Recordaantal bosbranden treft Venezuela

Venezuela kampt met een recordaantal bosbranden, volgens gegevens die maandag zijn vrijgegeven, terwijl een door klimaatverandering veroorzaakte droogte het Amazone-regenwoud teistert. Satellieten registreerden van januari tot maart meer dan 30.200 brandpunten in Venezuela, het hoogste niveau voor die periode sinds de registratie in 1999 begon, volgens het Braziliaanse onderzoeksbureau Inpe, dat heel Zuid-Amerika in de gaten houdt.

Dat geldt ook voor branden in het Amazonegebied, maar ook voor de andere bossen en graslanden van het land.

Door de mens veroorzaakte branden, die vaak worden aangestoken om land vrij te maken voor landbouw, lopen uit de hand door de hoge temperaturen en de lage regenval in het noorden van Zuid-Amerika, evenals een gebrek aan preventieplanning, zeggen onderzoekers. Wetenschappers wijten de droogte aan de klimaatverandering en aan El Niño, een natuurlijke opwarming in het oostelijke deel van de Stille Oceaan die de mondiale weerpatronen verstoord.

Terwijl het regenseizoen de afgelopen maanden voor verlichting heeft gezorgd verder naar het zuiden in het Braziliaanse Amazonegebied, zouden de branden in Venezuela een zorgwekkend teken kunnen zijn voor wat ons te wachten staat zodra het droge seizoen daar aanbreekt, zegt Manoela Machado, een brandonderzoeker aan de Universiteit van Oxford.

"Alles wijst erop dat we nog meer catastrofale branden zullen zien – megabranden die enorm groot en hoog zijn", zei Machado.

De meest hevige branden in de regio komen doorgaans in augustus en september voor in Brazilië langs de zuidoostelijke rand van de Amazone, waar de ontbossing voor de landbouw het meest agressief is.

In Venezuela hebben ongeveer 400 brandweerlieden tijdens het paasvakantieweekend een grote brand bestreden die volgens de nationale parkdienst het weelderige Henri Pittier National Park bedreigt, een reservaat aan het strand met zeldzame nevelwouden.

"Ik ben geschokt, om niet te zeggen gealarmeerd, door deze brand", zegt Carlos Carruido Perez, die in de buurt woont. "Ik had nog nooit een brand van deze omvang en deze schade aan het milieu gezien."

Het Venezolaanse ministerie van Milieu zei vorige maand dat het een gecoördineerde inspanning had gelanceerd met helikopters en extra uitrusting om de branden in Henri Pittier te bestrijden.

Het ministerie zei vorige week dat het verdere brandbestrijdingsinspanningen opvoert langs een snelweg die door het park loopt.

In het zuidelijke Amazonegebied van Venezuela zijn er volgens gegevens van NASA eind maart 5.690 actieve branden. Dat is verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle branden die in het hele Amazonegebied in negen landen branden.

Volgens een getuige van Reuters bedekken de branden Guayana City, het grootste stedelijke centrum van Venezuela in het Amazonegebied, met rook.

In de nabijgelegen stad Uverito hebben de autoriteiten 315 gezinnen uit hun huizen geëvacueerd vanwege de dreiging van brand, melden lokale media. In Uverito, een gebied dat zes keer zo groot is als Manhattan, is ongeveer 360 vierkante kilometer verbrand, volgens Jose Rafael Lozada, een bosbouwingenieur en gepensioneerd professor aan de

Regionale reactie ontbreekt
Hetzelfde hetere, drogere weer dat de branden in Venezuela helpt voeden, veroorzaakt branden over de grens in de Braziliaanse deelstaat Roraima, die de inheemse reservaten daar bedreigen.

Venezuela en Roraima hebben de afgelopen 30 tot 90 dagen slechts 10% tot 25% van hun normale neerslagniveaus gezien, zegt Michael Coe, directeur van het tropenprogramma van het in de VS gevestigde Woodwell Climate Research Center.

De regio bevindt zich in een vicieuze cirkel waarin klimaatverandering bijdraagt aan droge en hete omstandigheden die branden verergeren, waarbij die branden op hun beurt broeikasgassen vrijgeven die de klimaatverandering verder aandrijven, zei Lozada.

Branden komen over het algemeen niet van nature voor in het natte regenwoud. Mensen steken de overgrote meerderheid van de branden aan om bos te kappen voor boerderijen en ranches, een al lang bestaande praktijk, zei hij. "Mensen verbranden hetzelfde, maar de droogte is extremer. De vegetatie is droger, de regen is schaars en we zien de gevolgen: een kleine brand verandert in een brand van grote omvang", voegde Lozada eraan toe.

De droogte in het Amazonegebied heeft sinds vorig jaar het leven in het grootste regenwoud ter wereld op zijn kop gezet, doordat de rivierstanden naar recorddieptes zijn gedaald, bedreigde dolfijnen zijn gedood en boottransporten zijn verstoord die voedsel en medicijnen naar tientallen steden vervoeren.

Ondanks een schat aan informatie over het opsporen van branden en het signaleren van de klimaatrisico’s die ons te wachten staan, slagen regeringen in de hele regio er nog steeds niet in om een robuust antwoord te formuleren om de branden te voorkomen en te bestrijden, aldus Machado uit Oxford.

Regeringen moeten het stichten van branden tijdens droge periodes verbieden, sneller en gerichter reageren om branden te stoppen voordat ze uit de hand lopen, en het hele jaar door brandweerlieden inhuren in plaats van tijdelijk, zei ze.

In Venezuela zeiden Lozada, brandweerlieden en andere experts dat de reactie van de regering uitbleef.

"Het bos is onbeschermd vanwege een gebrek aan uitrusting om bosbranden te bestrijden", zegt William Lopez, vakbondsleider bij het staatsbosbouwbedrijf Maderas del Orinoco. "Brandweerlieden moeten wonderen verrichten om branden zonder uitrusting te kunnen bestrijden."