboekt naar het buitenland, is witgewassen via derden of is uitgegeven, kan de staat beslag leggen op andere bezittingen tot dezelfde waarde.

Maar een bijzondere doorbraak in deze wet is dat het bankgeheim wordt doorbroken. Weliswaar onder strikte voorwaarden. Dit geldt ook voor, accountants, verzekeraars en notarissen. In de wet worden zij verplicht informatie te delen wanneer dat nodig is voor een financieel onderzoek. Voor gegevens die onder bankgeheim vallen, geldt een doorbreking, maar alleen met rechterlijke machtiging. De indieners benadrukken dat dit zorgvuldig is afgebakend om misbruik te voorkomen, maar noodzakelijk is om moderne vormen van witwassen op te sporen.

Volgens de indieners sluit deze wet aan bij internationale verdragen waar Suriname partij bij is, waaronder het VN-verdrag tegen corruptie (UNCAC) en het VN-verdrag tegen transnationale georganiseerde misdaad (UNTOC). Ook voldoet de wet aan aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF), die Suriname al jaren oproept om de regels voor confiscatie en financieel onderzoek te versterken.

Volgens de Memorie van Toelichting pakt de wet diverse tekortkomingen aan die door de Caribbean FATF (CFATF) zijn gesignaleerd, zoals onvoldoende regelgeving rond cryptovaluta, gebrekkige informatie-uitwisseling en zwakke mogelijkheden om crimineel vermogen op te sporen en vast te zetten.

Misdaad mag niet lonen
Met deze wet wil de regering een duidelijk signaal afgeven dat Suriname niet langer de veilige haven mag zijn waar criminelen hun opbrengsten kunnen parkeren. De wet moet niet alleen de criminaliteitsbestrijding versterken, maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat herstellen. ‘Het is een noodzakelijke stap om de integriteit van het financieel-economisch stelsel te beschermen’, staat in de toelichting.