Wall Street Journal-verslaggever Evan Gershkovich, die wordt beschuldigd van spionage, staat in een omheining voor verdachten terwijl hij een rechtszitting bijwoont in Jekaterinenburg, Rusland. (Foto: Reuters)
De gevangengenomen verslaggever van de Amerikaanse Wall Street Journal Evan Gershkovich en voormalig Amerikaans marinier Paul Whelan behoorden tot de 26 gevangenen uit de Verenigde Staten, Rusland, Duitsland, Polen, Slovenië, Noorwegen en Wit-Rusland die donderdag werden vrijgelaten in een grote oost-westruil, aldus het Turkse presidentschap.

Er werd gezegd dat 10 gevangenen, waaronder twee minderjarigen, naar Rusland waren overgebracht, 13 naar Duitsland en drie naar de Verenigde Staten.

De Turkse inlichtingendienst had aangekondigd dat het een uitgebreide gevangenenruil coördineerde, te midden van tekenen van een grote ruil tussen Rusland en Wit-Rusland aan de ene kant en westerse landen, waaronder de Verenigde Staten en Duitsland aan de andere kant.

"Onze organisatie heeft een belangrijke bemiddelende rol gespeeld in deze uitwisselingsoperatie, die de meest uitgebreide is van de recente periode," zei de National Intelligence Agency (MIT) in een verklaring.

Zowel het Kremlin als het Witte Huis weigerden commentaar te geven toen er werd gevraagd naar een mogelijke uitwisseling.

Vluchtvolgsite Flightradar24 toonde aan dat een speciaal Russisch overheidsvliegtuig dat was gebruikt voor een eerdere gevangenenruil tussen de Verenigde Staten en Rusland, van Moskou naar de Russische exclave Kaliningrad was gevlogen, die grenst aan Polen en Litouwen, voordat het terugkeerde naar de Russische hoofdstad.

Reutersbeelden toonden een Russisch overheidsvliegtuig op de grond in de Turkse hoofdstad Ankara.

Whelan en Vladimir Kara-Murza, een Russisch-Britse dissident, beiden gevangen in Rusland, waren de afgelopen dagen plotseling uit het zicht verdwenen, aldus hun advocaten. Minstens zeven Russische dissidenten waren onverwachts uit hun gevangenissen gehaald.

Een advocaat van Alexander Vinnik, een Rus die vastzit in de Verenigde Staten, weigerde woensdag de verblijfplaats van zijn cliënt te bevestigen aan het staatsnieuwsagentschap RIA "tot de uitwisseling heeft plaatsgevonden".

RIA had ook gemeld dat vier Russen die gevangen zaten in de Verenigde Staten waren verdwenen uit een database van gevangenen die werd beheerd door het Amerikaanse Federal Bureau of Prisons. Het noemde hen Vinnik, Maxim Marchenko, Vadim Konoshchenok en Vladislav Klyushin.

Dissidenten in Rusland waarvan aanhangers zeggen dat ze de afgelopen dagen te horen hebben gekregen dat ze plotseling zijn verplaatst, zijn onder meer oppositiepoliticus Ilya Yashin, mensenrechtenactivist Oleg Orlov en Daniil Krinari, veroordeeld voor geheime samenwerking met buitenlandse regeringen.

In het Westen worden de dissidenten door regeringen en activisten gezien als onterecht vastgehouden politieke gevangenen. Allemaal zijn ze, om verschillende redenen, door Moskou aangemerkt als gevaarlijke extremisten.

Onder degenen die Moskou heeft aangegeven te willen, is Vadim Krasikov, een Rus die een levenslange gevangenisstraf uitzit in Duitsland voor de moord op een verbannen Tsjetsjeens-Georgische dissident in een Berlijns park.

Een Sloveense rechtbank veroordeelde woensdag twee Russen tot een gevangenisstraf voor spionage en het gebruik van valse identiteiten, en zei dat ze zouden worden gedeporteerd, meldde het staatsnieuwsagentschap STA, een zet die volgens een Sloveense tv-zender deel uitmaakte van de bredere uitwisseling.