De jaarbegrotingen van het ministerie van Volksgezondheid van 2022-2024 suggereren dat miljoenen SRDs in de gezondheidszorg zijn geïnvesteerd. Toch blijven de kwaliteit en doelmatigheid van deze uitgaven achter, waardoor de frustratie onder patiënten en zorgverleners toeneemt. Ook de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) plaatst in haar periodiek INZICHT, die vandaag verschijnt, kritische kanttekeningen bij het beleid, dat onvoldoende aansluit op de zorgvraag en zich dreigt voort te zetten in 2025.

Investeringen zonder strategie
Volksgezondheid heeft, via een interne memo, een omvangrijke lijst aan investeringen aangekondigd in 2025, waaronder de bouw van een nieuw hoofdkantoor, renovaties van de spoedeisende hulp en westvleugel van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP), inrichten van nieuwe verloskamers, en talrijke aankopen van medische apparatuur. Enkele opvallende bedragen zijn: US$ 2,4 miljoen voor bovengenoemde renovaties en aanschaf microbiologisch- en pathologisch laboratoriumapparatuur in het AZP, 900.000 euro voor de inrichting van een hart-vaatkamer met ECG-apparaten en Holter-monitoren, 4,5 miljoen euro voor kanker bestralingen, aanschaf anesthesie- en sterilisatieapparatuur voor ’s Lands Hospitaal (500.000 euro), Mungra Medisch Centrum (200.000 euro), Diakonessenhuis (380.000 euro) en aankoop van tien ambulances. Hoewel deze investeringen op papier vooruitgang lijken te beloven, stelt de VES dat “het beleid veel te eenzijdig is gericht op materiële aankopen zonder structurele hervorming van de zorgstructuur en het medisch specialistisch- en verpleegkundig personeelsbeleid”.

Structureel tekort aan expertise en materiaal
Suriname kampt met een ernstig tekort aan gekwalificeerd medisch specialistische en verpleegkundige expertise. De geschatte actuele vraag naar deze specialistische zorg (Full-Time Eenheden; 1 FTE= 40 werkuren per week) is gespecificeerd weergegeven. Hoewel de berekende FTE getallen indicatieve tijdsrichtlijnen zijn, is de gapende kloof tussen het huidige aanbod en de vraag naar specialistische zorg alarmerend. Veel patiënten in Suriname worden dus niet behandeld met als gevolg invaliderende orgaanschade en vroegtijdig overlijden. Deze informatie wordt niet door Volksgezondheid gepubliceerd, waardoor een inhoudsvolle discussie onmogelijk is.

Ondoorzichtig en irrationeel
De beleidsmakers hebben, ondanks holle frasen over zorgautoriteit en herstelplan, in de afgelopen jaren geen geloofwaardig plan gepresenteerd. Integendeel, het toelatingsbeleid voor zorg professionals is niet transparant of logisch. Hierdoor ontstaat de indruk dat het in stand houden van dit tekort juist een beleidsdoel is. Verder kampt de sector met een instabiele toevoer van materialen en geneesmiddelen, en voldoen veel van de huidige bouwfaciliteiten niet aan de eisen voor nieuwe apparatuur.

Selectieve toegang tot specialistische zorg gebaseerd op persoonlijke relaties
De schaarste aan specialistische zorg veroorzaakt tevens een ongewenst sociaal-maatschappelijk fenomeen van “ongelijke toegang” tot specialistische zorg. Patiënten met persoonlijke relaties binnen de specialistische zorg hebben sneller en gemakkelijker toegang tot zorg, dan ziekere patiënten zonder deze contacten. Deze vorm van “onderlinge vriendendiensten” draagt bij aan ontwrichting van de economie.

Beleid zonder hervormingen is weggegooid geld
VES benadrukt dat het simpelweg investeren in apparatuur zonder de bijbehorende personeelsuitbreiding en opleidingsfaciliteiten zinloos is. "Het roekeloos aanschaffen van apparaten zonder te kijken naar de bredere zorgstructuur is vanuit bedrijfseconomisch perspectief een desinvestering, waarvan de kosten uiteindelijk op de samenleving zullen worden afgewenteld. De economische last die hiermee ontstaat, zal op den duur de Surinaamse economie verder ondermijnen”.

Hervorming Is essentieel voor efficiënte zorg
Het ministerie van Financiën en Planning weet dat fundamentele hervormingen dringend nodig zijn en heeft dat in een recente publicatie ook kenbaar gemaakt. Om duurzame en effectieve gezondheidszorg te garanderen, is het raadzaam om de verantwoordelijkheid voor de hervorming over te laten aan professionele ziekenhuisbestuurders, economisch deskundigen, patiëntenvertegenwoordigers, medische deskundigen en verpleegkundigen experts. De recente bundeling van krachten in het bedrijfsleven tussen VSB en ASFA kan een belangrijke stap zijn om hervormingen zelf ter hand te nemen. Alle ziekenhuizen in Suriname dienen, door private participatie, de mogelijkheid te krijgen zich te ontwikkelen.

Invoering van medische PSA-kaarten
Daarnaast bepleit VES om de invoering en automatische toekenning van medische PSA-kaarten aan BIG en American-Canadian Board gecertificeerde zorgverleners uit Europa, de USA en Canada, met een bewijs van “good medical standing”. Door de opkomende olie- en gasindustrie in Suriname is een versterking van de zorgsector noodzakelijk om aan de eisen van zowel de lokale bevolking als internationale bedrijven te voldoen.

Rol van het ministerie van Financiën en Planning
Het ministerie behoort, samen met de president, een toezichthoudende rol te spelen en erop toe te zien dat alleen projecten doorgang vinden die onderdeel zijn van een hervormingsplan. Dat het ministerie tot nu toe geen maatregelen heeft genomen, is zorgwekkend. Financiële middelen zouden alleen beschikbaar moeten worden gesteld voor projecten die een langdurige verbetering en betere efficiëntie in de zorg teweegbrengen”.

Politieke stunt of werkelijke verbetering?
Met de verkiezingen van 2025 in zicht roept de VES de regering op om duurzame hervormingen niet uit te stellen. Het risico dat de huidige investeringen slechts als een verkiezingsstunt worden gezien, is reëel. De VES doet daarom een dringend beroep op de regering om haar aanbevelingen serieus te nemen. Op deze manier kan de Surinaamse gezondheidszorg, als ruggengraat van de economie, sterker en duurzamer worden.