Venezuela eist de door Guyana gecontroleerde regio op

De Venezolaanse president Nicolás Maduro zet zijn plannen voort om Essequibo over te nemen, de olierijke regio die wordt gecontroleerd door buurland Guyana. Hij heeft de staatsoliemaatschappij opgedragen daar winningsvergunningen af te geven en heeft de Nationale Vergadering voorgesteld een wetsvoorstel aan te nemen dat het gebied tot een deel van Venezuela maakt.

Guyana heeft als reactie daarop zijn strijdkrachten op volledige paraatheid gebracht.

De Venezolaanse kiezers hebben zondag een referendum goedgekeurd waarin rechten over Essequibo worden opgeëist, waardoor de spanningen toenemen.

In een Facebook-toespraak waarin hij de 'misstappen' van Maduro bekritiseerde, zei de Guyanese president Irfaan Ali dat hij al met de secretaris-generaal van de VN had gesproken en de VN-Veiligheidsraad vraagt om ingrijpen te overwegen.

"Dit is een directe bedreiging voor de territoriale integriteit, soevereiniteit en politieke onafhankelijkheid van Guyana", zei hij. "Guyana beschouwt dit als een onmiddellijke dreiging... en zal de voorzorgsmaatregelen intensiveren om zijn grondgebied te beschermen."

Hij probeerde ook de investeerders van het land – vooral oliemaatschappijen – gerust te stellen dat hun geld veilig is.

Ondertussen zei Brazilië woensdag dat zijn leger zijn aanwezigheid aan de grens met Guyana en Venezuela versterkte door meer troepen en gepantserde voertuigen daarheen te verplaatsen.

Zondag keurde ruim 95% van de kiezers in het Venezolaanse referendum, de oprichting van een nieuwe Venezolaanse deelstaat in de regio goed. Terwijl slechts twee miljoen mensen stemden – wat ongeveer 10% van de kiesgerechtigden uitmaakt – geniet de claim van Venezuela op Essequibo brede steun in het land.

Het land heeft lang volgehouden dat een besluit uit 1899 om de regio van 159.500 vierkante kilometer aan Groot-Brittannië toe te wijzen, oneerlijk was.

De zaak ligt momenteel bij het Internationale Gerechtshof, hoewel Venezuela zegt dat het hof niet bevoegd is om hierover uitspraak te doen. De rechtbank heeft Venezuela gewaarschuwd geen actie te ondernemen die de status quo in Essequibo zou kunnen veranderen.

Essequibo staat al meer dan een eeuw onder het gezag van Guyana – en daarvoor Brits Guyana –, maar Venezuela heeft lang geprobeerd het land onder controle te krijgen.

De ontdekking van olie in de wateren voor de kust van Essequibo in 2015, heeft het huidige geschil aangewakkerd. De spanningen namen verder toe in september van dit jaar, toen Guyana een veiling hield voor exploratievergunningen in die wateren.

De rijkdom van Guyana is grotendeels gebaseerd op de olieproductie en -export, waardoor de economie de afgelopen jaren een van de snelst groeiende ter wereld is geworden.

Venezuela probeert zich ondertussen terug te trekken uit een meerjarige economische crisis, die is verergerd door de Amerikaanse sancties die zijn opgelegd aan de olieverkoop naar aanleiding van de verkiezing van Maduro in 2018. Het land beschikt over de grootste bewezen oliereserves ter wereld.