Bij de vorming van een nieuwe regering in Suriname spreken vrijwel alle politieke partijen zich uit voor verandering van het huidige beleid. Vijf decennia van onafhankelijkheid hebben de verwachtingen van de Surinaamse bevolking niet kunnen waarmaken. Tegen deze achtergrond klinkt de breed gedragen oproep tot beleidsvernieuwing – "a beleid musu kinki" – luider dan ooit.

In het toekomstige beleid ligt de focus ogenschijnlijk op een meer gedifferentieerde industriële ontwikkeling, met nadruk op het vergroten van nationale inkomsten. De hoop is gevestigd op de verdere ontwikkeling van de olie- en gassector. Tegelijkertijd leert de ervaring met bestaande grondstoffen, zoals hout, goud en bauxiet dat rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen geen garantie is voor brede welvaart. De realiteit is dat het overgrote deel van de bevolking economisch kwetsbaar is gebleven.

De vraag die zich opdringt is dan ook: zullen olie en gas daadwerkelijk bijdragen aan de financiële verlossing van Suriname? En zal de relatief kleine bevolking daar ook werkelijk van profiteren in termen van welzijn, bestaanszekerheid en welvaart?

De politieke partijen tonen zich hoopvol over de toekomst en lijken eensgezind over de koers: een einde aan corruptie, meer transparantie, en een bestuur dat dichter bij de burger staat. Daarnaast wordt de noodzaak erkend om op begrijpelijke wijze te communiceren met de samenleving, zodat beleidsvoornemens worden gedeeld, besproken en begrepen.

Vooralsnog ontbreekt echter een concreet deltaplan. Het is dan ook begrijpelijk dat er een afwachtende houding heerst: men wil eerst zien, dan geloven. Een bijkomende structurele uitdaging is het gebrek aan voldoende gekwalificeerde professionals om de beoogde hervormingen gestalte te geven. Het Surinaamse onderwijssysteem heeft over meerdere generaties ondermaats gefunctioneerd, waardoor het land momenteel onvoldoende menselijk kapitaal kan mobiliseren om een duurzame ontwikkeling te realiseren.

Indien beleidsverandering succesvol wil zijn, zal er niet alleen geïnvesteerd moeten worden in sectoren zoals olie en gas, maar vooral ook in de versterking van het onderwijs, de kwaliteit van bestuur (bestuurskracht) en de opbouw van instituten. Tot nu toe blijven deze fundamenten zwak.

De natie herstellen: de kern van de opgave
Wil Suriname zijn ambities daadwerkelijk verwezenlijken, dan moet het beginnen bij de wederopbouw van zijn nationale en internationale eenheid (Surinamers buiten de grenzen). De verdeeldheid binnen de Surinaamse natie is deels terug te voeren op politieke keuzes die zijn gemaakt in de aanloop naar de onafhankelijkheid in 1975. Destijds hebben politici met hun houding en uitspraken angst gezaaid onder de bevolking. Die angst heeft geleid tot massale emigratie – een exodus die voortkwam uit onzekerheid en bezorgdheid over de toekomst. Deze migratiebeweging was geen vrijwillige keuze voor een andere nationaliteit, maar eerder een noodsprong om veiligheid en bestaanszekerheid te behouden via het Nederlanderschap.

Pleidooi voor meervoudige nationaliteit
Suriname dient, in het licht van deze historische context de discussie over meervoudige nationaliteit te heropenen. Verschillende landen – waaronder Turkije, Marokko, de Verenigde Staten, Duitsland, België, Frankrijk en vele andere landen – hebben nationale cohesie weten te versterken door de nationaliteit van hun burgers grondwettelijk te verankeren, ongeacht waar zij wonen of welke bijkomende nationaliteiten zij verkrijgen. Nationaliteit wordt er beschouwd als een onvervreemdbaar onderdeel van de identiteit.

Suriname zou er goed aan doen een vergelijkbare koers te varen. Door het toestaan van de dubbele nationaliteit kan zij haar diaspora optimaal betrekken bij de opbouw van het land, onder andere door middel van bewuste migratiepolitiek. Hoogopgeleide Surinamers en hun nazaten in het buitenland kunnen op die manier, zonder obstakels, bijdragen aan maatschappelijke en economische ontwikkeling in hun vaderland. Het toekennen van actief en passief kiesrecht aan burgers met een dubbele nationaliteit zal bovendien het democratisch draagvlak verbreden en de kwaliteit van het openbaar bestuur versterken. Ministers en andere bestuurders hoeven dan niet grotendeels voort te komen uit partijloyalisten, maar kunnen geselecteerd worden uit een grotere bestuurlijke vijver op basis van deskundigheid en integriteit.

Visionair leider gevraagd
Onze nieuwgekozen president van Suriname, die de moed heeft om de natie structureel te helen door meervoudige nationaliteit in de grondwet te verankeren, zal zich onsterfelijk maken in de geschiedenis van het land. Een dergelijk besluit zal met klem Nederland weerhouden tot intrekking van het Nederlanderschap voor Surinamers met een dubbele nationaliteit. Pas dan ontstaat er werkelijk een nieuw Suriname — zelfbewust, verenigd en gericht op vooruitgang.

Vooralsnog lijkt de Surinaamse politiek echter bevangen door koudwatervrees. Er leven hardnekkige vooroordelen: dat dubbele nationaliteit banen zal verdringen, of dat Surinaamse Nederlanders bij terugkeer de politiek zullen overnemen. Deze zorgen missen grond. Integendeel, dubbele nationaliteit zal leiden tot meer ondernemerschap en innovatie, wat juist werkgelegenheid stimuleert. De angst dat een toekomstige president van Suriname en overige politieke bestuurders deels uit de diaspora zou kunnen komen – onder meer uit de VS, Nederland, België of Zuid-Afrika – getuigt van een gebrek aan vertrouwen en kracht in de eigen natie.

Suriname staat voor een lange, maar noodzakelijke weg. Alleen door het overwinnen van verdeeldheid en door hernieuwd vertrouwen in elkaars capaciteiten te cultiveren, kan de natie bouwen aan een welvarende toekomst.

Headly Binderhagel