De internationale klimaatonderhandelingen tijdens COP30 in Belém, Brazilië, bevinden zich in een impasse. Na weken van overleg blijkt dat de deelnemende landen het fundamenteel oneens zijn over de toekomst van fossiele brandstoffen, het centrale thema van deze klimaattop.

Geen verwijzing naar fossiele brandstoffen in ontwerptekst
De meest recente ontwerptekst van het slotdocument bevat geen enkele verwijzing naar het uitfaseren van olie, gas of kolen. Dit stuit op scherpe kritiek van een brede groep landen, wetenschappers en klimaatorganisaties, die het ontbreken van zo’n passage “onverenigbaar met de doelstellingen van Parijs” noemen.

Vooral kleine eilandstaten, Europese landen en sommige Latijns-Amerikaanse landen dringen aan op een duidelijke, bindende afspraak om fossiele brandstoffen versneld af te bouwen.

Olie-exporterende landen houden de rem erop
Aan de andere kant van de onderhandelingstafel bevinden zich de grote olie- en gasproducenten, waaronder:
- de Golfstaten,
- Rusland,
- sommige Zuid-Amerikaanse landen,
- en een aantal Afrikaanse staten.

Deze landen stellen dat een harde uitstap uit fossiele brandstoffen hun economische stabiliteit ondermijnt. Zij willen in plaats daarvan spreken over 'emissiereducties' en technologische oplossingen zoals koolstofafvang - zonder verplichtingen die hun productie beperken. Er is een diepe verdeeldheid over klimaatfinanciering. Een tweede struikelblok is geld.

Ontwikkelingslanden eisen concrete toezeggingen over klimaatfinanciering, onder meer:
- fondsen voor verlies en schade,
- middelen voor bosbescherming,
- en compensatie voor de economische impact van klimaatmaatregelen.

Rijke landen blijven terughoudend en willen geen nieuwe verplichtingen aangaan zonder bredere deelname, onder meer door opkomende economieën zoals China, India en Brazilië.

Gastland Brazilië roept op tot eenheid
Brazilië - dat de conferentie organiseert in de Amazone - dringt aan op een akkoord en waarschuwt dat een mislukking wereldwijde klimaatactie ernstig zou verzwakken. Maar de druk helpt tot nu toe weinig: de teksten blijven vaag, de tegenstellingen groot.

Extra complicaties op de top
De onderhandelingen werden deze week ook nog onderbroken door:
- een brand in het conferentiecentrum,
- logistieke problemen,
- en een groeiende frustratie onder deelnemers en maatschappelijke organisaties.

De kern van de blokkade is duidelijk:
- De wereld wil minder CO₂, maar niet alle landen willen minder olie en gas.
- Ontwikkelingslanden willen geld zien voordat ze toezeggingen doen.
- Rijke landen vrezen juridisch bindende verplichtingen.

Zonder doorbraak in deze twee dossiers - fossiele brandstoffen en klimaatfinanciering - is een sterk slotakkoord onwaarschijnlijk.