Algemeen beeld van de bouw van de nieuwe hoofdstad van Indonesië, bekend als Nusantara National Capital (IKN), in Sepaku, provincie Oost-Kalimantan, Indonesië. (Foto: Reuters)
De Indonesische president haast zich om investeerders en bureaucraten gerust te stellen over zijn nieuwe hoofdstad van 32 miljard dollar in het malariagevoelige gebied Borneo, nadat het aftreden van twee functionarissen die toezicht hielden op het plan, nieuwe twijfels deed rijzen over de toekomst ervan.

De aankondiging van president Joko Widodo dat hij volgende maand gaat werken vanuit een kantoor in Nusantara, een gigantisch bouwterrein ruim 1.200 kilometer van de huidige hoofdstad Jakarta, zal de angst over zijn erfenisproject waarschijnlijk niet wegnemen, zeggen analisten.

"Het vertrouwen van investeerders is gedaald, denk ik. Ze twijfelden al en waren in een afwachtende houding, deels vanwege de onduidelijke grondstatus, deels vanwege een gebrek aan transparantie in het bestuur van de nieuwe hoofdstad", aldus Yanuar Nugroho, de voormalige plaatsvervangend stafchef van de president.

"Het aftreden verergert dit… in plaats van uit te leggen wat er werkelijk is gebeurd, probeert de regering het te verdoezelen", zei hij, terwijl hij de president omschreef als in de modus voor schadebeheersing.

Toen hij naar Nusantara reisde, slechts een dag nadat de twee gerespecteerde technocraten die de leiding hadden, zonder uitleg waren afgetreden, verrichtte de president handelingen in het gebied voor scholen en kantorencomplexen. Hij beloofde dat er buitenlandse investeringen zouden komen.

Maar jaren nadat de president zijn beloofde project aankondigde, bedoeld om de lasten voor het door verkeer geteisterde, vervuilde, zinkende en overbevolkte Jakarta te verlichten, is er geen enkele buitenlandse financiering vastgelegd.

Een presidentiële woordvoerder verwees vragen over twijfel over de toekomst van Nusantara naar de opmerking van de vorige president Widodo, waarin hij zei dat het project volgens plan zal worden voortgezet.

Jokowi, zoals de president bekend staat, verlaat in oktober zijn ambt nadat hij de maximale twee ambtstermijnen heeft vervuld, omdat zijn erfenisproject met een groot aantal problemen wordt geconfronteerd, waaronder landkwesties, watervoorziening, de dreiging van tropische ziekten zoals malaria, en wijdverbreide onwil onder ambtenaren.

Een nog groter struikelblok zou de verkozen president Prabowo Subianto kunnen zijn. Prabowo won de verkiezingen van februari en beloofde 'continuïteit', maar de ex-commandant heeft zelf ook een erfenisproject: een 'gratis maaltijd'-programma van 29 miljard dollar, bedoeld om groeiachterstanden tegen te gaan.

Privé moet Prabowo het besluit te verhuizen naar Nusantare nog met zijn team bespreken, en hoewel hij beloofd heeft het land verder te ontwikkelen, is het onwaarschijnlijk dat dit met dezelfde snelheid zal gebeuren, vertelde een politicus met directe kennis aan Reuters.

Een woordvoerder van Prabowo reageerde niet onmiddellijk op het verzoek om commentaar, maar Prabowo heeft publiekelijk gezegd dat hij vastbesloten is het project voort te zetten.

Leden van Prabowo's coalitie hebben ook privé twijfels besproken over het vermogen van de staatsbegroting om zowel de nieuwe hoofdstad als het voedingsprogramma te financieren, zei een afzonderlijke betrokken politicus.

"Als de hulpbronnen schaars worden, zou Nusantara wel eens een ondergeschoven kindje kunnen worden", zegt politiek analist Kevin O'Rourke. "Er zal veel concurrentie zijn voor andere uitgavenposten in de regering-Prabowo."

'Een opoffering'
Het Indonesische Nusantara, dat wordt gezien als een supermoderne, groene slimme stad, compleet met vliegende taxi's, is technologisch en logistiek ambitieuzer dan nieuwe administratieve hoofdsteden in de regio, zoals Naypyidaw in Myanmar en Putrajaya in Maleisië.

Het is de bedoeling dat duizenden ambtenaren vanaf september naar Nusantara worden gestuurd, maar sommigen aarzelen om te gaan.

Van de bijna een dozijn ambtenaren die met Reuters spraken, wilden er slechts twee verhuizen, terwijl anderen zeiden dat ze zouden overwegen om te stoppen of een overplaatsing aan te vragen als daarnaar werd gevraagd.

"Er is daar niets, voorzieningen voor gezondheidszorg en onderwijs enzovoort", zei een ambtenaar van het ministerie van Communicatie. "Het is geen keuze maar een opoffering."

De regering heeft ervoor gezorgd dat de basisvoorzieningen, waaronder appartementen, water, elektriciteit en internet, klaar zullen zijn als de ambtenaren arriveren, zei Danis Sumadilaga, hoofd van de infrastructuurtaskforce voor het Nusantara-project. "We moeten begrijpen dat niet alle faciliteiten in een mum van tijd beschikbaar zullen zijn... We gaan daarheen voor werk, wat voor soort faciliteiten wil je? Je kunt niet verwachten dat het net zo zal zijn als Jakarta", zei hij onlangs in een interview.

Andere belangrijke overheidsgebouwen, waaronder het presidentiële kantoor, het staatspaleis en enkele ministeriële gebouwen, zullen in augustus klaar zijn, wanneer Indonesië zijn onafhankelijkheidsdag zal houden.

Buitenlandse investeringen zijn afgeremd vanwege de verkiezingen en de daaraan verbonden risico's, zegt Chris Wren, CEO van BritCham Indonesia, eraan toevoegend dat de belangstelling nu weer toeneemt.

"Er zijn geïnteresseerde partijen als investeerders in het hele scala van behoeften en kansen – infrastructuur, slimme stadstechnologie, nutsvoorzieningen, onderwijs, enz.," zei hij. "Het gevoel blijft echter dat het veld op dit moment verre van geperfectioneerd is."

Deskundigen op het gebied van de volksgezondheid hebben ook hun bezorgdheid geuit over malaria, waarbij Oost-Kalimantan, het Indonesische deel van Borneo waar de nieuwe hoofdstad zich bevindt, de thuisbasis is van het op een na hoogste percentage van de door muggen overgebrachte ziekte in het land.

De regering heeft benadrukt dat de hoofdstad malariavrij is, maar de overdracht blijft problematisch aangezien arbeiders zonder papieren illegaal nabijgelegen bossen kappen, zeggen epidemiologen.

Uit officiële gegevens blijkt dat het malariacijfer in Balikpapan, de stad die het dichtst bij Nusantara ligt, tussen 2022 en 2023 ruimschoots is verdubbeld.

"Als ze niet oppassen, vermoed ik dat het aantal malariagevallen de komende zes maanden tot een jaar zal toenemen", zegt Iqbal Elyazar van de klinische onderzoekseenheid van de Universiteit van Oxford in Jakarta.