De wet van 5 september 2023 die op 1 september met 26 stemmen in De Nationale Assemblée (DNA) is goedgekeurd heeft wijzigingen aangebracht in de op 1 januari 2023 in werking getreden BTW-Wet. De nieuwe bepalingen in artikel 68 van de BTW-Wet maken het onmogelijk in de geïntegreerde tekst van deze wet te lezen welke versies van de bijlagen op welke tijdstippen geldig zijn.

Deze fout is ontstaan door mondelinge wijzigingen van de minister van financiën tijdens de openbare behandeling van het initiatiefwetsvoorstel. De minister heeft ook zonder toelichting een ingrijpende wijziging aangebracht in de afbakening van financiële prestaties die inhoudt dat valutawisseltransacties worden verschoven van belast naar vrijgesteld en vergoedingen voor kasopnames en binnenlands betalingsverkeer blijkbaar worden verschoven van vrijgesteld naar belast.
Het ordereglement staat deze ministeriële interventie bij een initiatiefvoorstel eigenlijk niet toe, maar de Assembleevoorzitter wuifde protesten van DNA leden af. Het is nuttig als de voorzitter het handboek Constitutioneel Recht Suriname, dat hem bij de boekpresentatie op 6 juli 2023 werd geschonken, raadpleegt op pagina’s 124 en 219. De essentie is dat de initiatiefnemers het wetsvoorstel moeten verdedigen en de regering op het initiatiefvoorstel en vragen reageert. 

Aangezien de minister geen toelichting gaf voor de nieuwe afbakening van de financiële prestaties en de DNA voorzitter daar geen debat over heeft toegestaan blijven vragen bestaan over de rechtswil van de wetgever. Meenden 26 DNA leden bijvoorbeeld dat het rechtvaardig(er) is om
1.valutawissel vrij te stellen en SRD bankrekeningen en geldopnames te belasten?
2. casino’s vrij te stellen en loterijen te belasten? 
3. de huursom van de huishuurder te belasten en hypotheek van de koper vrij te stellen?
4. huishuurders die bij een kleine ondernemer huren vrij te stellen maar huishuurders die bij een grote ondernemer, inclusief publiekrechtelijke lichamen met meer dan 1 miljoen jaaromzet (waaronder sociale woningverhuur) te belasten?
5. Belasting te heffen of verdubbelen op begrafeniskosten en brandstof terwijl draagkrachtige consumptie wordt vrijgesteld?
6. Belasting te verhogen op binnenlandse productiekosten en importen daardoor te bevoordelen?

Volgens de handelingen van de openbare vergadering hebben verscheidene DNA leden zich verzet tegen dergelijke en andere implicaties van het wetsvoorstel. Maar de verdediging en wijziging van het wetsvoorstel werd overgelaten aan de minister in plaats van de initiatiefnemers.

Volgens een radio interview van de minister op 3 november 2023 zijn deze keuzes het resultaat van het krachtenveld in het parlement, en genieten zij niet zijn voorkeur.  Maar de handelingen bewijzen dat hij de keuzes in het parlement heeft gemaakt en verdedigd, tegen de wil van verschillende coalitie en oppositie leden. De minister heeft de belastingheffing op begrafeniskosten verdedigd, en niet gewijzigd. ABOP fractievoorzitter Kanape stelde herhaaldelijk dat als het wetsvoorstel gewijzigd kan worden om valutawisseltransacties vrij te stellen, het ook gewijzigd kan worden om valutawissel en cambio’s te belasten. Initiatiefnemer Karto vroeg om het wetsvoorstel aan te passen zodat de belastingdruk eerlijk wordt verdeeld en dat productiekosten niet onnodig worden belast. De minister pareerde met het “verzoek” dat het wetsvoorstel zou worden aangenomen zoals door hem gewijzigd, hetgeen ook is gebeurd.

De minister verwees desgevraagd ook naar de brieven van de evaluatie commissie en zei dat deze pas na aanname van het wetsvoorstel behandeld moesten worden. Deze correspondentie bevat niet alleen bezwaren maar ook uitgewerkte werkbare alternatieven waarvan de minister nu beweert dat zij in de parlementaire behandeling zijn afgewezen.  De handelingen van de openbare vergaderingen bewijzen het tegendeel. Die alternatieven repareren bijvoorbeeld een gat in de wet die kleine ondernemers toestaat om BTW te berekenen en niet af te dragen; de bewering van de minister impliceert dat DNA leden die mogelijkheid tot misbruik willen behouden.

Leugens en partizaan stemgedrag komen de kwaliteit van wetgeving niet ten goede. Wetsvoorstellen moeten transparant worden toegelicht en besproken zodat zij duidelijk zijn en de handelingen van DNA behulpzaam kunnen zijn voor de rechtspleging. De wetgever zal haar werk over moeten doen, om te zorgen dat haar rechtswil duidelijk wordt uitgedrukt, tenzij wij willekeur en onduidelijkheid nastreven in de uitvoeringspraktijk van deze jonge belastingwet. Nu de minister, die bij de parlementaire behandeling de drijfveer is geweest achter deze keuzes, de verantwoordelijkheid afschuift op “krachtenvelden in het parlement”, rijst ook de vraag onder invloed van welke dwaling, last of ruggespraak die rechtswil werd gevormd. 

Sommige interventies van de minister en voorzitter Bee zijn op gespannen voet met het ordereglement van de Assemblée en hebben defecte wetgeving door De Nationale Assemblée heen gedrukt. Wij verwachten beter van De Nationale Assemblée en voorzitter Bee.

Stanley A Esajas