Politieke partijen hebben een dringend beroep gedaan op president Chan Santokhi om de nodige maatregelen te treffen die de integriteit en de transparantie van het verkiezingsproces waarborgen. Zij doen dat naar aanleiding van de "ernstige en zichtbare' misstanden die ze hebben geconstateerd bij diverse hoofdstembureaus.

De brief naar de president is ondertekend door vertegenwoordigers van A20, PL, BEP, NPS en NDP.

Aan: de President van de Republiek Suriname
Z.E. Chandrikapersad Santokhi

Betreft: Onregelmatigheden bij de kandidaatstelling 2025


Paramaribo, 14 april 2025


Excellentie,

Ondergetekenden, vertegenwoordigers van de politieke partijen  A20,  PL, BEP, NPS en NDP, willen onze ernstige bezorgdheid en misnoegen uiten met betrekking tot de gang van zaken tijdens de onlangs gehouden kandidaatstelling op 25 maart 2025.
Tijdens dit proces hebben de partijen ernstige en zichtbare misstanden geconstateerd bij diverse hoofdstembureaus. Deze waarnemingen c.q. observaties sluiten aan bij de eerdere uitspraken van het Onafhankelijk Kiesbureau (0KB) en het Anti Fraude Platform (AFP) die reeds hun bezorgdheid hebben kenbaar gemaakt over onregelmatigheden tijdens de terinzagelegging van de kandidatenlijsten.

Misstanden die hebben plaatsgevonden, (in grote lijnen):

1. lncompetentie bij voorzitters en leden van Hoofdstembureaus;
Een concreet voorbeeld van de onzorgvuldige gang van zaken deed zich voor in een specifiek district, waar de onderliggende  stukken aanvankelijk niet ter inzage werden gelegd vanwege privacyoverwegingen. Hoewel deze fout later werd gecorrigeerd, wijst dit incident op een zorgwekkend gebrek aan zelfstandigheid en deskundigheid bij de voorzitter van het hoofdstembureau. De geloofwaardigheid, transparantie  en  vertrouwen  in het verkiezingsproces is hierbij behoorlijk aangetast. De District Commissarissen moesten ook getraind worden, maar dat kon niet gebeuren door de late afkondiging van de gewijzigde kiesregeling. Pas na de afkondiging konden deskundigen de gewijzigde materie tot zich nemen om daarna de DC's te trainen.
 
2. lntegriteit van CHS aangetast;
De recente publieke vertoning van de ondervoorzitter van het Centraal Hoofdstembureau tijdens een partijbijeenkomst van de ABOP, waarbij zij zich prominent opstelde, gekleed was in partijkleuren en actief deelnam aan de presentatie van kandidaten, is uiterst zorgwekkend. Dergelijke gedragsvertoning tast de integriteit van het CHS ernstig aan.
Er is geen bezwaar tegen de politieke kleur van leden binnen de verkiezingsinstituten, maar gezien hun functie wordt verwacht dat zij voldoende integer zijn om een strikte scheiding te houden tussen partijbelang/activiteit en het nationaal belang. Het actief participeren in partijpolitieke activiteiten is onverenigbaar met de verantwoordelijke positie die men binnen het CHS bekleedt en is dan oak volstrekt onaanvaardbaar. Wij eisen dat CHS leden zich onthouden van openlijke partij politieke aangelegenheden. De onpartijdigheid van het CHS mag nimmer in het geding komen.

3. Vermoedelijke valsheid in geschrifte;
Uit melding van bepaalde hoofdstembureaus en nader onderzoek is gebleken dater sprake is van dubbele kandidaatstelling, waarbij kandidaten op 2 lijsten voorkomen en een partij tot de ontdekking is gekomen dat de handtekeningen op een der lijsten vermoedelijk vervalst zijn. Naar aanleiding hiervan hebben partijen die slachtoffers zijn, reeds aangifte gedaan bij de politie. Het gaat hierbij om de kandidaatstellingen in de districten Para en Coronie. Tevens is het CHS hiervan schriftelijk in kennis gesteld . Opmerkelijk was ook dat de handtekeningen op de getekende formulieren opeenvolgend overeenkwamen.

4. Het Onafhankelijk Kiesbureau onvoldoende zichtbaar;
In de praktijk wordt ervaren dat het 0KB onvoldoende zichtbaar en onvoldoende kritisch functioneert als de waakhond in het verkiezingsproces, zoals dat van hen wordt verwacht. 0KB dient op basis van haar wettelijke taak, een actieve en kritische rol te vervullen. De vage aanwezigheid van 0KB in het verkiezingsproces roept vragen op over de onafhankelijkheid van dit instituut.

Om een voorbeeld aan te halen: De dringende wijziging van de zetels op RR niveau in het district Marowijne. De data die door het CBB is verstrekt kan door het 0KB niet onopvallend voorbij gaan. Een voorzichtige conclusie kan worden getrokken dat er niet in voldoende mate een match is gedaan in de bestanden van CBB. Dit is zeer kwalijk. Meer nog dat er onvoldoende is gecommuniceerd met de politieke partijen hierover. Het is van belang dat de houding van 0KB kritischer wordt in alle facetten van het verkiezingsproces.
 
Heer President, wij doen daarom een dringend beroep op u om de nodige maatregelen te treffen die de integriteit en transparantie van het verkiezingsproces waarborgen en vertrouwen op een spoedige handeling uwerzijds in het belang van de democratie van Suriname.

Hoogachtend,

Vertegenwoordigers van de politieke partijen