Modi geconfronteerd met zwaarste politieke periode in 11 jaar leiderschap

De Indiase premier Narendra Modi beleeft één van de moeilijkste periodes sinds zijn aantreden ruim elf jaar geleden. Een omstreden staakt-het-vuren met aartsrivaal Pakistan, nieuwe vragen over zijn leeftijd en een diplomatieke afkoeling met de Verenigde Staten – ondanks de eerder breed uitgemeten goede relatie met president Donald Trump – komen samen en stellen zijn leiderschap op ongekende wijze op de proef.

Naast deze tegenwind moet Modi zich ook verdedigen tegen aantijgingen van de oppositie over stemfraude bij de parlementsverkiezingen van 2024. De spanningen lopen op vlak voor de kritieke deelstaatverkiezingen in Bihar, één van India’s politiek meest invloedrijke staten.

Een nederlaag in Bihar zou Modi’s positie in het nationale parlement niet direct in gevaar brengen, maar zou een zware klap zijn voor de reputatie van een leider die sinds zijn aantreden in 2014 een ijzeren greep op de macht heeft behouden.

Deze week kondigde de regering-Trump een invoerheffing van 50% op Indiase producten aan – één van de hoogste tarieven ter wereld – waarmee de bilaterale betrekkingen in zwaar weer belandden. Dit terwijl Trump en Modi nog een half jaar geleden elkaar omhelsden en publiekelijk hun vriendschap prezen.

"De relatie tussen India en de VS draaide in hoge mate om de persoonlijkheden van Donald Trump en Narendra Modi," zegt politiek commentator Arati Jerath uit New Delhi. "Nu het bergafwaarts gaat, heeft Modi geen enkele buffer. Er heerst teleurstelling dat deze sterke leider niet de kracht heeft getoond die hij zelf altijd claimde te hebben."

Modi slaat terug
Modi lijkt nu in de tegenaanval te gaan. Donderdag zei hij dat India tegen elke prijs achter zijn boeren zal blijven staan, zonder expliciet te verwijzen naar het geschil met de VS over het openstellen van de landbouw- en zuivelsector om Trumps tarieven te verlagen.

"India zal nooit compromissen sluiten over de belangen van zijn boeren, veehouders en vissers," zei hij tijdens een publieke bijeenkomst. "Ik ben mij er volledig van bewust dat ik hier persoonlijk een hoge prijs voor kan betalen, maar ik ben er klaar voor."

Zijn partij plaatste een socialmediaposter waarop Modi te zien is terwijl hij stenen, bakstenen en een dolk (afgebeeld als tarieven) opvangt op zijn rug, terwijl hij een boer met ploeg beschermt.

Volgens analisten betekent dit dat het tariefconflict met de VS een centraal thema in de verkiezingscampagne in Bihar wordt, die waarschijnlijk volgende maand van start gaat. Een recente peiling van VoteVibe voorspelt dat Modi’s National Democratic Alliance het moeilijk krijgt om de macht in Bihar te behouden, vooral door het gebrek aan banen.

VoteVibe-oprichter Amitabh Tiwari denkt echter dat een nationalistische tegenreactie op Trump weinig effect zal hebben: "Dit is een hyperlokale verkiezing. Het enige overkoepelende thema is werkloosheid."

Signalen van geopolitieke verschuiving
In een mogelijk signaal van geopolitieke herschikking bereidt Modi de komende weken een bezoek aan China voor, waar hij zowel president Xi Jinping als Vladimir Putin wil ontmoeten. Donderdag sprak hij ook met de Braziliaanse president Luiz Inacio Lula da Silva over de Amerikaanse tarieven. India en Brazilië, beiden oprichters van BRICS, zijn het zwaarst getroffen door de Amerikaanse heffingen.

Modi blijft volgens peilbureau Morning Consult de populairste regeringsleider ter wereld, met een goedkeuringsscore van boven de 75%. Toch zorgde een onverwacht staakt-het-vuren met Pakistan in mei – na het zwaarste militair conflict in decennia tussen de twee aartsvijanden – voor onrust, zelfs onder zijn kernachterban van hindoe-nationalisten.

Het bestand leidde tot controverse in binnen- en buitenland. Modi’s regering ontkent stellig Trumps claim dat hij de wapenstilstand heeft bemiddeld in ruil voor handelsconcessies. Trump heeft sindsdien de banden met Pakistan versterkt, dat hem publiekelijk bedankte voor zijn rol, wat India’s diplomatieke positie bemoeilijkt.

Binnenlandse spanningen en leeftijdsdiscussie
In eigen land presenteerde oppositiepartij Congres donderdag wat zij zegt te zien als bewijs dat Modi’s Bharatiya Janata Party (BJP) samen met de Kiescommissie de verkiezingen van 2024 zou hebben "vervalst en gestolen" door nepstemmen toe te voegen aan de kiezerslijsten.

"Er wordt een enorme criminele fraude gepleegd tegen dit land," zei Congresleider Rahul Gandhi.

De BJP wuifde de beschuldigingen weg als frustratie over herhaalde nederlagen: "Wanneer Rahul Gandhi niet kan valsspelen om aan de macht te komen, noemt hij het een complot," schreef de partij op X.

De Kiescommissie riep Gandhi op te stoppen met "absurde conclusies" die het publiek misleiden.

Daarnaast wordt Modi’s leeftijd onderwerp van gesprek. Volgende maand wordt hij 75 jaar – een leeftijd waarop andere BJP-leiders eerder opzij werden geschoven. De partij benadrukt echter dat er geen officiële pensioenleeftijd is.

Een cruciaal moment
Volgens analisten wacht Modi een zware opgave.
"De merkwaarde van Modi daalt snel. Hij moet zichzelf opnieuw uitvinden," zegt Rasheed Kidwai, gastonderzoeker bij de Observer Research Foundation in New Delhi. "De glans zal vooral verdwijnen als hij de verkiezingen in Bihar verliest. Want in India bepaalt één ding alles: verkiezingen."