De verkiezing van de volgende VN-secretaris-generaal

In 2026 wordt een nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties gekozen voor een termijn van vijf jaar, ingaande op 1 januari 2027. De strijd start formeel wanneer de Veiligheidsraad, bestaande uit 15 leden, en de voorzitter van de Algemene Vergadering (bestaande uit 193 leden) een gezamenlijke brief sturen waarin om nominaties wordt gevraagd. Een kandidaat moet worden voorgedragen door een VN-lidstaat.

De functie rouleert traditioneel tussen regio’s, maar toen António Guterres – die uit Portugal komt – in 2016 werd verkozen, was het eigenlijk de beurt aan Oost-Europa. Latijns-Amerika staat nu op de lijst; er worden echter ook kandidaten uit andere regio’s verwacht. Hoewel de strijd formeel pas begint nadat de voorzitters van de Veiligheidsraad en de Algemene Vergadering de betreffende brief hebben verstuurd, zijn nu al verschillende kandidaten publiekelijk bekendgemaakt:

Michelle Bachelet – Chili: Chili zal de voormalige president van het land, Michelle Bachelet, nomineren. Bachelet was het eerste vrouwelijke staatshoofd van Chili en was twee keer president van het Zuid-Amerikaanse land. Zij was Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN tussen 2018 en 2022.

David Choquehuanca – Bolivia: oud-vicepresident en minister van Buitenlandse Zaken (2006–2017).

Rebeca Grynspan – Costa Rica: Costa Rica zal voormalig vicepresident Rebeca Grynspan nomineren. Grynspan, een 69-jarige politica en econoom, is momenteel secretaris-generaal van de VN-conferentie over handel en ontwikkeling (UNCTAD).

Rafael Grossi – Argentinië: Grossi heeft al lang gezegd dat hij overweegt campagne te voeren voor de functie van secretaris-generaal. Toen Reuters hem op 3 september 2025 vroeg of hij zich zeker kandidaat zou stellen, zei hij: “Ja, dat ga ik doen, ja.” Grossi, een ervaren Argentijnse diplomaat, is directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), een functie die hij sinds 2019 vervult.

Speculatief worden verder genoemd: Mia Mottley (Barbados), Amina Mohammed (Nigeria), Kristalina Georgieva (Bulgarije) en Jacinda Ardern (Nieuw-Zeeland).

De Veiligheidsraad, bestaande uit 15 leden, zal formeel een kandidaat voordragen aan de 193 leden tellende Algemene Vergadering voor verkiezing van de tiende secretaris-generaal van de VN medio 2026.

De Veiligheidsraad houdt dan geheime stemmingen – zogenoemde strohalmverkiezingen – totdat er consensus is bereikt over een kandidaat. Uiteindelijk moeten de vijf permanente raadsleden met vetorecht – de Verenigde Staten, Rusland, Groot-Brittannië, China en Frankrijk – het eens worden over een kandidaat. Toen Guterres in 2016 werd gekozen om te worden aanbevolen aan de Algemene Vergadering, waren er zes strohalmverkiezingen nodig voordat de Veiligheidsraad tot overeenstemming kwam.

De Veiligheidsraad neemt vervolgens, traditiegetrouw achter gesloten deuren, een resolutie aan waarin een benoeming in de Algemene Vergadering wordt aanbevolen. De resolutie vereist negen stemmen vóór en geen veto’s. De goedkeuring door de Algemene Vergadering van de benoeming van een secretaris-generaal werd lange tijd gezien als een soort stempel.

Is de benoeming transparant?
De vraag wordt vaak gesteld: “Hoe transparant is het proces van de benoeming van de VN-secretaris-generaal?”

In de afgelopen jaren heeft de VN gewerkt aan het verbeteren van de transparantie van het historisch ondoorzichtige selectieproces. De Algemene Vergadering heeft in een resolutie van september 2025 bepaald dat elke kandidaat een visieverklaring moet indienen bij zijn of haar formele nominatie en de gelegenheid moet krijgen deze te presenteren. De visieverklaring moet ook worden gepubliceerd op een speciale webpagina van de Verenigde Naties. De Algemene Vergadering stelde ook dat elke kandidaat zijn of haar financieringsbronnen bekend moet maken, en dat kandidaten die al een VN-functie bekleden “moeten overwegen hun werk binnen het VN-systeem tijdens de campagne op te schorten om belangenconflicten te voorkomen die kunnen voortvloeien uit hun functies en bijbehorende voordelen.”

Een belangrijke vraag is: “Wat doet de secretaris-generaal eigenlijk?” Het Handvest van de VN noemt de secretaris-generaal de “hoofdbestuurder” van de wereldorganisatie. De VN-website beschrijft de rol als “gelijkwaardig aan een diplomaat en advocaat, ambtenaar en algemeen directeur”. Secretaris-generaal António Guterres geeft momenteel leiding aan meer dan 30.000 burgers en 11 vredesoperaties met ongeveer 60.000 manschappen en politie.

Het jaarlijkse kernbudget van de Verenigde Naties bedraagt circa 3,7 miljard dollar, terwijl het budget voor vredesoperaties 5,6 miljard dollar bedraagt. Aangezien de bevoegdheid om militaire macht of sancties te autoriseren bij de Veiligheidsraad ligt, heeft de VN-chef weinig meer dan een spreekgestoelte. Veel diplomaten zeggen dat de vijf vetorechten van de raad de voorkeur geven aan een “secretaris” in plaats van een “generaal”.

Tijd voor een vrouw als secretaris-generaal